ਸੋ ऽਹਂ ਸ ਚ ਤ੍ਵਂ ਸ ਚ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦਾਤ੍ਮਾਂਸ੍ਵਯਂ ਭਾਤ੍ਯਪਭੇਦਮੋਹਃ
ਉਹ ਆਤਮਾ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਤੇ ਉਹ ਆਤਮਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ; ਵੱਖਰੇਪਣ ਦਾ ਭ੍ਰਮ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਚਾਪਿ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਣਾਵਬੋਦਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਜਨ੍ਮਨ੍ਯਪਵਰ੍ਗਮਾਪ
ਉਹੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਵਿਸ਼ਾਂ ਸ਼੍ਰੋਰ੍ਤृਆਣਾਂ ਚਾਪਿ ਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍
ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨਮਿਦਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਵੈ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਹੋਰ ਮੈਂ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?
ਅਸਂਤੁष੍ਟ ਇਵ ਪ੍ਰਾਹ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਤਂ ਸਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਨੰਦਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਤਥਾਪਿ ਨਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰੀਯੇਤ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਹਰਿਕਥਾਂ ਮੁਹੁਃ
ਫਿਰ ਵੀ, ਆਤਮਾ ਹਰਿ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸੁਮਹਤੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣੋ ऽਵਾਨ੍ਤਰਂ ਬਹਿਃ
ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਉਦਾਸ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਨ ਜਾਯਤੇ ਕਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵ੍ਯਾਸਾਤ੍ਮਜਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ
ਵਿਆਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ?
ਸਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਮਹਾਭਾਗ ਮੋ੭ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਵਿਦ੍ਭਵਾਨ੍
ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸ।
ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਜਾਯਤੇ ਮਾਨਵੋ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸ।
ऋषਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਧਰ੍ਮਂ ਯੋ ऽਨੂਚਾਨਃ ਸ ਨੋ ਮਹਾਨ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਅਮਲ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਤਨ੍ਮੇ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਮਮ
ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਕਰਮ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।
ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਾਙ੍ਗਵੇਦਾਨਾਮਭਿਜ੍ਞੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛਨ੍ਦਃਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ षਡੇਤਾਨਿ ਵਾਦਾਙ੍ਗਾਨਿ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ
ਵਿਦਵਾਨ ਛੰਦ-ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਵਾਦ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਵੇਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਵੈਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮਨਿਰੂਪਣੇ
ਧਰਮ ਨਿਰਣੈ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇਹ ਚਾਰ ਵੇਦ ਹੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸੋ ऽਨੂਚਾਨਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਕੋਟਿਭਿਃ
ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਵਂਮਸ੍ਮਾਸੁ ਮਹਾਵਿਜ੍ਞਃ ਸਾਂਗੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਮਾਨਦ
ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ, ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਤ੍ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਰਮੇषਾਂ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਵ ਪੂਰੀ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਵੇਦਾਨਾਂ ਵੇਦਵਿਦ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਦਾਮਿ ਤੇ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
ਕृਤਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਰਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮਸੁ ਤ੍ਰ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦੇਤਾਵਤ੍ਸ੍ਵਰਤੋ ऽਨ੍ਤਰਮ੍
ਸਾਮ ਗਾਇਨ ਵਿੱਚ, ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੰਨ ਤਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਧਿ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾਯਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਭਵਤਿ ਵਿਸ੍ਵਰਃ
ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਅਣਜਾਣੀ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਬੇਸੁਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ ਵਾਗ੍ਵਜ੍ਰੋ ਯਜਮਾਨਂ ਹਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਸ੍ਵਰਤੋ ऽਪਰਾਧਾਤ੍
ਉਹ ਬੋਲੀ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੁਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਵਨਾਨ੍ਯਾਹੁਰੇਤਾਨਿ ਸਾਮ ਵਾਪ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਤੋਂऽਤਰਮ੍
ਇਹ ਸਵਨ ਸਮੇਂ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਾਂ ਸਾਮ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ऽਸਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਵਚਨਾ ਵਿਧਿਃ
ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਇਹੀ ਪਾਠ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ऋਗ੍ਵੇਦੇ ਸਾਮਵੇਦੇ ਚ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਸ੍ਵਰਃ
ਰਿਗਵੇਦ ਅਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੁਰ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਚ੍ਚਮਧ੍ਯਮਸਂਘਾਤਃ ਸ੍ਵਰੋ ਭਵਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਪਾਰਥਿਵ ਸੁਰ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਮੱਧ pitches ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮਦ੍ਰਾਨ੍ਤਾਸ੍ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯਾਸ਼੍ਚਤੁਃਸ੍ਵਰਾਨ੍
ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ, ਜੋ ਮੰਦਰ ਸੁਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਤਰੀਯਾ ਹਨ, ਚਾਰ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ।
ਮਨ੍ਦ੍ਰਃ ਕ੍ਰੁष੍ਟੋ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ ਏਤਾਨ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਾਮਗਾਃ
ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਸਾਮ ਗਾਇਕ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੁਸ਼ਟ ਸੁਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਸ਼ਾਤਪਥਾਵੇਤੌ ਸ੍ਵਰੌ ਵਾਜਸਨੇਯਿਨਾਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਤਪਥ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋ ਸੁਰ ਵਾਜਸਨੇਯੀਨ ਦੇ ਹਨ।