ਅਨ੍ਵਿष੍ਯਤਾਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨਨ੍ਦਦਾਸ਼ਿਬਿਕਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਉਹ ਸਿਬਿਕਾ ਲੱਭ ਜਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਜਾਤਂ ਛਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯੇष ਨ੍ਯਾਯਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਤਥਾ ਮਯਿ
'ਛਤਰੀ ਕਿੱਥੇ ਬਣੀ?' ਇਹ ਸੋਚ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਹੇषੁ ਲੋਕਸਂਜ੍ਞੇਯਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਕਰ੍ਮਹੇਤੁषੁ
ਇਹ ਸੰਸਾਰੀ ਨਾਂ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਸ਼ਰੀਰਾਕृਤਿਭੇਦਾਸ੍ਤੁ ਭੂਪੈਤੇ ਕਰ੍ਮਯੋਨਯਃ
ਸਰੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਕਲਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ।
ਤਥਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨृਪੇਤ੍ਥਂ ਤਨ੍ਨ ਸਤ੍ਯਂ ਕਲ੍ਪਨਾਮਯਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਕਲਪਣਾ ਹੈ।
ਪਰਿਣਾਮਾਦਿਸਂਭੂਤਂ ਤਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਨृਪ ਤਞ੍ਚ ਕਿਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਚੀਜ਼ ਬਦਲਾਅ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਣੀ, ਉਹ ਕੀ ਹੈ?
ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਃ ਪਤਿਃ ਪਿਤਾ ਸੂਨੋਃ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੂਪ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ—ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪਿਓ? ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਕਿਮੁ ਪਾਦਾਦਿਕਂ ਤ੍ਵੇਤਨ੍ਨੈਵ ਕਿਂ ਤੇ ਮਹੀਪਤੇ
ਕੀ ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੈਰ ਆਦਿ ਹੈ? ਇਹ ਨਹੀਂ—ਤੇਰਾ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ?
ਕੋ ऽਹਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਨਿਪੁਣਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਮਹਿਰਤ ਹੋ ਜਾਓ ਕਿ 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?'
ਪृਥਕੂਚਰਣਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਤੁ ਨृਪਤੇ ਕਥਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਮਾਹ ਨृਪਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੀਵ ਮਨਸੋ ਮਮ ਵृਤ੍ਤਯਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਭਵਤਾ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਤਤ੍ਪਰਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਮਹਤ੍
ਪੰਡਿਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਮਨ੍ਯਦਸ੍ਮਤ੍ਤੋ ਯੇਨੇਯਂ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਧृਤਾ
ਇਹ ਪਲਕੀਨ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਗੁਣਾਸ਼੍ਚੈਤੇ ਕਿਂ ਮਮੇਤਿ ਤ੍ਵਯੋਦਿਤਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਗੁਣ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ?
ਮਨੋ ਵਿਹ੍ਵਲਤਾਮੇਤਿ ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਰ੍ਥਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਸਲ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਭ੍ਯੁਦ੍ਯਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਕਿਨ੍ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯੇ
ਮੈਂ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।
ਤੇਨੈਵ ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਯਿ ਚੇਤਃ ਪ੍ਰਧਾਵਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੋਰਂਸ਼ੋ ਜਗਨ੍ਮੋਹਨਾਸ਼ਾਯ ਸਮੁਪਾਗਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਾਮਨੁਗਤਸ੍ਤਥੈਤਦ੍ਭਵਤੋਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦੇ ਹੋ।
ਤਦ੍ਵਦਾਖਿਲ ਵਿਜ੍ਞਾਨਜਲਵੀਚ੍ਯੁਜਧਿਰ੍ਭਵਾਨ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹਰੇਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬੋਲੋ।
ਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸਿ ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਨਿ ਹ੍ਯਸ਼ੇषਾਣ੍ਯੇਨ ਭੂਪਤੇ
ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਭਲਾਈਆਂ ਤੇ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈਆਂ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁਤ੍ਰਾਨਿਚ੍ਛਤਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਤਨ੍ਨृਪ
ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜ।
ਕਰ੍ਮਯਜ੍ਞਾਦਿਕਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਪਲਦਾਯਿ ਯਤ੍
ਜੋ ਸਵਰਗ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਕਰਮ, ਯਜ, ਆਦਿ—ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾ ਧ੍ਯੇਯਃ ਸਦਾ ਭੂਪ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤੈਸ੍ਤਥਾ ਪਰੈਃ
ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ।
ਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸ੍ਯੇਵਮਨੇਕਾਨਿ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉੱਚੀਆਂ ਭਲਾਈਆਂ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮੋ ऽਯਂ ਤ੍ਯਜਤੇ ਕਿਂ ਤੁ ਪਰਮਾਰ੍ਥੋ ਧਨਂ ਯਦਿ
ਜੇ ਧਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਕਸਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚੇਤ੍ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਖ੍ਯਃ ਸੋ ऽਪ੍ਯਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਜੇ ਪਰਮ ਮਕਸਦ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਨ ਪਰਮਾਰ੍ਥੋ ऽਸ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚਰਾਚਰੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਪਰਮ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰਤ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਯਾ ਯਦਿ
ਜੇ ਰਾਜ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪਰਮ ਮਕਸਦ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ,