ਅਤ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਖਲੁ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤੋਚ੍ਚਾਰਣਾ ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਕਰਣਂ ਨੋਪਲਭ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਤਤ੍ਰ ਵੋਢਵ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹਿ ਤਦਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜੇ ਕਿਸੇ ਅੱਖਰ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗ੍ਰੰਥੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮਸੁ ਨਿਭृਤਂ ਕਰਣਂ ਸ੍ਵਰਸੌਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਨ੍ਨੈਵ ਜਾਨੀਯੁਃ
ਸਾਮ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਣ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ੁਕੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਜੀਰ੍ਣੋ ਹਾਰਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਃ ਖਲੂषਸਿਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਜਦ ਮਾਲਾ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਾਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਦ੍ਵਾਸਂਤਿਕੀ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਮਧ੍ਯਮਾ ਪਰ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਾ
ਜਦ ਤਕ ਵਾਸ ਦੀ ਰਾਤ, ਮੱਧਵਾਲੀ, ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ।
ਵਾਗ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਦ੍ਵਤਧਾਵਨਮ੍
ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਦੋ ਦਾਣਿਆਂ ਵਾਲਾ ਚਾਵਲ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਕਣ੍ਟਕਿਨਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਿਣਸ਼੍ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਃ
ਸਾਰੇ ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਵਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਾਚੀਨੌਦਵਤਿਰ੍ਯਥਾ
ਉਹ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪੂਰਬੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਮੇਧਾਜਨਨ੍ਯੇषਾ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਕਰੀ ਤਥਾ
ਇਹ ਅੱਗ ਦੀ ਯਜਨਾ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸਹੀ ਧੁਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੀਤ੍ਵਾ ਮਧੁਂ ਘृਤਂ ਚੈਵ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵਦੇਤ੍
ਮਧੂ ਤੇ ਘੀ ਪੀ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਬੋਲੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਯਥੇष੍ਟਾਂ ਵਾਚਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍
ਸੱਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰਵ੍ਯਣ੍ਡਜਨਮਾਧੁਰ੍ਯਂ ਲੁਪ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਅੱਖਰਾਂ ਤੇ ਵਿਆੰਜਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਕੁਤੀਰ੍ਥਾਦਾਗਤਂ ਦਗ੍ਧਮਪਵਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ਨ ਤਸ੍ਯ ਪਰਿਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ऽਸ੍ਤਿ ਪਾਪਾਹੇਰਿਵ ਕਿਲ੍ਬਿषਾਤ੍
ਗਲਤ ਥਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਗਲਤ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ—ਉਸ ਦੀ ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ।
ਸੁਸ੍ਵਰੇਣ ਸ੍ਵਵਕ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਰਾਜਤਿ ਨ ਤਕਾਲੋ ਨ ਲਂਬੋष੍ਟੋ ਨ ਚ ਸਰ੍ਵਾਨੁਨਾਸਿਕਃ
ਬ੍ਰਹਮ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਫ਼ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਨਾ ਨੱਕੀ ਬੋਲੀ, ਨਾ ਮੋਟੇ ਹੋਠਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਸਾਰੇ ਨੱਕੀ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ।
ਗਦ੍ਗਦੋ ਬਦ੍ਧਜਿਹ੍ਵਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਜੋ ਹਕਲਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
ਸ ਤੁ ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਦੇਤੋष੍ਠਂ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਪਰ ਉਹ ਉਹੀ ਅੱਖਰ ਉਚਾਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਠ ਚੰਗੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਲਸਾਸ਼੍ਚ ਸਰੋਗਾਸ਼੍ਚ ਯੇषਾਂ ਚ ਵਿਸृਤਂ ਮਨਃ
ਜੋ ਆਲਸੀ ਹਨ, ਬਿਮਾਰ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵਿਖੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—
ਸ਼ਨੈਰਧ੍ਵਸੁ ਵਰ੍ਤੇਤ ਯੋਜਨਾਨ੍ਨ ਪਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਉਹ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਣ, ਤੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਜਾਣ।
ਅਗਚ੍ਛਨ੍ਵੈਨਤੇਯੋ ऽਪਿ ਪਦਮੇਕਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੇ ਗਰੁੜ ਵੀ ਨਾ ਚੱਲੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਕਦਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ।
ਬਧਿਰਸ੍ਯੇਵ ਜਲ੍ਪਸ੍ਯ ਵਿਦਗ੍ਧਾ ਵਾਮਲੋਚਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਬੇਹਰੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਚਤੁਰ ਪਰ ਪਰਤੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ।
ਅਪਿ ਰੂਪਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਸਂਦੇਹੇष੍ਵੇਵ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਤੇ ਨ ਸਭਾਮਧ੍ਯੇਜਾਰਗਰ੍ਭੇਵ ਕਾਮਿਨੀ
ਉਹ ਸਭਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਕਾਮੀਣੀ।
ਅਵਨ੍ਧ੍ਯਂ ਦਿਵਸਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਾਧ੍ਯਯਨਕਰ੍ਮਸੁ
ਦਿਨ ਨੂੰ ਦਾਨ, ਪਾਠ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਫਲਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤਤ੍ਰ ਬਲਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮੁਦ੍ਯੋਗਸ੍ਗਤਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍
ਉਥੇ ਨਾ ਤਾਕਤ, ਨਾ ਸਮਰਥਾ, ਨਾ ਜਤਨ ਹੀ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਆਗਮਿष੍ਯਤਿ ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਥਲਾਨ੍ਨਿਮ੍ਨਮਿਵੋਦਕਮ੍
ਉਹ ਜੀਭ ਦੇ ਆਗੇ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਹਿ ਵਾਦ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨਾਂ ਨਿਦ੍ਰਾ ਚਿਰਂ ਨੇਤ੍ਰੇषੁ ਤਿष੍ਟਤਿ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਨੀਂਦ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ।
ਸਮੁਦ੍ਰਮਪਿ ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਵ੍ਰਜੇਦ੍ਗਰੁਡਹਂਸਵਤ੍
ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਗਰੁੜ ਜਾਂ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭ੍ਯ ਇਵ ਸ੍ਰਿਭ੍ਯਃ ਸ ਵਿਦ੍ਯਾਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਧਨਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਨ ਚ ਲੋਕਰਵਾ ਦੀਨਾ ਨ ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਵਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਕਾਃ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਆਸਾਨੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਗੁਰੁਗਤਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸ਼ੂਸ਼੍ਰੂषੁਰਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਕੋਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥਵਾ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯਨ੍ਯਥਾ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਜਾਂ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।