ਨष੍ਟਜਨ੍ਮਵਿਧਾਨਂ ਚ ਤਥਾ ਦ੍ਰੇष੍ਕਾਣਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਜਨਮ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਅਤੇ ਤ੍ਰੈਸ਼ਕਾਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ।
ਤਿਥਿਵਾਸਰਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਯੋਗਤਿਥ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਸਂਜ੍ਞਕਾਃ
ਤਿਥੀ, ਵਾਰ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਯੋਗ, ਅਤੇ ਅਰਧ-ਤਿਥੀ ਨਾਮ ਵਾਲੇ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਤਾ ਰਾਬਲਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਲਗ੍ਰਾਰ੍ਤਵਾਹ੍ਵਯਃ
ਚੰਦ ਦੀ ਵਧਣ ਤੇ ਘਟਣ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੌਲਙ੍ਕਰ੍ਣ੍ਯਯਣਂ ਮੈਞ੍ਜੀ ਕ੍ਸ਼ੁਰਿਕਾਬਨ੍ਧਨਂ ਤਥਾ
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਕੰਨ ਛੇਦਣਾ, ਮੁੰਡਨ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਛੁਰੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਆਦਿ ਰਸਮਾਂ ਹਨ।
ਯਾਤ੍ਰਾਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਂ ਸਦ੍ਯੋਵृष੍ਟਿਃ ਕਰ੍ਮਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ, ਅਚਾਨਕ ਮੀਂਹ ਪੈਣਾ, ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕੰਮ ਕਰਨਾ।
ਏਕਂ ਦਸ਼ ਸ਼ਤਂ ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਯੁਤਲਕ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਇੱਕ, ਦਸ, ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਅਤੇ ਲੱਖ।
ਨਿਰਵਰ੍ਵ ਚ ਮਹਾਪਦ੍ਮਂ ਸ਼ਙ੍ਕੁਰ੍ਜਲਧਿਰੇਵ ਚ
ਨਿਰਾਵਰ, ਮਹਾਪਦਮ, ਸ਼ੰਕੁ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ।
ਕ੍ਰਮਾਦੁਤ੍ਕ੍ਰਮਤੋ ਵਾਪਿ ਯੋਗਃ ਕਾਰ੍ਯੋਤ੍ਤਰਂ ਤਥਾ
ਚਾਹੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਾਂ ਬੇਕ੍ਰਮ, ਜੋ ਨਤੀਜਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋੜ ਬਣਾਉ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਦ੍ਧਰੋਯਦ੍ਗੁਣਸ਼੍ਚਭਾਜ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਫਲਂ ਮੁਨੇ
ਜੇ ਭਾਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤਾਂ ਭਾਗਫਲ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਬਚਤ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰ, ਇਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਵਿषਮਾਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕृਤਿਂ ਮੂਲਂਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪृਥਕ੍
ਪਰ ਜੇ ਆਖਰੀ ਅੰਕ ਵਿਅਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਅਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੂਲ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖ।
ਤਤ੍ਕृਤਿਂ ਚ ਤ੍ਯਜੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰ ਮੂਲੇਨ ਵਿਭਜੇਤ੍ਪੁਨਃ
ਉਹ ਗੁਣਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਅੰਕ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁੜ ਮੂਲ ਨਾਲ ਭਾਗ ਕਰ।
ਸਮਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਕਹਤਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਘਨਸ੍ਤਤ੍ਰਵਿਧਿਃ ਪਦੇ
ਜੋ ਕਰਿਆ 'ਸਮਤ੍ਰ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਘਣ ਲਈ ਨਿਯਮ ਉਥੇ ਹੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯਂ ਵਿषਮਾਦਨ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਧਨਂ ਤਨ੍ਮੂਲਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਆਖਰੀ ਵਿਅਕ ਨਾਲ ਧਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਮੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਕृਤਿਤ੍ਵੇਨ ਨਿਹਤਾਨ੍ਨਿਘ੍ਨੀਂ ਚਾਪਿ ਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍
ਉਸ ਗੁਣਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਘਟਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਘਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਹਾਰਨਿਹਤੌ ਹਰਾਂਸ਼ੌ ਤੁ ਸਮੁਚ੍ਛਿਦਾ
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਲੈਣ ਤੇ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਹਿੱਸੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੇ ਜਾਣ।
ਭਾਗਪ੍ਰਭਾਗੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਮੁਨੇ ਸ਼ਾਸ੍ਰਾਰ੍ਥਚਿਨ੍ਤਕੈਃ
ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮਝੀ ਜਾਵੇ।
ਭਾਗਾਸ੍ਤਲਸ੍ਥਹਾਰੇਣ ਹਰਂ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ਾਧਿਕੇਨ ਤਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਹਿੱਸੇ ਕੁੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਘਟਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ।
ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਤੁਲ੍ਯਹਰਾਂ ਸ਼ਾਨਾਂ ਯੋਗਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨ੍ਤਤੋ ਮੁਨੇ
ਜਦੋਂ ਹਿੱਸੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜੋੜ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਅਂਸ਼ਾਹਤਿਸ਼੍ਛੇਦਘਾਤਹृਦ੍ਭਿਨ੍ਨਗੁਣਨੇ ਫਲਮ੍
ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਘਟਾਉਣ, ਵੰਡਣ, ਘਟਾਉਣ ਤੇ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੇषਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਭਾਗਹਾਰੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਗੁਣਨਾਵਿਧਿਃ
ਭਾਗ ਵੰਡਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਚਤ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਗੁਣਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਦਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਪਦੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦਥੋਰਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਰਵਮ੍
ਕਦਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਹਰ ਕਦਮ 'ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੀ ਧੁਨ ਉਠਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ऋਣਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਮृਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯੇ ਰਾਸ਼ਿਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਆਪਣਾ ਕਰਜ਼ਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਕਰਜ਼ਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਅਂਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਵਿਕृਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਲੋਮੇ ਸ਼ੇषਮੁਕ੍ਤਵਤ੍
ਇੱਥੇ ਹਿੱਸਾ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਲਟ ਕਰਨ 'ਤੇ ਬਾਕੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇष੍ਟਘ੍ਨਦृष੍ਟੇਨੈਤੇਨ ਭਕ੍ਤਰਾਸ਼ਿਰਨੀਸ਼ਿਤਃ
ਚਾਹੀਦੇ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕੇ, ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਭਾਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ।
ਰਾਸ਼੍ਯਨ੍ਤਰਹृਤਂ ਵਰ੍ਗੋਤ੍ਤਰਂ ਯੋਸੁਤਸ਼੍ਚ ਤੌ
ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਹੀ ਸਮੂਹ ਦਾ ਵਾਧੂ ਹੈ; ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ।
ਏਕੋ ऽਸ੍ਯ ਵਰ੍ਗੋ ਦਲਿਤਃ ਸੈਕੋ ਰਾਸ਼ਿਃ ਪਰੋ ਮਤਃ
ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰ੍ਗਯੋਗਾਨ੍ਤਰੇ ਵ੍ਯੇਕੇ ਰਾਸ਼੍ਯੋਰ੍ਵਰ੍ਗੋਸ੍ਤ ਏਤਯੋਃ
ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ, ਇਕੱਲੇ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ।
ਏषੀਸ੍ਯਾਨਾਮੁਭੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਗਣਿਤੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮੇਵ ਚ
ਚਾਹਵਾਨ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹਨ, ਤੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਸ੍ਯ ਚ ਗੁਣਾਰ੍ਦ੍ਧੋ ਨ ਯੁਤਂ ਵਰ੍ਗੀਕृਤਂ ਗੁਣਃ
ਵੇਖੇ ਦਾ ਗੁਣਾ ਅੱਧਾ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਜੋ ਗੁਣ ਕੇ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ, ਉਹੀ ਗੁਣਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਮੂਲਗੁਣਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਾਧ੍ਯੋਥ ਵ੍ਯਕ੍ਤਵਤ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੂਲ ਗੁਣਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਨਾਲ ਭਾਗ ਦੇ ਕੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।