ਰਾਜਤੇ ਨ ਸਭਾਮਧ੍ਯੇਜਾਰਗਰ੍ਭੇਵ ਕਾਮਿਨੀ
ਉਹ ਸਭਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਕਾਮੀਣੀ।
ਅਵਨ੍ਧ੍ਯਂ ਦਿਵਸਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਾਧ੍ਯਯਨਕਰ੍ਮਸੁ
ਦਿਨ ਨੂੰ ਦਾਨ, ਪਾਠ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਫਲਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤਤ੍ਰ ਬਲਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮੁਦ੍ਯੋਗਸ੍ਗਤਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍
ਉਥੇ ਨਾ ਤਾਕਤ, ਨਾ ਸਮਰਥਾ, ਨਾ ਜਤਨ ਹੀ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਆਗਮਿष੍ਯਤਿ ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਥਲਾਨ੍ਨਿਮ੍ਨਮਿਵੋਦਕਮ੍
ਉਹ ਜੀਭ ਦੇ ਆਗੇ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਹਿ ਵਾਦ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨਾਂ ਨਿਦ੍ਰਾ ਚਿਰਂ ਨੇਤ੍ਰੇषੁ ਤਿष੍ਟਤਿ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਨੀਂਦ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ।
ਸਮੁਦ੍ਰਮਪਿ ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਵ੍ਰਜੇਦ੍ਗਰੁਡਹਂਸਵਤ੍
ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਗਰੁੜ ਜਾਂ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭ੍ਯ ਇਵ ਸ੍ਰਿਭ੍ਯਃ ਸ ਵਿਦ੍ਯਾਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਧਨਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਨ ਚ ਲੋਕਰਵਾ ਦੀਨਾ ਨ ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਵਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਕਾਃ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਆਸਾਨੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਗੁਰੁਗਤਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸ਼ੂਸ਼੍ਰੂषੁਰਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਕੋਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥਵਾ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯਨ੍ਯਥਾ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਜਾਂ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਵਨ੍ਧ੍ਯੇਵ ਯੌਵਨਵਤੀ ਨ ਤਸ੍ਯ ਸਾਫਲ੍ਯਵਤਿ ਭਵਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਜਵਾਨੀ ਵਾਲੀ ਬਾਂਝ ਔਰਤ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ, ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵੇਦਾਙ੍ਗਮਾਦ੍ਯਂ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਵੇਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਮਕੁਸ਼ਲੋ ਨਰਃ
ਸਿਰਫ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਸ੍ਯਾਦਾਙ੍ਗਿਰਸਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਃ
ਚੌਥਾ ਆੰਗਿਰਸ ਹੈ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤਿਕਲਪ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਕਲ੍ਪੇ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਂ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਤਦਿਹਾਪਿ ਚ
ਨਕਸ਼ਤਰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਾਃ ਸਂਹਿਤਾਕਲ੍ਪੇ ਮੁਨਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਸੰਹਿਤਾਕਲਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਤ੍ਯ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਅਭਿਚਾਰਵਿਧਾਨੇਨ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਾਨਿ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ
ਅਭਿਚਾਰ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸੁਯੰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਤਥਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੋਤ੍ਪਾਤਾਨਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯੋ ਹ੍ਯੁਦਿਤਾਃ ਪृਥਕ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਃ ਪृਥਗੇਤੇषਾਂ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ਼ਙ੍ਖਾਨ੍ਤਰੇषੁ ਚ
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਾਵਧਾਨਤਯਾ ਸ਼ृਣੁ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਕਣ੍ਠਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਰ੍ਯਾਤੌ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਙ੍ਗਲ੍ਯਕਾਵਿਮੌ
ਗਲ੍ਹ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਇਹ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁਭਾਗ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੋ ऽਥ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਪ੍ਰਂਯੁਜੀਤ ਤਦਾਨਨ੍ਤ੍ਯਾਰ੍ਥਮਿष੍ਯਤੇ
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਅਨੰਤਤਾ ਲਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ੍ਯੂਨਾਧਿਕਾ ਨਿष੍ਫਲਾਯ ਕਰ੍ਮਣੋ ऽਭਿਮਤਸ੍ਯ ਚ
ਜੋ ਕੰਮ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਤੇषਾਂ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਰਿਸਮੂਹਨਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨ੍ਯੂਨਾਧਿਕਾ ਨ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯੇਵ ਪਰਿਭਾषਿਤਮ੍
ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ; ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ਗੋਮਯੇਨੋਪਲੇਪ੍ਯੇਯਂ ਤਦਰ੍ਥਮਿਤਿ ਨਾਰਦ
ਇਸ ਨੂੰ ਗੋ-ਮੈ ਨਾਲ ਲਪੇਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਨਾਰਦ।
ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਂ ਗੋਮਯਂ ਤਸ੍ਯਾ ਨਾਹਰੇਦਿਤਿ ਭਾषਿਤਮ੍
ਯਜਨ ਲਈ, ਇਸ ਲਈ ਗੋ-ਮੈ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤषਾਂ ਪ੍ਰਹਰਣਾਰ੍ਥਾਯ ਮਤਂ ਪ੍ਰੋਦ੍ਧਰਣਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ, ਕੱਢਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਅਸ੍ਥਿਕਣ੍ਟਕਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਰਿਭਾषਿਤਮ੍
ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਕੰਟੇ ਹਟਾਉਣ ਲਈ, ਇਹ ਨਿਯਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।