ਵ੍ਯਸ੍ਤਾਵ੍ਯਸ੍ਤੈਰ੍ਯੁਤਾਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਕਰ੍ਕਟਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਤਸ੍ਤੁ ਯਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਇਕੱਠੇ, ਕਰਕ ਆਦਿ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗਤਭੋਗ੍ਯਾਸਵਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਸਾਯਨਾਃਸ੍ਵੇष੍ਟਭਾਸ੍ਕਰਾਃ
ਜੋ ਭਾਗ ਵਰਤਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਹ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਾਮ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਾਹੀਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਭਿष੍ਟਧਟਿਕਾਸੁਭ੍ਯੋ ਭੋਗ੍ਯਾਸੂਨ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍
ਚਾਹੀਦੀ ਡੰਡਿਕਾ ਤੇ ਸੁਭਾ ਵਿੱਚੋਂ ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਭਾਗ ਘਟਾ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੇषਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਧ੍ਯਸ੍ਤਮਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਵਿਭਾਜਿਤਮ੍
ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੀਹ ਵਧਾ ਕੇ, ਗਲਤ ਅੰਕ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਤਨਾਡੀਭ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਵਲ੍ਲਙ੍ਕੋਦਯਾਸੁਭਿਃ
ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇੰਝ ਹੀ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ।
ਭੋਗ੍ਯਾਸੂਨੂਨਕਸ੍ਯਾਥ ਭੁਕ੍ਤਾਸੂਨਧਿਕਸ੍ਯ ਚ
ਵਰਤਣ ਯੋਗ ਭਾਗ, ਜੇ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵਰਤਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਗ, ਜੇ ਵੱਧ ਹੋਵੇ।
ਵਿਰਾਹ੍ਵਰ੍ਕਭੁਜਾਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚੇਦਿਨ੍ਦ੍ਰਾਲ੍ਪਾਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਗ੍ਰਹੋ ਵਿਧੋਃ
ਜੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਕਂ ਵਿਧੁਰ੍ਵਿਧੁਂ ਭੂਭਾ ਛਾਦਯਤ੍ਯਥਾ ਛਨ੍ਨਕਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਹਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਚ ਮਾਨੈਕ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਾਂਸ਼षष੍ਟਂ ਦਸ਼ਾਹਤਮ੍
ਜੋ ਢੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਪੀ ਅੱਧੀ, ਛੇਵੀਂ ਤੇ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਂ ਘਟਿਕਾਦਿਸ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗਬਾਹ੍ਵਂਸ਼ਸਂਮਿਤੈਃ
ਥਿਰਤਾ ਦਾ ਅੱਧਾ ਸਮਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਾਪ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦਨ੍ਯਥਾਧਿਕੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵਂ ਸ੍ਪष੍ਟੇ ਸੁਖਾਨ੍ਤ੍ਯਗੇ
ਜੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਐਸੇ ਸਾਫ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਅੰਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ਤਂ ਮਧ੍ਯਮਤ੍ਰ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਞ੍ਜਂ ਤ੍ਰਿਭੋਨਕਮ੍
ਇੱਥੇ ਪੂਰਾ ਅੰਤ ਮੱਧਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਮਾਵੱਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦਿਘ੍ਨਾਂਸ਼ਕृਤਿਦ੍ਵ੍ਯੂਨਾਰ੍ਦ੍ਧਾਰ੍ਕਯੁਤਾ ਹਰਿਃ
ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰੋ, ਦੋ ਘਟਾਓ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਅੱਧਾ ਜੋੜੋ, ਫਿਰ ਹਰੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹਰਾਪ੍ਤਾਲਂਬਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵਿਤ੍ਰਿਭੇਰ੍ਕਾਧਿਕੋਨਕੇ
ਹਰੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸੋਨਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ, ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋੜੋ।
ਸ਼ਰੋਨੋਲਂਬਨषਡਘ੍ਨੇ ਤਲ੍ਲਵਾਢ੍ਯੋਨਵਿਤ੍ਰਿਭਾਤ੍
ਤੀਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਛੇ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋੜੋ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲਵੋ।
ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ੍ਦੁਲਿਪ੍ਤੈਃ षਡ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤਾਨਤਿਰ੍ਨਤਿਰ੍ਨਤਾਂਸ਼ਦਿਕ੍
ਛੇ, ਜੋ ਧੁਨੀ ਤੇ ਚੰਦ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਾ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਛਨ੍ਨਸ੍ਥਿਤਿਦਲੇ ਸਾਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧषਟ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ
ਫਿਰ, ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਪੱਤਾ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਠਹਿਰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸ੍ਕृਤੇਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧੇ ਭਵਤਃ ਸ੍ਫੁਟੇ
ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ, ਥਿਰਤਾ ਦਾ ਅੱਧਾ ਸਮਾਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਕਾਦ੍ਯੂਨਾ ਵਿਸ਼੍ਵ ਈਸ਼ਾ ਨਵਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਂਸ਼ਕਾਃ
ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਘੱਟ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੌ ਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹ੍ਯਾਦੌ ਖੇਟਬਿਂਬਂ ਦृਗੌਞ੍ਚ੍ਯੇ ਲਂਬਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਤੇ ਸਾਵਯਵਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਗਤੈष੍ਯਾਸ੍ਤਿਥਯੋ ਬੁਧੈਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਉਹ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਸਂਸ੍ਕਾਰਦਿਕਲਂਬਨਮਙ੍ਗੁਲਾਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਜੋ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ृਙ੍ਗਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਉਦ੍ਵਾਚ੍ਯਂ ਬਲਨਾਙ੍ਗੁਲਲੇਖਨਾਤ੍
ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਚੋਟੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕृਜ੍ਯਕਾਙ੍ਗਸਿਦ੍ਧਾਗ੍ਨਿਭਕ੍ਤਾਲਬ੍ਧੋਨਸਂਯੁਤਾਃ
ਜੋ ਵਿਗੜੇ ਅੰਗ, ਅੱਗ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਸਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ—
ऋਜ੍ਵੋਰਨृਜ੍ਵੋਰ੍ਵਿਵਰਂ ਗਤ੍ਯਨ੍ਤਰਵਿਭਾਜਿਤਮ੍
ਗੰਠਾਂ ਅਤੇ ਗੰਠਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚਲਾ ਖੋਲ੍ਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਲਣਾਂ ਕਰਕੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਖਨਤ੍ਯਾਸਂਸ੍ਕृਤੌਵ੍ਵੇषੂਦਕ੍ਸਾਮ੍ਯੇਨ੍ਯੇਨ੍ਤਰਂ ਯੁਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਖੋਦਾਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਭੇਦੋਲਂਬਨਾਦ੍ਯਂ ਸ੍ਫੁਟਾਰ੍ਥਂ ਸੂਰ੍ਯਪਰ੍ਵਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਰਥ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੰਠਾਂ।
ਤਯੁਤੇ ਮਣ੍ਡਲੇ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯੌ ਤੁਲ੍ਯਤ੍ਵੇ ਵੈ ਧृਤਾਭਿਧਃ
ਜਦੋਂ ਦੋ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 'ਬਰਾਬਰੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਸ੍ਤਦਾ ਵ੍ਯਤੀਪਾਤੋ ਭਗਣਾਰ੍ਦ੍ਧੇ ਤਪੋਯੁਤੌ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਿਲਾਪ ਅਰਕ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦृਕ੍ਕਲ੍ਪਸਾਧਿਤਾਂਸ਼ਾਦਿਯੁਕ੍ਤਯੋਃ ਸ੍ਵਾਵਪਕ੍ਰਮੌ
ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।