ਭृਤੇ ऽਹਨਿ ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਤੁ ਵਤ੍ਸਰਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਿਣ੍ਡਾਂਸ਼੍ਚਗੋ ऽਜਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦਗ੍ਨੌ ਜਲੇ ऽਪਿ ਵਾ
ਉਹ ਚਾਵਲ ਦੇ ਗੋਲੇ ਗਾਂ, ਬਕਰੀਆਂ, ਭੇਡਾਂ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭੇਟ ਕਰੇ।
ਹਵਿष੍ਯਾਨ੍ਨੇਨ ਵੈ ਮਾਸਂ ਪਾਯਸੇਨ ਤੁ ਵਤ੍ਸਰਮ੍
ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਹਵਿਸ਼ਯ ਅੰਨ ਨਾਲ, ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਾਯਸ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਐਣਰੌਰਵਵਾਰਾਹਸ਼ਾਸ਼ੈਰ੍ਮਾਂਸੈਰ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਹਿਰਣ, ਭੇਡ, ਸੂਰ ਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਹੋਵੇ।
ਖਡ੍ਗਾਮਿषਂ ਮਹਾਕਲ੍ਪਂ ਮਧੁ ਮੁਨ੍ਯਨ੍ਨਮੇਵ ਚ
ਗੈਂਡੇ ਦਾ ਮਾਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਮਧੂ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਅੰਨ ਵੀ।
ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਗਯਾਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਮਾਨਨ੍ਤ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜੋ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲ੍ਯਾਂ ਕਨ੍ਯਾਵੇਦਿਨਸ਼੍ਚ ਪਸ਼ੂਨ੍ਵੈ ਸਤ੍ਸੁਤਾਨਪਿ
ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ, ਕੁੜੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਚਸ੍ਵਿਨਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਵਰ੍ਣਰੂਪ੍ਯੇ ਸਕੁਪ੍ਯਕੇ
ਬ੍ਰਹਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ।
ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਪ੍ਰਭृਤਿष੍ਵੇਕਾਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀਮ੍
ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਚੌਦਵੀ ਛੱਡ ਕੇ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਹ੍ਯਪਤ੍ਯਮੋਜਸ਼੍ਚ ਸ਼ੌਰ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਬਲਂ ਤਥਾ
ਸਵਰਗ, ਸੰਤਾਨ, ਤਾਕਤ, ਵੀਰਤਾ, ਜਮੀਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਚਕ੍ਰਤਾਂ ਚੈਵ ਵਾਣਿਜ੍ਯਪ੍ਰਭृਤੀਨਿ ਚ
ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਰਾਜ, ਵਪਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
ਧਨਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਭਿषਕ੍ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਕੁਪ੍ਯਙ੍ਗਾ ਅਪ੍ਯਜਾਵਿਕਮ੍
ਧਨ, ਗਿਆਨ, ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ, ਪਾਤਰ ਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵੀ।
ਕृਤ੍ਤਿਕਾਦਿ ਭਰਣ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਕਾਮਾਨਾਪ੍ਨੁਯਾਦਿਮਾਨ੍
ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਤੋਂ ਭਰਣੀ ਤਕ, ਉਹ ਮਨਚਾਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਸੁਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤਿਸੁਤਾਃ ਪਿਤਰਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵਤਾਃ
ਵਸੁ, ਰੁਦਰ ਤੇ ਆਦਿਤਿਆ—ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ।
ਆਯੁਃ ਪ੍ਰਜਾਂ ਧਨਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਖਾਨਿ ਚ
ਉਮਰ, ਸੰਤਾਨ, ਧਨ, ਗਿਆਨ, ਸਵਰਗ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸੁਖ —
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਲ੍ਪਾਧ੍ਯਾਯੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਇੱਥੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਪ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯ ਇਮਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਕਲ੍ਪਾਧ੍ਯਾਯਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਸ ਕਲਪ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ—
ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੈਵੇ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਚ ਕਰ੍ਮਣਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਧਨਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਯਸ਼ਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪਰਤ੍ਰ ਚ ਗਤਿਂ ਪਰਾਮ੍
ਉਹ ਧਨ, ਗਿਆਨ, ਇਜ਼ਤ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਰਾਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਥਯਿष੍ਯੇ ਸਮਾਸੇਨ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਸਿਦ੍ਧਰੂਪਪ੍ਰਬਨ੍ਧੇਨ ਮੁਖਂ ਵੇਦਸ੍ਯ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਹੁਣ, ਸਿੱਧ ਰੂਪ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਰਾਹੀਂ ਵੇਦ ਦਾ ਆਰੰਭ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਵੌਜਸਃ ਪ੍ਰਥਮਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਾ ਪ੍ਰਾਤਿਪਦਿਕਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਪਹਿਲਾ 'ਸਵੌਜਸ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਤੀਪਦਿਕਾ ਦੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥਾਵਤ੍ਪ੍ਰਾਤਿਪਦਿਕਂ ਧਾਤੁਪ੍ਰਤ੍ਯਯਵਾਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਪ੍ਰਾਤੀਪਦਿਕਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਧਾਤੂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਯ ਨਾ ਹੋਣ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਕਰ੍ਮਣਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰੇਣ ਸਂਯੁਤੇ
ਦੂਜਾ (ਵਿਭਕਤੀ) 'ਕਰਮਣੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਜੋੜਿਆ ਹੋਵੇ।
ਯੇਨ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਤ੍ਕਰਣਂ ਸਃ ਕਰ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਰਤਾ ਹੈ; ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮੈ ਦਿਤ੍ਸਾ ਧਾਰਯੇਦ੍ਵੈ ਰੋਚਤੇ ਸਂਪ੍ਰਦਾਨਕਮ੍
ਜਿਸ ਵੱਲ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੰਪ੍ਰਦਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤੋ ऽਪੈਤਿ ਸਮਾਦਤ੍ਤੇ ਅਪਦਤ੍ਤੇ ਚ ਯਂ ਯਤਃ
ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਲਿਆ ਜਾਂ ਜਿਸ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ—
ਙ੍ਯੋਃਸੁਪਃ ਸਪ੍ਤਮੀ ਤੁ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾ ਚਾਧਿਕਰਣੇ ਭਵੇਤ੍
'ਙਿ' ਅਤੇ 'ਸੁ' ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੱਤਵੀ ਵਿਭਕਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਧਿਕਰਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਈਪ੍ਸਿਤਂ ਚਾਨੀਪ੍ਸਿਤਂ ਯਤ੍ਤਦਪਾਦਾਨਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂ ਨਾ-ਚਾਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਪਾਦਾਨ (ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤੈਰ੍ਯੋਗੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਮਪ੍ਰਵਚਨੀਯਕੈਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਵਿਭਕਤੀ ਕਰਮ-ਪ੍ਰਵਚਨੀਯ ਪਦਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।