ਤਦਨ੍ਯਥਾਧਿਕੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵਂ ਸ੍ਪष੍ਟੇ ਸੁਖਾਨ੍ਤ੍ਯਗੇ
ਜੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਐਸੇ ਸਾਫ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਅੰਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ਤਂ ਮਧ੍ਯਮਤ੍ਰ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਞ੍ਜਂ ਤ੍ਰਿਭੋਨਕਮ੍
ਇੱਥੇ ਪੂਰਾ ਅੰਤ ਮੱਧਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਮਾਵੱਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦਿਘ੍ਨਾਂਸ਼ਕृਤਿਦ੍ਵ੍ਯੂਨਾਰ੍ਦ੍ਧਾਰ੍ਕਯੁਤਾ ਹਰਿਃ
ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰੋ, ਦੋ ਘਟਾਓ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਅੱਧਾ ਜੋੜੋ, ਫਿਰ ਹਰੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹਰਾਪ੍ਤਾਲਂਬਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵਿਤ੍ਰਿਭੇਰ੍ਕਾਧਿਕੋਨਕੇ
ਹਰੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸੋਨਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ, ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋੜੋ।
ਸ਼ਰੋਨੋਲਂਬਨषਡਘ੍ਨੇ ਤਲ੍ਲਵਾਢ੍ਯੋਨਵਿਤ੍ਰਿਭਾਤ੍
ਤੀਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਛੇ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋੜੋ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲਵੋ।
ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ੍ਦੁਲਿਪ੍ਤੈਃ षਡ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤਾਨਤਿਰ੍ਨਤਿਰ੍ਨਤਾਂਸ਼ਦਿਕ੍
ਛੇ, ਜੋ ਧੁਨੀ ਤੇ ਚੰਦ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਾ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਛਨ੍ਨਸ੍ਥਿਤਿਦਲੇ ਸਾਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧषਟ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ
ਫਿਰ, ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਪੱਤਾ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਠਹਿਰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸ੍ਕृਤੇਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧੇ ਭਵਤਃ ਸ੍ਫੁਟੇ
ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ, ਥਿਰਤਾ ਦਾ ਅੱਧਾ ਸਮਾਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਕਾਦ੍ਯੂਨਾ ਵਿਸ਼੍ਵ ਈਸ਼ਾ ਨਵਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਂਸ਼ਕਾਃ
ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਘੱਟ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੌ ਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹ੍ਯਾਦੌ ਖੇਟਬਿਂਬਂ ਦृਗੌਞ੍ਚ੍ਯੇ ਲਂਬਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਤੇ ਸਾਵਯਵਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਗਤੈष੍ਯਾਸ੍ਤਿਥਯੋ ਬੁਧੈਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਉਹ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਸਂਸ੍ਕਾਰਦਿਕਲਂਬਨਮਙ੍ਗੁਲਾਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਜੋ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ृਙ੍ਗਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਉਦ੍ਵਾਚ੍ਯਂ ਬਲਨਾਙ੍ਗੁਲਲੇਖਨਾਤ੍
ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਚੋਟੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕृਜ੍ਯਕਾਙ੍ਗਸਿਦ੍ਧਾਗ੍ਨਿਭਕ੍ਤਾਲਬ੍ਧੋਨਸਂਯੁਤਾਃ
ਜੋ ਵਿਗੜੇ ਅੰਗ, ਅੱਗ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਸਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ—
ऋਜ੍ਵੋਰਨृਜ੍ਵੋਰ੍ਵਿਵਰਂ ਗਤ੍ਯਨ੍ਤਰਵਿਭਾਜਿਤਮ੍
ਗੰਠਾਂ ਅਤੇ ਗੰਠਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚਲਾ ਖੋਲ੍ਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਲਣਾਂ ਕਰਕੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖਨਤ੍ਯਾਸਂਸ੍ਕृਤੌਵ੍ਵੇषੂਦਕ੍ਸਾਮ੍ਯੇਨ੍ਯੇਨ੍ਤਰਂ ਯੁਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਖੋਦਾਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਭੇਦੋਲਂਬਨਾਦ੍ਯਂ ਸ੍ਫੁਟਾਰ੍ਥਂ ਸੂਰ੍ਯਪਰ੍ਵਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਰਥ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੰਠਾਂ।
ਤਯੁਤੇ ਮਣ੍ਡਲੇ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯੌ ਤੁਲ੍ਯਤ੍ਵੇ ਵੈ ਧृਤਾਭਿਧਃ
ਜਦੋਂ ਦੋ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 'ਬਰਾਬਰੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਸ੍ਤਦਾ ਵ੍ਯਤੀਪਾਤੋ ਭਗਣਾਰ੍ਦ੍ਧੇ ਤਪੋਯੁਤੌ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਿਲਾਪ ਅਰਕ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦृਕ੍ਕਲ੍ਪਸਾਧਿਤਾਂਸ਼ਾਦਿਯੁਕ੍ਤਯੋਃ ਸ੍ਵਾਵਪਕ੍ਰਮੌ
ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਦਧਿਕਾ ਭਾਨੋਃ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇਃ ਪਾਤੋ ਗਤਸ੍ਤਦਾ
ਜੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਤੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਿਲਾਪ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਵਿਧੋਃ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ੇਪਾਚ੍ਚੇਦ੍ਯਦਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਦੀ ਗਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੇ ਹਟਾਉਣ ਸਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਚ੍ਚਾਪਾਨ੍ਤਰ੍ਮਰ੍ਦ੍ਧਵਾਯੋਰ੍ਜ੍ਯਭਾਵਿਨਸ਼ੀਤਗੌ
ਇਹ ਅਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਹਵਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਚੰਦ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰਹਣ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਭੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹृਤਂ ਭਾਨੌ ਲਿਪ੍ਤਾਦਿਸ਼ਸ਼ਿਵਤ੍ਫਲਮ੍
ਚੰਦ ਦੀ ਖਪਤ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਲਿਪਤਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮੈਤਦਸਕृਤ੍ਤਾਵਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤੀ ਯਾਵਤ੍ਸਮੇਤਯੋਃ
ਇਹ ਕਾਰਜ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਦੋਵੇਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਬਰਾਬਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹੀਨੇਰ੍ऽਦ੍ਵਰਾਤ੍ਰਘਿਕਾਘਤੋ ਭਾਵੀ ਤਾਤ੍ਕਾਲਿਕੇ ऽਧਿਕਾ
ਜੇ ਘਾਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
षष੍ਟਿਸ਼੍ਚਾਚਨ੍ਦ੍ਰਭੁਕ੍ਤਾਪ੍ਤਾ ਪਾਤਕਾਲਸ੍ਯ ਨਾਡਿਕਾਃ
ਚੰਦ ਦੀ ਖਪਤ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਠ ਨਾਡੀਆਂ, ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ।
ਤਯੋਰ੍ਭੁਕ੍ਤਯਨ੍ਤਰੇਣਾਪ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਮਰ੍ਦ੍ਧਾਂ ਨਾਡਿਕਾਦਿਵਤ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਪਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਲੀ ਅੱਧ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਨਾਡੀ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਸਂਭਵਕਾਲਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਸਂਯੋਗੇਕ੍ਤਸਂਜ੍ਞਕਃ
ਉਸ ਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਜ੍ਜ੍ਵਲਨਾਕਾਰਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ਗਰ੍ਹਿਤਃ
ਜੋ ਤਪਦੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।