ਸ਼ਙ੍ਕੌਨृਦੀਪਾਧਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰਘ੍ਨੈਰ੍ਦੀਪੌਚ੍ਚ੍ਯਂ ਨਰਾਨ੍ਵਿਤੇ
ਖਿੱਲ ਨੂੰ, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਛੇਦ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਦੀਪਸ਼ਙ੍ਕ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਚਾਥ ਚ੍ਛਾਯਾਗ੍ਰਵਿਵਰਘ੍ਨਭਾ
ਫਿਰ, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਖਿੱਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਛਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ,
ਪ੍ਰਭਾਪ੍ਤਾ ਜਾਯਤੇ ਦੀਪਸ਼ਿਖੌਚ੍ਚ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਰਾਸ਼ਿਕਾਤ੍
ਉਜਾਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਰਾਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਮਧ੍ਯਾਦਿਕਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਗਣਿਤੇ ਨਾਤਿਵਿਸ੍ਤਰਾਨ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸਥਿਤੀ, ਬਿਨਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ, ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਤਦ੍ਦਸ਼ਾਂਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਕृਤਾਖ੍ਯਂ ਪਾਦਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਦਸ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ 'ਚੌਕ' ਜਾਂ 'ਪਾਓ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਨੁਕृਤਾਬ੍ਦਸਹਿਤਾ ਯੁਗਾਨਾਮੇਕਸਪ੍ਤਤਿਃ
ਇਕਹੱਤਰ, ਮਨੁ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਯੁਗ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਤਾਵਤ੍ਯੇਵ ਨਿਸ਼ਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਉਸ ਰਾਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਖਚਰਾਨਯਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮਥਵੇष੍ਟਯੁਗਾਦਿਤਃ
ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜਾਰ੍ਕਿਗੁਰੁਸ਼ੁਕ੍ਰਾਣਾਂ ਭਗਣਾਪੂਰ੍ਵਪਾਪਿਨਾਮ੍
ਸੂਰਜ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਰਾਹੂ-ਕੇਤੂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਪੀ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਸ੍ਰਤ੍ਰ੍ਯਾष੍ਟਰਸਾਂਕਾਸ਼੍ਵਿਲੋਚਨਾਨਿ ਕੁਜਸ੍ਯ ਤੁ
ਮੰਗਲ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਸ, ਤਿੰਨ, ਅੱਠ ਤੇ ਛੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਖਦਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿਵੇਦਸ੍ਰਙ੍ਹੂਯਸ੍ਤਥਾ
ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਲਈ ਦਸ, ਦੋ ਤੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਵਾਨਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ਨੇਰ੍ਭੁਜਗषਟ੍ਪਚਰਸਵੇਦਨਿਸ਼ਾਕਰਾਃ
ਸ਼ਨੀ ਲਈ ਛੇ, ਪੰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ।
ਵਾਮਂ ਪਾਤਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਵਗ੍ਨਿਯਮਾਸ਼੍ਵਿਸ਼ਿਖਿਦਸ੍ਰਕਾਃ
ਰਾਹੂ-ਕੇਤੂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅੱਗ, ਸਯਮ, ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਦਸ ਰੂਪ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ।
ਵਸੁਵ੍ਦ੍ਯष੍ਟਾਦ੍ਰਿਰੂਪਾਙ੍ਕਸਪ੍ਤਾਦ੍ਰਿਤਿਥਯੋ ਯੁਗੇ
ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਦੋ, ਅੱਠ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸੱਤ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ ਹਨ।
ਤਿਥਿਕ੍ਸ਼ਯਾਯਮਾਰ੍ਥਾਕ੍ਸ਼ਿਦ੍ਵ੍ਯष੍ਟਵ੍ਯੋਮਸ਼ਰਾਸ਼੍ਵਿਨਃ
ਤਿਥੀਆਂ ਦੇ ਘਟਣ ਨਾਲ, ਦੋ, ਅੱਠ, ਆਕਾਸ਼, ਤੀਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ।
षਟ੍ਤ੍ਰ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਦਗ੍ਨਿਪਞ੍ਚਸ਼ੁਭ੍ਰਾਂਸ਼ੁਮਾਸਕਾਃ
ਛੇ, ਤਿੰਨ, ਅੱਗ, ਵੇਦ, ਅੱਗ, ਪੰਜ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕਿਰਣਾਂ ਮਹੀਨੇ ਹਨ।
ਕੌਜਸ੍ਯ ਵੇਦਸ੍ਵਯਮਾ ਬੌਧਸ੍ਯਾष੍ਟਰ੍ਤੁਵਹ੍ਨਯਃ
ਮੰਗਲ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵੇਦ ਹੈ, ਬੁੱਧ ਲਈ ਅੱਠ ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ।
ਗੋਗ੍ਨਯਃ ਸ਼ਨਿਮਨ੍ਦਸ੍ਯ ਪਾਤਾਨਾਮਥਵਾ ਮਤਃ
ਸ਼ਨੀ ਲਈ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗ, ਰਾਹੂ-ਕੇਤੂ ਦੇ ਰੂਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕृਤਾਦ੍ਰਿਚਨ੍ਦ੍ਰਾਜੈਵਸ੍ਯ ਰਵੈਕਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਰਵਨਨ੍ਦਕਾਃ
ਕ੍ਰਿਤਾ ਲਈ ਪਹਾੜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਜਿੱਤ, ਇੱਕ ਧੁਨੀ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ।
ਵਰ੍ਤਮਾਨਯੁਗੇ ਪਾਨਾਵਤ੍ਸਰਾਭਗਣਾਭਿਧਾਃ
ਮੌਜੂਦਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪृਥਕ੍ਤ੍ਥਾਸਿਧਿਮਾਸਗ੍ਰਾਸੂਰ੍ਯਮਾਸਵਿਭਾਜਿਤਾਃ
ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਸ੍ਥਾਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਯਾਭ੍ਯਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਵਾਸਰਭਾਜਿਤਾਃ
ਦੋ ਵਾਰੀ ਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਦਿਨ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਵਨੋਦ੍ਯੂਗਸਾਰਰ੍ਕਾਦਿਰ੍ਦਿਨਮਾਸਾਬ੍ਦਯਾਸ੍ਤਤਃ
ਸਾਵਨ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਨ, ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਸਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਮਾਸਾਬ੍ਦਦਿਨਸਂਖ੍ਯਾਸਂਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਘ੍ਨਂ ਰੂਪਸਂਯੁਤਮ੍
ਮਹੀਨਿਆਂ, ਸਾਲਾਂ ਅਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਭਗਣਾਭ੍ਯਸ੍ਤੋ ਦਿਨਰਾਸ਼ਿਃ ਕੁਵਾਸਰੈਃ
ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਪੱਖਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ, ਫਿਰ ਮਾੜੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਹ੍ਯਸ਼ੀਘ੍ਰਮਨ੍ਦਾਞ੍ਚਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਪਾਪਿਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਪ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਜਲਦੀ ਜਾਂ ਹੌਲੀ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਿ ਸ਼ਤਾਨ੍ਯष੍ਟੌ ਭੂਕਰ੍ਣੌਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਅੱਠ ਸੌ ਯੋਜਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਘੇਰਾਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੰਨ ਵਰਗੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਦੋਹਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲਂਬਜ੍ਯਾਘ੍ਨਸ੍ਵਜੀਵਾਪ੍ਤਃ ਸ੍ਫੁਟੋ ਭੂਪਰਿਧਿਃ ਸ੍ਵਕਃ
ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਸਲ ਘੇਰਾ, ਲੰਬੀ ਜਿਆ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਿਆ ਅਤੇ ਤਿਰਿਆ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕਲਾਦਿਤਤ੍ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਚ੍ਯਾਃ ਗ੍ਰਹੇਭ੍ਯਃ ਪਰਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍
ਕਾਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਜੋ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲੇ, ਉਹ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਤਪਦੇਵੌਕਃ ਸ਼ੈਲਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯਸੂਤ੍ਰਗਾਃ
ਰਾਖਸਾਂ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।