ਪ੍ਰਲਂਬਾष੍ਟਭੁਜਂ ਵਿष੍ਣੁਮਥ ਵਾਪਿ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਬੂਹ੍ਯਭੂਤਂ ਤਂ ਪੀਤਨਿਰ੍ਮਲਵਾਸਸਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਸਾਫ ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਸ਼ਙ੍ਖਗਦਾਖਡ੍ਗਪ੍ਰਕਾਸ਼ਵਲਯਾਞ੍ਚਿਤਮ੍
ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁ, ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਹੈ।
ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਦ੍ ਦृਢੀਭੂਤਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਨृਪ ਧਾਰਣਾ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਧਾਰਣਾ ਉਥੇ ਤਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਪੱਕੀ ਟਿਕੀ ਰਹੇ।
ਨਾਪਯਾਤਿ ਯਦਾ ਚਿਤ੍ਤਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਮਨ੍ਯੇਤ ਤਾਂ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨ ਤੋਂ ਹਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸਮਝੋ।
ਚਿਨ੍ਤਯੇ ਦ੍ਭਗਵਦ੍ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਸੂਤ੍ਰਕਮ੍
ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਧਾਗਾ ਹੈ।
ਕਿਰੀਟਕੇਯੂਰਮੁਖੈਰ੍ਭੂषਣੈ ਰਹਿਤਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍
ਉਹ ਤਾਜ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਤੇ ਹਾਰ ਵਰਗੀਆਂ ਗਹਣਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋ ऽਵਯਵਿਨਿ ਪ੍ਰਾਣਿਧਾਨਪਰੋ ਭਵੇਤ੍
ਫਿਰ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਥਮੈਰਙ੍ਗੈਃ षਙ੍ਭਿਰ੍ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਤੇ ਨृਪ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਨਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਂ ਸਮਾਧਿਃ ਸੋ ऽਭਿਧੀਯਤੇ
ਮਨ ਨਾਲ ਜੋ ਧਿਆਨ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪਣੀਯਸ੍ਤਥੈਵਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਣਾਸ਼ੇषਭਾਵਨਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਚੇ ਕੁਚੇ ਸੰਸਕਾਰ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਿਕਾਰ੍ਯਂ ਵੈ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਨਿਭਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਵਤ੍ਯਭੇਦੀ ਭੇਦਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਜ੍ਞਾਨਕृਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਇਕਤਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਵੀ; ਪਰ ਉਸ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਭੇਦਂ ਸਂਮਤਂ ਕਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਆਤਮਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਨਕਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੇ ਮੰਨ ਲਈ ਹੈ?
ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਵਿਸ੍ਤਰਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਤਵ
ਸੰਖੇਪ ਜਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ, ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ?
ਤਵੋਪਦੇਸ਼ਾਤ੍ਸਕਲੋ ਨष੍ਟਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਲੋ ਮਮ
ਤੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮਲਿਨਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਨਰੇਦ੍ਰਂ ਗਦਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਮਪਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਵੇਦਭਿਃ
ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਪਰਮਾਰ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵ ਸਂਲਾਪ੍ਯੋ ਵਚਸਾਂ ਗੋਚਰੋ ਨ ਯਃ
ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਤਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਯਦ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਿਪਰੋ ਯੋਗਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਕੇਸ਼ਿਦ੍ਵਜਾਵ੍ਯਯਃ
ਜੋ ਯੋਗ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਿਦਵਜ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਆਜਗਾਮ ਪੁਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਤਃ ਕੇਸ਼ਿਧ੍ਵਜੋ ਨृਪਃ
ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਿਦਵਜ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਵਿਸ਼ਾਲਾਮਗਮਤ੍ਕृष੍ਣੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ਿਤਮਾਨਸਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ ਉਹ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਖ੍ਯੇ ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਵਾਪ ਨृਪਤਿਰ੍ਲਯਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬੁਭੁਜੇ ਵਿषਯਾਨ੍ਕਰ੍ਮ ਚਕ੍ਰੇ ਚਾਨਭਿਸਂਧਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ ਤੇ ਕੰਮ ਬਿਨਾ ਲਗਨ ਦੇ ਕੀਤੇ।
ਅਵਾਪ ਸਿਦ੍ਧਿਮਤ੍ਯਨ੍ਤਤ੍ਰਿਤਾਪਕ੍ਸ਼ਪਣੀਂ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸਿਧੀ ਪਾਈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਪਤ੍ਰਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਰਣ ਲਈ ਹੋਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?
ਤਥਾਪਿ ਮੇ ਮਨੋ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਨ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਲਭਤੇਂऽਜਸਾ
ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
ਸੋਢੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯੇਤ ਮਨੁਜੈਸ੍ਤਨ੍ਮਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਮਾਨਦ
ਹੇ ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਵਾਚ ਹਰ੍षਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਮਰਨ੍ਭਘਰਤਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਭਗਵਾਨ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ।
ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਨ੍ਮਨੋ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਸ੍ਥਾਨਂ ਲਭਤੇ ਭੂਸ਼ਮ੍
ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਰਾ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਵਾਪਸ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਰ੍षਭੋ ਯਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨੇਦਂ ਭਾਰਤਂ ਖਣ੍ਡਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਭ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਇਸ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਪਿਆ ਹੈ।