ਸ਼ਬ੍ਦਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਵੈਦਿਕਾਸ੍ਤੁ ਲੌਕਿਕਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਾਰਦ
ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਬਦ, ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹਨ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਲਘੁਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨਾਂ ਸਾਧੂਨਾਂ ਸਂਨਿਰੂਪਣਮ੍
ਛੋਟੀ ਰਾਹੀਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਦੇਸ਼ਲੋਪਾਗਮਮੁਖੈਃ ਕृਤਮ੍
ਮੂਲ, ਪ੍ਰਤਯ, ਆਦੇਸ਼, ਲੋਪ ਅਤੇ ਆਗਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਬਣੇ ਹਨ।
ਕਾਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਰ੍ਨ ਵਕ੍ਤੁਮਾਨਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਕੋ ऽਪਿਸ਼ਕ੍ਤੋ ਨ ਨਾਰਦ
ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਅਨੰਤਤਾ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਯਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਨ ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਧਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਨ੍ਨृਣਾਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਣਿਤਂ ਜਾਤਕਂ ਵਿਪ੍ਰ ਸਂਹਿਤਾਸ੍ਕਨ੍ਧਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ
ਗਣਨਾ, ਜਨਮ ਕੁੰਡਲੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਤੇ ਸੰਹਿਤਾ, ਸਕੰਧ ਨਾਮ ਵਾਲੀਆਂ।
ਅਨੁਯੋਗਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹਣਂ ਤਚੋਦਸ੍ਯਾਕਮ੍
ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਚੰਦ੍ਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ, ਅਤੇ ਉਦਾਸਿਆ ਵੀ।
ਜਾਤਕੇ ਰਾਸ਼ਿਭੇਦਾਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਹਯੋਨਿਸ਼੍ਚ ਯੋਨਿਜਮ੍
ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭੇਦ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਅਤੇ ਜਨਮ ਸੰਬੰਧੀ।
ਕਰ੍ਮਾਜੀਵਂ ਚਾष੍ਟਵਰ੍ਗੋ ਰਾਜਯੋਗਾਸ਼੍ਚ ਨਾਭਸਾਃ
ਕਰਮ, ਜੀਵਨ, ਅੱਠ ਵਰਗ, ਰਾਜਯੋਗ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀਕ ਯੋਗ।
ਗ੍ਰਹਭਾਵਫਲਂ ਚੈਵਾਸ਼੍ਰਯਯੋਗਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਕੇ
ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਫਲ, ਅਤੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਯੋਗ।
ਨष੍ਟਜਨ੍ਮਵਿਧਾਨਂ ਚ ਤਥਾ ਦ੍ਰੇष੍ਕਾਣਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਜਨਮ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਅਤੇ ਤ੍ਰੈਸ਼ਕਾਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ।
ਤਿਥਿਵਾਸਰਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਯੋਗਤਿਥ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਸਂਜ੍ਞਕਾਃ
ਤਿਥੀ, ਵਾਰ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਯੋਗ, ਅਤੇ ਅਰਧ-ਤਿਥੀ ਨਾਮ ਵਾਲੇ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਤਾ ਰਾਬਲਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਲਗ੍ਰਾਰ੍ਤਵਾਹ੍ਵਯਃ
ਚੰਦ ਦੀ ਵਧਣ ਤੇ ਘਟਣ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੌਲਙ੍ਕਰ੍ਣ੍ਯਯਣਂ ਮੈਞ੍ਜੀ ਕ੍ਸ਼ੁਰਿਕਾਬਨ੍ਧਨਂ ਤਥਾ
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਕੰਨ ਛੇਦਣਾ, ਮੁੰਡਨ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਛੁਰੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਆਦਿ ਰਸਮਾਂ ਹਨ।
ਯਾਤ੍ਰਾਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਂ ਸਦ੍ਯੋਵृष੍ਟਿਃ ਕਰ੍ਮਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ, ਅਚਾਨਕ ਮੀਂਹ ਪੈਣਾ, ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕੰਮ ਕਰਨਾ।
ਏਕਂ ਦਸ਼ ਸ਼ਤਂ ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਯੁਤਲਕ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਇੱਕ, ਦਸ, ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਅਤੇ ਲੱਖ।
ਨਿਰਵਰ੍ਵ ਚ ਮਹਾਪਦ੍ਮਂ ਸ਼ਙ੍ਕੁਰ੍ਜਲਧਿਰੇਵ ਚ
ਨਿਰਾਵਰ, ਮਹਾਪਦਮ, ਸ਼ੰਕੁ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ।
ਕ੍ਰਮਾਦੁਤ੍ਕ੍ਰਮਤੋ ਵਾਪਿ ਯੋਗਃ ਕਾਰ੍ਯੋਤ੍ਤਰਂ ਤਥਾ
ਚਾਹੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਾਂ ਬੇਕ੍ਰਮ, ਜੋ ਨਤੀਜਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋੜ ਬਣਾਉ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਦ੍ਧਰੋਯਦ੍ਗੁਣਸ਼੍ਚਭਾਜ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਫਲਂ ਮੁਨੇ
ਜੇ ਭਾਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤਾਂ ਭਾਗਫਲ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਬਚਤ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰ, ਇਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਵਿषਮਾਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕृਤਿਂ ਮੂਲਂਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪृਥਕ੍
ਪਰ ਜੇ ਆਖਰੀ ਅੰਕ ਵਿਅਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਅਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੂਲ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖ।
ਤਤ੍ਕृਤਿਂ ਚ ਤ੍ਯਜੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰ ਮੂਲੇਨ ਵਿਭਜੇਤ੍ਪੁਨਃ
ਉਹ ਗੁਣਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਅੰਕ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁੜ ਮੂਲ ਨਾਲ ਭਾਗ ਕਰ।
ਸਮਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਕਹਤਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਘਨਸ੍ਤਤ੍ਰਵਿਧਿਃ ਪਦੇ
ਜੋ ਕਰਿਆ 'ਸਮਤ੍ਰ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਘਣ ਲਈ ਨਿਯਮ ਉਥੇ ਹੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯਂ ਵਿषਮਾਦਨ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਧਨਂ ਤਨ੍ਮੂਲਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਆਖਰੀ ਵਿਅਕ ਨਾਲ ਧਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਮੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਕृਤਿਤ੍ਵੇਨ ਨਿਹਤਾਨ੍ਨਿਘ੍ਨੀਂ ਚਾਪਿ ਵਿਸ਼ੋਧਯੇਤ੍
ਉਸ ਗੁਣਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਘਟਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਘਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਹਾਰਨਿਹਤੌ ਹਰਾਂਸ਼ੌ ਤੁ ਸਮੁਚ੍ਛਿਦਾ
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਲੈਣ ਤੇ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਹਿੱਸੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੇ ਜਾਣ।
ਭਾਗਪ੍ਰਭਾਗੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਮੁਨੇ ਸ਼ਾਸ੍ਰਾਰ੍ਥਚਿਨ੍ਤਕੈਃ
ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮਝੀ ਜਾਵੇ।
ਭਾਗਾਸ੍ਤਲਸ੍ਥਹਾਰੇਣ ਹਰਂ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ਾਧਿਕੇਨ ਤਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਹਿੱਸੇ ਕੁੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਘਟਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ।
ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਤੁਲ੍ਯਹਰਾਂ ਸ਼ਾਨਾਂ ਯੋਗਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨ੍ਤਤੋ ਮੁਨੇ
ਜਦੋਂ ਹਿੱਸੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜੋੜ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਅਂਸ਼ਾਹਤਿਸ਼੍ਛੇਦਘਾਤਹृਦ੍ਭਿਨ੍ਨਗੁਣਨੇ ਫਲਮ੍
ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਘਟਾਉਣ, ਵੰਡਣ, ਘਟਾਉਣ ਤੇ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੇषਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਭਾਗਹਾਰੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਗੁਣਨਾਵਿਧਿਃ
ਭਾਗ ਵੰਡਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਚਤ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਗੁਣਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।