ਆਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵ ਨ ਦੋषਾਯ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ऽਹਮਿਤਿ ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਾ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਕਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੋਟ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਅਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਜਿੱਥੇ ਆਪ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸਮਝ ਜਾਂ ਧੁਨੀ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਏਤੇਨਾਹਂ ਯਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਙ੍ਨਿष੍ਪਾਦਨਹੇਤਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰੀ ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਾਂ।
ਤਥਾਪਿ ਵਾਗਹਮੇਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਿਤ੍ਥਂ ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਵੀ, 'ਮੈਂ ਬੋਲੀ ਹਾਂ' ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ' ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਤਤੋ ऽਹਮਿਤਿ ਕੁਤ੍ਰੈਨਾਂ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਰਾਜਨ੍ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਨਾਂ ਕਿੱਥੇ ਲਗਾਂ?
ਨ ਦੇਹੋ ऽਹਮਯਂ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਕ੍ਤੁਮੇਵਮਪੀष੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸਰੀਰ 'ਮੈਂ' ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਰ ਕੋਈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਦਦਾ ਹਿ ਕੋ ਭਵਾਨ੍ਕੋ ऽਹਮਿਤ੍ਯੇਤਦ੍ਵਿਫਲਂ ਵਚਃ
ਫਿਰ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਤੇ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹਨ।
ਅਯਂ ਚ ਭਵਤੋ ਲੋਕੋ ਨ ਸਦੇਤਨ੍ਨृਪੋਚ੍ਯਤੇ
ਤੇਰਾ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਸਲ ਨਹੀਂ; ਐਸਾ ਹੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਸਂਜ੍ਞਾ ਵੈ ਤਸ੍ਯਾ ਦਾਰੁਸਂਜ੍ਞਾਥਵਾ ਨृਪ
ਇਸ ਨੂੰ 'ਵਿਰਖ' ਕਿੱਥੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ 'ਲੱਕੜ' ਕਿੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ?
ਨ ਚ ਦਾਰੁਣਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਸ਼ਿਬਿਕਾਗਤਮ੍
ਲੱਕੜ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸਿਬਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ।
ਅਨ੍ਵਿष੍ਯਤਾਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨਨ੍ਦਦਾਸ਼ਿਬਿਕਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਉਹ ਸਿਬਿਕਾ ਲੱਭ ਜਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਜਾਤਂ ਛਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯੇष ਨ੍ਯਾਯਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਤਥਾ ਮਯਿ
'ਛਤਰੀ ਕਿੱਥੇ ਬਣੀ?' ਇਹ ਸੋਚ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਹੇषੁ ਲੋਕਸਂਜ੍ਞੇਯਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਕਰ੍ਮਹੇਤੁषੁ
ਇਹ ਸੰਸਾਰੀ ਨਾਂ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਸ਼ਰੀਰਾਕृਤਿਭੇਦਾਸ੍ਤੁ ਭੂਪੈਤੇ ਕਰ੍ਮਯੋਨਯਃ
ਸਰੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਕਲਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ।
ਤਥਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨृਪੇਤ੍ਥਂ ਤਨ੍ਨ ਸਤ੍ਯਂ ਕਲ੍ਪਨਾਮਯਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਕਲਪਣਾ ਹੈ।
ਪਰਿਣਾਮਾਦਿਸਂਭੂਤਂ ਤਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਨृਪ ਤਞ੍ਚ ਕਿਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਚੀਜ਼ ਬਦਲਾਅ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਣੀ, ਉਹ ਕੀ ਹੈ?
ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਃ ਪਤਿਃ ਪਿਤਾ ਸੂਨੋਃ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੂਪ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ—ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪਿਓ? ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਕਿਮੁ ਪਾਦਾਦਿਕਂ ਤ੍ਵੇਤਨ੍ਨੈਵ ਕਿਂ ਤੇ ਮਹੀਪਤੇ
ਕੀ ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੈਰ ਆਦਿ ਹੈ? ਇਹ ਨਹੀਂ—ਤੇਰਾ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ?
ਕੋ ऽਹਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਨਿਪੁਣਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਮਹਿਰਤ ਹੋ ਜਾਓ ਕਿ 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?'
ਪृਥਕੂਚਰਣਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਤੁ ਨृਪਤੇ ਕਥਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਮਾਹ ਨृਪਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੀਵ ਮਨਸੋ ਮਮ ਵृਤ੍ਤਯਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਭਵਤਾ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਤਤ੍ਪਰਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਮਹਤ੍
ਪੰਡਿਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਮਨ੍ਯਦਸ੍ਮਤ੍ਤੋ ਯੇਨੇਯਂ ਸ਼ਿਬਿਕਾ ਧृਤਾ
ਇਹ ਪਲਕੀਨ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਗੁਣਾਸ਼੍ਚੈਤੇ ਕਿਂ ਮਮੇਤਿ ਤ੍ਵਯੋਦਿਤਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਗੁਣ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ?
ਮਨੋ ਵਿਹ੍ਵਲਤਾਮੇਤਿ ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਰ੍ਥਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਸਲ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਭ੍ਯੁਦ੍ਯਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਕਿਨ੍ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯੇ
ਮੈਂ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।
ਤੇਨੈਵ ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਯਿ ਚੇਤਃ ਪ੍ਰਧਾਵਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੋਰਂਸ਼ੋ ਜਗਨ੍ਮੋਹਨਾਸ਼ਾਯ ਸਮੁਪਾਗਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਾਮਨੁਗਤਸ੍ਤਥੈਤਦ੍ਭਵਤੋਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦੇ ਹੋ।