ਪृਥਕ੍ਤ੍ਥਾਸਿਧਿਮਾਸਗ੍ਰਾਸੂਰ੍ਯਮਾਸਵਿਭਾਜਿਤਾਃ
ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਸ੍ਥਾਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਯਾਭ੍ਯਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਵਾਸਰਭਾਜਿਤਾਃ
ਦੋ ਵਾਰੀ ਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਦਿਨ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਵਨੋਦ੍ਯੂਗਸਾਰਰ੍ਕਾਦਿਰ੍ਦਿਨਮਾਸਾਬ੍ਦਯਾਸ੍ਤਤਃ
ਸਾਵਨ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਨ, ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਸਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਮਾਸਾਬ੍ਦਦਿਨਸਂਖ੍ਯਾਸਂਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਘ੍ਨਂ ਰੂਪਸਂਯੁਤਮ੍
ਮਹੀਨਿਆਂ, ਸਾਲਾਂ ਅਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਭਗਣਾਭ੍ਯਸ੍ਤੋ ਦਿਨਰਾਸ਼ਿਃ ਕੁਵਾਸਰੈਃ
ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਪੱਖਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ, ਫਿਰ ਮਾੜੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਹ੍ਯਸ਼ੀਘ੍ਰਮਨ੍ਦਾਞ੍ਚਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਪਾਪਿਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਪ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਜਲਦੀ ਜਾਂ ਹੌਲੀ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਿ ਸ਼ਤਾਨ੍ਯष੍ਟੌ ਭੂਕਰ੍ਣੌਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਅੱਠ ਸੌ ਯੋਜਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਘੇਰਾਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੰਨ ਵਰਗੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਦੋਹਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲਂਬਜ੍ਯਾਘ੍ਨਸ੍ਵਜੀਵਾਪ੍ਤਃ ਸ੍ਫੁਟੋ ਭੂਪਰਿਧਿਃ ਸ੍ਵਕਃ
ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਸਲ ਘੇਰਾ, ਲੰਬੀ ਜਿਆ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਿਆ ਅਤੇ ਤਿਰਿਆ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕਲਾਦਿਤਤ੍ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਚ੍ਯਾਃ ਗ੍ਰਹੇਭ੍ਯਃ ਪਰਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍
ਕਾਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਜੋ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲੇ, ਉਹ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਤਪਦੇਵੌਕਃ ਸ਼ੈਲਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯਸੂਤ੍ਰਗਾਃ
ਰਾਖਸਾਂ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਾਰਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਵਾਗ੍ਦੇਸ਼ੇ ਕ੍ਸ਼ਯਾਰ੍ਦ੍ਧੇਭ੍ਯਧਿਕੋ ਭਵੇਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ ਜਾਂ ਬੋਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਘਾਟਾ ਅੱਧਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇष੍ਟਨਾਡੀਗੁਣਾ ਭੁਕ੍ਤਿਃ षष੍ਟ੍ਯਾ ਭਕ੍ਤਾ ਕਲਾਦਿਕਮ੍
ਇੱਛਤ ਨਾਡੀਆਂ ਨਾਲ ਭੋਗ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਚਕ੍ਰਲਿਪ੍ਤਾਸ਼ੀਤ੍ਯਂਸ਼ਃ ਪਰਮਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਭਚਕਰ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬਿੰਦੂ ਅੱਸੀ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਵਾਸਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਿਤਜੀਵਸ੍ਰਿਗੁਣਿਤਂ ਕੁਜਃ
ਉਥੇ ਨਿਵਾਸ, ਜੀਵ ਦੀ ਜਿਆ ਨੂੰ ਦੋਹਣਾ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਜਿਆ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਿਲਿਪ੍ਤਾष੍ਟਮੋ ਭਾਗਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਜ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਰਾਸ਼ੀ ਦੀ ਲਿਪਟ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਪਹਿਲੀ ਅਰਧ-ਜਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦ੍ਯੇਨੈਵ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਭਕ੍ਤਾਲ੍ਲਬ੍ਧੋਨਿਤੈਰ੍ਯੁਤਾਨ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗੁਣਨਫਲ ਵੰਡ ਕੇ, ਨਤੀਜੇ ਜੋੜ ਕੇ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮਾ ਪਕ੍ਰਮਜ੍ਯਾ ਤੁ ਸਪ੍ਤਰਨ੍ਧ੍ਰਗੁਣੇਨ੍ਦਵਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਕਰਮ-ਜਿਆ ਸੱਤ ਰੰਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਗੁਣਨ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਂ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯ ਮਨ੍ਦੋਞ੍ਚਤ੍ਤਥਾ ਸ਼ੀਘ੍ਨਾਦ੍ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯ ਚ
ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਕੇ, ਮੰਦ ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਵੀ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਤਾਦ੍ਭੁਜਜ੍ਯਾਵਿषਮੇ ਗਮ੍ਯਾਤ੍ਕੋਟਿਃ ਪਦੇ ਭਵੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਭੁਜਾ-ਜਿਆ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਅਣਸਮਾਨ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਪਦ ਉੱਤੇ ਕੋਟਿ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲਿਪ੍ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਮੈਰ੍ਭਕ੍ਤਾ ਲਬ੍ਧਜ੍ਯਾਪਿਣ੍ਡਕਂ ਗਤਮ੍
ਲਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ, ਜੋ ਜਿਆ-ਗੁਣਨਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦਵਾਪ੍ਤਫਲਂ ਯੋਜ੍ਯਂ ਜ੍ਯਾਪਿਣ੍ਡੇ ਗਤਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਿਆ ਨਤੀਜਾ, ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਜਿਆ-ਗੁਣਨਫਲ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲਿਪ੍ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਮੈਰ੍ਭਕ੍ਤਾ ਲਬ੍ਧਜ੍ਯਾ ਪਿਣ੍ਡਕਂ ਗਤਮ੍
ਲਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ, ਜੋ ਜਿਆ-ਗੁਣਨਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦਵਾਪ੍ਤਫਲਂ ਯੋਜ੍ਯਂ ਜ੍ਯਾਪਿਣ੍ਡੇ ਗਤਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਉਹ ਜੋ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਆ-ਪਿੰਡ ਉੱਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਅਕਾਰ ਗੁਆ ਬੈਠੇ।
ਜ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰੋਹ੍ਯ ਸ਼ੇषਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਾਸ਼੍ਵਿ ਹॄਨ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਿਵਰੋਦ੍ਧृਮ੍
ਜਿਆ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਤਰ ਵਜੋਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਵੇਰ੍ਮਨ੍ਦਪਰਿਧ੍ਯਂਸ਼ਾ ਮਨਵਃ ਸ਼ੀਤਗੋਰਦਾਃ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਹੌਲੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ 'ਮਾਨਵ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਉਹ ਭਾਗ 'ਸ਼ੀਤਗੋਰਦਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯੁਗ੍ਮਾਨ੍ਤੇਰ੍ਥਾਦ੍ਰਯਃ ਖਾਗ੍ਨਿਸੁਰਾਃ ਸੂਰ੍ਯਾ ਨਵਾਰ੍ਣਵਾਃ
ਜੋ ਜੋੜੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਭਾਗ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਖਾਗਨੀ', 'ਸੁਰਾ', 'ਸੂਰਜ' ਤੇ 'ਨਵਾਰਣਵਾ' ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਕੁਜਾਦੀਨਾਮਤਃ ਸ਼ੌਘ੍ਨ੍ਯਾਯੁਗ੍ਮਾਨ੍ਤੇਰ੍ਥਾਗ੍ਨਿਦਸ੍ਰਕਾਃ
ਮੰਗਲ ਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਲਈ, ਜੋੜੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ 'ਸ਼ੌਘਨਿਆ', 'ਯੁਗਮਾਂਤ', 'ਅਗਨੀ' ਤੇ 'ਦਸਰਕ' ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਓਜਾਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਯਮਤਾਦ੍ਵਿਵਿਸ਼੍ਵੇਯਮਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਵਿਅਕਤੀਕਤ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਦੂਜੇ ਤੇ ਤੀਜੇ ਵਿਚਾਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਵਿਵਿਸ਼ਵੇਯ' ਤੇ 'ਅਪਰਵਤਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਓਜਯੁਗ੍ਮਾਨ੍ਤਰਗੁਣਾਭੁਜਜ੍ਯਾਤ੍ਰਿਜ੍ਯਯੋਦ੍ਧृਤਾਃ
ਵਿਅਕਤੀਕਤ ਤੇ ਜੋੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਭੁਜਾ-ਜਿਆ ਤੇ ਤ੍ਰਿਜਿਆ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਦ੍ਗੁਣੇ ਭੁਜਕੋਟਿਜ੍ਯੇਭਗਣਾਂਸ਼ਵਿਭਾਜਿਤੇ
ਉਸ ਖਾਸੀਅਤ ਵਿੱਚ, ਭੁਜਾ, ਕੋਟੀ ਤੇ ਜਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਡਿਗਰੀਆਂ ਤੇ ਮਿੰਟਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।