ਤਤ੍ਕृਤਿਂ ਚ ਤ੍ਯਜੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰ ਮੂਲੇਨ ਵਿਭਜੇਤ੍ਪੁਨਃ
ਉਹ ਗੁਣਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਅੰਕ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁੜ ਮੂਲ ਨਾਲ ਭਾਗ ਕਰ।
ਸਮਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਕਹਤਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਘਨਸ੍ਤਤ੍ਰਵਿਧਿਃ ਪਦੇ
ਜੋ ਕਰਿਆ 'ਸਮਤ੍ਰ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਘਣ ਲਈ ਨਿਯਮ ਉਥੇ ਹੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯਂ ਵਿषਮਾਦਨ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਧਨਂ ਤਨ੍ਮੂਲਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਆਖਰੀ ਵਿਅਕ ਨਾਲ ਧਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਮੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਕृਤਿਤ੍ਵੇਨ ਨਿਹਤਾਨ੍ਨਿਘ੍ਨੀਂ ਚਾਪਿ ਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍
ਉਸ ਗੁਣਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਘਟਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਘਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਹਾਰਨਿਹਤੌ ਹਰਾਂਸ਼ੌ ਤੁ ਸਮੁਚ੍ਛਿਦਾ
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਲੈਣ ਤੇ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਹਿੱਸੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੇ ਜਾਣ।
ਭਾਗਪ੍ਰਭਾਗੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਮੁਨੇ ਸ਼ਾਸ੍ਰਾਰ੍ਥਚਿਨ੍ਤਕੈਃ
ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮਝੀ ਜਾਵੇ।
ਭਾਗਾਸ੍ਤਲਸ੍ਥਹਾਰੇਣ ਹਰਂ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ਾਧਿਕੇਨ ਤਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਹਿੱਸੇ ਕੁੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਘਟਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ।
ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਤੁਲ੍ਯਹਰਾਂ ਸ਼ਾਨਾਂ ਯੋਗਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨ੍ਤਤੋ ਮੁਨੇ
ਜਦੋਂ ਹਿੱਸੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜੋੜ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਅਂਸ਼ਾਹਤਿਸ਼੍ਛੇਦਘਾਤਹृਦ੍ਭਿਨ੍ਨਗੁਣਨੇ ਫਲਮ੍
ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਘਟਾਉਣ, ਵੰਡਣ, ਘਟਾਉਣ ਤੇ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੇषਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਭਾਗਹਾਰੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਗੁਣਨਾਵਿਧਿਃ
ਭਾਗ ਵੰਡਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਚਤ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਗੁਣਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਦਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਪਦੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦਥੋਰਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਰਵਮ੍
ਕਦਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਹਰ ਕਦਮ 'ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੀ ਧੁਨ ਉਠਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ऋਣਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਮृਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯੇ ਰਾਸ਼ਿਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਆਪਣਾ ਕਰਜ਼ਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਕਰਜ਼ਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਅਂਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਵਿਕृਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਲੋਮੇ ਸ਼ੇषਮੁਕ੍ਤਵਤ੍
ਇੱਥੇ ਹਿੱਸਾ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਲਟ ਕਰਨ 'ਤੇ ਬਾਕੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇष੍ਟਘ੍ਨਦृष੍ਟੇਨੈਤੇਨ ਭਕ੍ਤਰਾਸ਼ਿਰਨੀਸ਼ਿਤਃ
ਚਾਹੀਦੇ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕੇ, ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਭਾਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ।
ਰਾਸ਼੍ਯਨ੍ਤਰਹृਤਂ ਵਰ੍ਗੋਤ੍ਤਰਂ ਯੋਸੁਤਸ਼੍ਚ ਤੌ
ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਹੀ ਸਮੂਹ ਦਾ ਵਾਧੂ ਹੈ; ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ।
ਏਕੋ ऽਸ੍ਯ ਵਰ੍ਗੋ ਦਲਿਤਃ ਸੈਕੋ ਰਾਸ਼ਿਃ ਪਰੋ ਮਤਃ
ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰ੍ਗਯੋਗਾਨ੍ਤਰੇ ਵ੍ਯੇਕੇ ਰਾਸ਼੍ਯੋਰ੍ਵਰ੍ਗੋਸ੍ਤ ਏਤਯੋਃ
ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ, ਇਕੱਲੇ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ।
ਏषੀਸ੍ਯਾਨਾਮੁਭੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਗਣਿਤੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮੇਵ ਚ
ਚਾਹਵਾਨ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹਨ, ਤੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਸ੍ਯ ਚ ਗੁਣਾਰ੍ਦ੍ਧੋ ਨ ਯੁਤਂ ਵਰ੍ਗੀਕृਤਂ ਗੁਣਃ
ਵੇਖੇ ਦਾ ਗੁਣਾ ਅੱਧਾ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਜੋ ਗੁਣ ਕੇ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ, ਉਹੀ ਗੁਣਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਮੂਲਗੁਣਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਾਧ੍ਯੋਥ ਵ੍ਯਕ੍ਤਵਤ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੂਲ ਗੁਣਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਨਾਲ ਭਾਗ ਦੇ ਕੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਚ੍ਛਘ੍ਨਮਾਦ੍ਯਹृਤ੍ਸੇष੍ਟਂ ਫਲਂ ਵ੍ਯਸ੍ਤੇ ਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍
ਚਾਹੀਦੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਲਏ ਬਾਕੀ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕੇ, ਉਲਟ ਕਰਕੇ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਰਾਸ਼ਿਵਧਂ ਭਕ੍ਤੇ ਫਲਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਵਧੇਨ ਚ
ਕਈ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਾਗ ਦੇਣ ਤੇ ਨਤੀਜਾ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਨਾਲ ਭਾਗ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ।
ਮਾਨਘ੍ਨਕਾਲਸ਼੍ਚਾਤੀਤਕਾਲਾਘ੍ਨਫਲਸਂਹृਤਾਃ
ਮਾਪ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕੇ, ਤੇ ਲੰਘੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਨਤੀਜਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਰਾਸ਼ਿਪਲਾਤ੍ਸ੍ਵਲ੍ਪਰਾਸ਼ਿਮਾਸਫਲਂ ਬਹੁ
ਕਈ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਿਚੋਂ, ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਰਾਸ਼ੀ ਮੀਨਿਆਂ ਦਾ ਫਲ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਪਾ ਮਿਸ਼੍ਰਹਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਪੋਯੋਗਭਕ੍ਤਾਃ ਫਲਾਨਿ ਚ
ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੇ ਵੰਡ ਕੇ, ਜੋੜ ਦੇ ਭਾਗ ਨਾਲ, ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀ।
ਪੂਰ੍ਣੋਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸਮੇਧ੍ਯਵ੍ਯੇਸਮੇਵਰ੍ਗੋਰ੍ਦ੍ਧਿਤੇਤ੍ਯਤਃ
ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਲਈ ਵੀ, ਤੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਵੀ, ਇਉਂ ਹੀ।
ਵ੍ਯੇਕਂ ਵ੍ਯੇਕਗੁਣਾਪ੍ਤਂ ਚ ਪ੍ਰਾਧ੍ਨਂ ਮਾਨਂ ਗੁਣੋਤ੍ਤਰੇ
ਇੱਕਲਾ, ਇੱਕਲੇ ਦਾ ਗੁਣਾ, ਤੇ ਮੁੱਖ ਮਾਪ ਉੱਚੇ ਗੁਣ ਵਿੱਚ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਕृਤ੍ਯਨ੍ਤਰਪਦ ਕੋਟਿਰ੍ਦੋਃ ਕਰ੍ਣਵਰ੍ਗਯੋਃ
ਸੁਣਨ ਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਦਾ ਪਗ, ਚੋਟੀ, ਤੇ ਕੰਨ ਤੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਖਾਮੀ।
ਰਾਸ਼੍ਯੋਰਨ੍ਤਰਵਰ੍ਗੇਣ ਦ੍ਵਿਘ੍ਨੇ ਘਾਤੇ ਯੁਤੇ ਤਯੋਃ
ਦੋ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਦੋ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਜੋੜੋ,
ਵ੍ਯਾਸ ਆਕृਤਿਸਂਕ੍ਸ਼ਣ੍ਣੋਵ੍ਯਾਸਾਸ੍ਯਾਤ੍ਪਰਿਧਿਰ੍ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮুনি, ਉਸ ਜੋੜ ਦਾ ਵਰਗਮੂਲ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਵਿਆਸ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।