ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਸ੍ਯ ਚ ਭੁਕ੍ਤੇ ऽਨ੍ਨੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵਿਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਭੁੱਖਾ ਮਨੁੱਖ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇਨਾਦੌ ਦਗ੍ਧੇ ਵੈ ਕ੍ਸ਼ੁਰਾਪੀਸ਼੍ਵਃ
ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਦੀ ਛੁਰੀ ਅੱਗ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृष੍ਣੇ ਦੇਹਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯੇ ਨ ਮਮੈਤੇ ਯਤੋ ਦ੍ਵਿਜ
ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀਆਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਮਨਸਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਤਾ ਤੁष੍ਟਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਧਰ੍ਮਾਵਿਮੌ ਦ੍ਵਿਜ
ਮਨ ਦੀ ਸੁਖ-ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਇਹ ਦੋ ਗੁਣ ਮਨ ਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਕ੍ਵ ਨਿਵਾਸਸ੍ਤਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਵ ਗਨ੍ਤਾਸਿ ਚ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ
ਜਦ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੇਰਾ ਵਾਸ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?' ਤੇ 'ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ?'
ਪੁਮਾਨ੍ਸਵਰ੍ਗਤੋ ਵ੍ਯਾਪੀਤ੍ਯਾਕਾਸ਼ਵਦਯਂ ਯਤਃ
ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਭ ਵੱਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਸੁਭਾਵ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਜਾਣ ਲੈ।
ਸੋ ऽਹਂ ਗਨ੍ਤਾ ਨ ਚਾਗਨ੍ਤਾ ਨੈਕਦੇਸ਼ਨਿਕੇਤਨਃ
ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ ਜੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ; ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ।
ਮਿष੍ਟਨ੍ਨੇ ਮਿष੍ਟਮਿਤ੍ਯੇषਾ ਜਿਹ੍ਵਾ ਸਾ ਮੇ ਕृਤਾ ਤਵ
ਇਹ ਮੇਰੀ ਜੀਭ, ਜੋ 'ਇਹ ਸੁਆਦਲਾ ਹੈ' ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਹੀ ਬਣਾਈ।
ਮਿष੍ਟਮੇਵ ਯਦਾਮਿष੍ਟਂ ਤਦੇਵੋਦ੍ਵੇਗਕਾਰਣਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਆਦਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਨਾਪਸੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਹੀ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਮਧ੍ਯਾਵਸਾਨੇषੁ ਕਿਮਨ੍ਨਂ ਰੁਚਿਕਾਰਣਮ੍
ਆਰੰਭ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਅੰਤ 'ਚ, ਕਿਹੜਾ ਭੋਜਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ?
ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ऽਯਂ ਤਥਾ ਦੇਹਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੈਃ ਪਰਮਾਣੁਭਿਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲ।
ਗੁਡਃ ਫਲਾਨੀਤਿ ਤਥਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ ਪਰਮਾਣਵਃ
ਗੁੜ ਤੇ ਫਲ ਵੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ।
ਤਨ੍ਮਨਃ ਸ਼ਮਨਾਲਬਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਹਿ ਮੁਕ੍ਤਯੇ
ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ 'ਚ ਕਰ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ; ਇਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗੋ ਨਿਦਾਘੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ ਨਿਦਾਘ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਨष੍ਟੋ ਮੋਹਸ੍ਤਵਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਾਂਸ੍ਯੇਤਾਨਿ ਮੇ ਦ੍ਵਿਜ
ਤੇਰੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਭ੍ਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਇਹਾਗਤੋ ऽਹਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪਰਮਾਰ੍ਥਂ ਸੁਬੋਧਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਦਿਆਂਗਾ।
ਵਾਸੁਦੇਵਾਭਿਧੇਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੁਪਂ ਪਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ।
ਪੂਜਿਤਃ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਨਿਚ੍ਛਿਤਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਵਿਭੁਃ
ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ ਹੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਨਿਦਾਘਜ੍ਞਾਨਦਾਨਾਯ ਤਦੇਵ ਨਗਰਂ ਗੁਰੁਃ
ਉਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਦਾਘ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮਹਾਬਲਪਰੀਵਾਰੇ ਪੁਰਂ ਵਿਸ਼ਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ
ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਕਣ੍ਠਮਾਯਾਨ੍ਤਮਰਣ੍ਯਾਤ੍ਸਸਮਿਤ੍ਕੁਸ਼ਮ੍
ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਗਲ੍ਹ ਸੁੱਕ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜੀਆਂ ਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।
ਉਵਾਚ ਕਸ੍ਮਾਦੇਕਾਨ੍ਤਂ ਸ੍ਥੀਯਤ ਭਵਤਾ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈਂ?'
ਪ੍ਰਵਿਵਕ੍ਸ਼ੌ ਪੁਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਤੇਨਾਤ੍ਰ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ਮਯਾ
'ਮੈਂ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰੁਕਿਆ ਹਾਂ।'
ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਮੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤ੍ਵਮਭਿਜ੍ਞੋ ਮਤੋ ਮਮ
'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।'
ਅਧਿਰੁਢੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ऽਯਂ ਪਰਿਤੋ ਯਸ੍ਤਥੇਤਰਃ
'ਇਹ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਨ।'
ਭਵਤਾ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪृਥਗ੍ਵੇਦੋਪਲਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
'ਤੂੰ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।'
ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਕੋ ऽਤ੍ਰ ਗਜਃ ਕੋ ਵਾ ਨਰਾਧਿਪਃ
'ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: ਇੱਥੇ ਹਾਥੀ ਕੌਣ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕੌਣ ਹੈ?'
ਵਾਹ੍ਯਵਾਹਕਸਂਬਨ੍ਧਂ ਕੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜ
'ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਵਾਰ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ?'
ਅਧਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਿਭਾਗਂ ਕਿਂ ਕਿਂ ਚੋਰ੍ਦ੍ਧਮਭਿਧੀਯਤੇ
'ਹੇਠਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਕੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?'
ਸ਼੍ਰਯਤਾਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯੇष ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ
'ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ।'