ਅਵਬੋਧਾਯ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤੋ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤੋ ਮਯਾ
'ਤੇਰੇ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ।'
ਤਦੇਵਂ ਤ੍ਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਕਤਮਸ੍ਤ੍ਵਮਹਂ ਤਥਾ
'ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੱਸ: ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?'
ਨਿਦਾਧਃ ਪ੍ਰਾਹ ਭਗਵਨ੍ਨਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਮृਭੁਰ੍ਮਮ੍
ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਰਭੂ ਹੋ।'
ਯਥਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤੇਨ ਤ੍ਵਾਂ ਮਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਹਂ ਗੁਰੁਮ੍
'ਜਿਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।'
ਗੁਰੁਸ੍ਨੇਹਾਦृਭੁਰ੍ਨਾਮਨਿਦਾਘਂ ਸਮੁਪਾਗਤਃ
'ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਰਭੂ ਨਾਮ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਦਾਘ ਕੋਲ ਆਇਆ।'
ਪਰਮਾਰ੍ਥਸਾਰਭੂਤਂ ਯਤ੍ਤਦਦ੍ਵੈਤਮਸ਼ੇषਤਃ
'ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਦਵੈਤ ਹੈ—'
ਨਿਦਾਘੋ ऽਪ੍ਯੁਪਦੇਸ਼ੇਨ ਤੇਨਾਦ੍ਵੈਤਪਰੋ ऽਭਵਤ੍
'ਨਿਦਾਘ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਅਦਵੈਤ ਵਿਚ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।'
ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਨੌ ਮੁਕ੍ਤਿਮਵਾਚ ਪਰਮਾਦ੍ਵਿਜਃ
'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।'
ਭਵ ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਮਾਨਮਵਨੀਪਤੇ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਸਮਝੋ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਦृष੍ਟਿਭਿਰਾਤ੍ਮਾਪਿ ਤਥੈਕਃ ਸਨ੍ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍
ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ऽਹਂ ਸ ਚ ਤ੍ਵਂ ਸ ਚ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦਾਤ੍ਮਾਂਸ੍ਵਯਂ ਭਾਤ੍ਯਪਭੇਦਮੋਹਃ
ਉਹ ਆਤਮਾ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਤੇ ਉਹ ਆਤਮਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ; ਵੱਖਰੇਪਣ ਦਾ ਭ੍ਰਮ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਚਾਪਿ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਣਾਵਬੋਦਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਜਨ੍ਮਨ੍ਯਪਵਰ੍ਗਮਾਪ
ਉਹੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਵਿਸ਼ਾਂ ਸ਼੍ਰੋਰ੍ਤृਆਣਾਂ ਚਾਪਿ ਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍
ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਾਨਮਿਦਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਵੈ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਹੋਰ ਮੈਂ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?
ਅਸਂਤੁष੍ਟ ਇਵ ਪ੍ਰਾਹ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਤਂ ਸਨਨ੍ਦਨਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਨੰਦਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਤਥਾਪਿ ਨਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰੀਯੇਤ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਹਰਿਕਥਾਂ ਮੁਹੁਃ
ਫਿਰ ਵੀ, ਆਤਮਾ ਹਰਿ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸੁਮਹਤੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣੋ ऽਵਾਨ੍ਤਰਂ ਬਹਿਃ
ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਉਦਾਸ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਨ ਜਾਯਤੇ ਕਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵ੍ਯਾਸਾਤ੍ਮਜਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ
ਵਿਆਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ?
ਸਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਮਹਾਭਾਗ ਮੋ੭ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਵਿਦ੍ਭਵਾਨ੍
ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸ।
ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਜਾਯਤੇ ਮਾਨਵੋ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸ।
ऋषਯਸ਼੍ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਧਰ੍ਮਂ ਯੋ ऽਨੂਚਾਨਃ ਸ ਨੋ ਮਹਾਨ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਅਮਲ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਤਨ੍ਮੇ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਮਮ
ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਕਰਮ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।
ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਾਙ੍ਗਵੇਦਾਨਾਮਭਿਜ੍ਞੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛਨ੍ਦਃਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ षਡੇਤਾਨਿ ਵਾਦਾਙ੍ਗਾਨਿ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ
ਵਿਦਵਾਨ ਛੰਦ-ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਵਾਦ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਵੇਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਵੈਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮਨਿਰੂਪਣੇ
ਧਰਮ ਨਿਰਣੈ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇਹ ਚਾਰ ਵੇਦ ਹੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸੋ ऽਨੂਚਾਨਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਕੋਟਿਭਿਃ
ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਵਂਮਸ੍ਮਾਸੁ ਮਹਾਵਿਜ੍ਞਃ ਸਾਂਗੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਮਾਨਦ
ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ, ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਤ੍ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਰਮੇषਾਂ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਵ ਪੂਰੀ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਵੇਦਾਨਾਂ ਵੇਦਵਿਦ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਦਾਮਿ ਤੇ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
ਕृਤਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਰਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।