ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ऽਯਂ ਤਥਾ ਦੇਹਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੈਃ ਪਰਮਾਣੁਭਿਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲ।
ਗੁਡਃ ਫਲਾਨੀਤਿ ਤਥਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ ਪਰਮਾਣਵਃ
ਗੁੜ ਤੇ ਫਲ ਵੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ।
ਤਨ੍ਮਨਃ ਸ਼ਮਨਾਲਬਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਹਿ ਮੁਕ੍ਤਯੇ
ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ 'ਚ ਕਰ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ; ਇਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗੋ ਨਿਦਾਘੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਨष੍ਟੋ ਮੋਹਸ੍ਤਵਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਾਂਸ੍ਯੇਤਾਨਿ ਮੇ ਦ੍ਵਿਜ
ਤੇਰੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਭ੍ਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਇਹਾਗਤੋ ऽਹਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪਰਮਾਰ੍ਥਂ ਸੁਬੋਧਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਦਿਆਂਗਾ।
ਵਾਸੁਦੇਵਾਭਿਧੇਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੁਪਂ ਪਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ।
ਪੂਜਿਤਃ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਨਿਚ੍ਛਿਤਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਵਿਭੁਃ
ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਹੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਨਿਦਾਘਜ੍ਞਾਨਦਾਨਾਯ ਤਦੇਵ ਨਗਰਂ ਗੁਰੁਃ
ਉਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮਹਾਬਲਪਰੀਵਾਰੇ ਪੁਰਂ ਵਿਸ਼ਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ
ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਕਣ੍ਠਮਾਯਾਨ੍ਤਮਰਣ੍ਯਾਤ੍ਸਸਮਿਤ੍ਕੁਸ਼ਮ੍
ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਗਲ੍ਹ ਸੁੱਕ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜੀਆਂ ਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।
ਉਵਾਚ ਕਸ੍ਮਾਦੇਕਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਥੀਯਤ ਭਵਤਾ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈਂ?'
ਪ੍ਰਵਿਵਕ੍ਸ਼ੌ ਪੁਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਤੇਨਾਤ੍ਰ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ਮਯਾ
'ਮੈਂ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰੁਕਿਆ ਹਾਂ।'
ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਮੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤ੍ਵਮਭਿਜ੍ਞੋ ਮਤੋ ਮਮ
'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।'
ਅਧਿਰੁਢੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ऽਯਂ ਪਰਿਤੋ ਯਸ੍ਤਥੇਤਰਃ
'ਇਹ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਨ।'
ਭਵਤਾ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪृਥਗ੍ਵੇਦੋਪਲਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
'ਤੂੰ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।'
ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਕੋ ऽਤ੍ਰ ਗਜਃ ਕੋ ਵਾ ਨਰਾਧਿਪਃ
'ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: ਇੱਥੇ ਹਾਥੀ ਕੌਣ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕੌਣ ਹੈ?'
ਵਾਹ੍ਯਵਾਹਕਸਂਬਨ੍ਧਂ ਕੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜ
'ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਵਾਰ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ?'
ਅਧਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਿਭਾਗਂ ਕਿਂ ਕਿਂ ਚੋਰ੍ਦ੍ਧਮਭਿਧੀਯਤੇ
'ਹੇਠਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਕੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?'
ਸ਼੍ਰਯਤਾਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯੇष ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ
'ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ।'
ਅਵਬੋਧਾਯ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤੋ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤੋ ਮਯਾ
'ਤੇਰੇ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ।'
ਤਦੇਵਂ ਤ੍ਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਕਤਮਸ੍ਤ੍ਵਮਹਂ ਤਥਾ
'ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੱਸ: ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?'
ਨਿਦਾਧਃ ਪ੍ਰਾਹ ਭਗਵਨ੍ਨਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਮृਭੁਰ੍ਮਮ੍
ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਰਭੂ ਹੋ।'
ਯਥਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤੇਨ ਤ੍ਵਾਂ ਮਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਹਂ ਗੁਰੁਮ੍
'ਜਿਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।'
ਗੁਰੁਸ੍ਨੇਹਾਦृਭੁਰ੍ਨਾਮਨਿਦਾਘਂ ਸਮੁਪਾਗਤਃ
'ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਰਭੂ ਨਾਮ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਦਾਘ ਕੋਲ ਆਇਆ।'
ਪਰਮਾਰ੍ਥਸਾਰਭੂਤਂ ਯਤ੍ਤਦਦ੍ਵੈਤਮਸ਼ੇषਤਃ
'ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਦਵੈਤ ਹੈ—'
ਨਿਦਾਘੋ ऽਪ੍ਯੁਪਦੇਸ਼ੇਨ ਤੇਨਾਦ੍ਵੈਤਪਰੋ ऽਭਵਤ੍
'ਨਿਦਾਘ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਅਦਵੈਤ ਵਿਚ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।'
ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਨੌ ਮੁਕ੍ਤਿਮਵਾਚ ਪਰਮਾਦ੍ਵਿਜਃ
'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।'
ਭਵ ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਮਾਨਮਵਨੀਪਤੇ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਸਮਝੋ।
ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਦृष੍ਟਿਭਿਰਾਤ੍ਮਾਪਿ ਤਥੈਕਃ ਸਨ੍ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍
ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।