ਚੇष੍ਟਾ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਿਨ੍ਯਵਿਹਿਤਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਉਸ ਦੀ ਕਰਤੂਤ, ਜੋ ਅਣਮਾਪਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਤਮਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਥਿਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯੋਗਿਨਾਂ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषਮ੍
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਸਾਧੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਲਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਾ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸਮਝੋ।
ਤ੍ਰਿਭਾਵਭਾਵਨਾਤੀਤੋ ਮੁਕ੍ਤਯੇ ਯੋਗਿਨਾਂ ਨृਪ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤਿੰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਨਾ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੈ।
ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸ੍ਤੇ ਸਮਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਦੇਵਾਦ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਮਯੋਨਯਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।
ਏषਾ ਵੈ ਧਾਰਣਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਯਞ੍ਚਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਧਾਰ੍ਯਤੇ
ਇਹੀ ਧਾਰਣਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਉਥੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਧਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੂਯਤਾ ਮਨਾਧਾਰੇ ਧਾਰਣਾ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਸੁਣੋ, ਜੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਧਾਰਣਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਸੁਕਪੋਲਂ ਸੁਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਲਲਾਟਫਲਕੋਜ੍ਜ੍ਵਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ, ਚੌੜੀ ਗੱਲ੍ਹ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੱਥੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਮ੍ਬੁਗ੍ਰੀਵਂ ਸੁਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਾਂਕਿਤਵਕ੍ਸ਼ਸਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਸਾਂਪ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।
ਪ੍ਰਲਂਬਾष੍ਟਭੁਜਂ ਵਿष੍ਣੁਮਥ ਵਾਪਿ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਬੂਹ੍ਯਭੂਤਂ ਤਂ ਪੀਤਨਿਰ੍ਮਲਵਾਸਸਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਸਾਫ ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਸ਼ਙ੍ਖਗਦਾਖਡ੍ਗਪ੍ਰਕਾਸ਼ਵਲਯਾਞ੍ਚਿਤਮ੍
ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁ, ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਹੈ।
ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਦ੍ ਦृਢੀਭੂਤਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਨृਪ ਧਾਰਣਾ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਧਾਰਣਾ ਉਥੇ ਤਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਪੱਕੀ ਟਿਕੀ ਰਹੇ।
ਨਾਪਯਾਤਿ ਯਦਾ ਚਿਤ੍ਤਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਮਨ੍ਯੇਤ ਤਾਂ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨ ਤੋਂ ਹਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸਮਝੋ।
ਚਿਨ੍ਤਯੇ ਦ੍ਭਗਵਦ੍ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਸੂਤ੍ਰਕਮ੍
ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਧਾਗਾ ਹੈ।
ਕਿਰੀਟਕੇਯੂਰਮੁਖੈਰ੍ਭੂषਣੈ ਰਹਿਤਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍
ਉਹ ਤਾਜ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਤੇ ਹਾਰ ਵਰਗੀਆਂ ਗਹਣਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋ ऽਵਯਵਿਨਿ ਪ੍ਰਾਣਿਧਾਨਪਰੋ ਭਵੇਤ੍
ਫਿਰ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਥਮੈਰਙ੍ਗੈਃ षਙ੍ਭਿਰ੍ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਤੇ ਨृਪ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਨਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯਂ ਸਮਾਧਿਃ ਸੋ ऽਭਿਧੀਯਤੇ
ਮਨ ਨਾਲ ਜੋ ਧਿਆਨ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪਣੀਯਸ੍ਤਥੈਵਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਣਾਸ਼ੇषਭਾਵਨਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਚੇ ਕੁਚੇ ਸੰਸਕਾਰ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਿਕਾਰ੍ਯਂ ਵੈ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਨਿਭਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਵਤ੍ਯਭੇਦੀ ਭੇਦਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਜ੍ਞਾਨਕृਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਇਕਤਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਵੀ; ਪਰ ਉਸ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਭੇਦਂ ਸਂਮਤਂ ਕਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਆਤਮਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਨਕਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੇ ਮੰਨ ਲਈ ਹੈ?
ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਵਿਸ੍ਤਰਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਤਵ
ਸੰਖੇਪ ਜਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ, ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ?
ਤਵੋਪਦੇਸ਼ਾਤ੍ਸਕਲੋ ਨष੍ਟਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਲੋ ਮਮ
ਤੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮਲਿਨਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਨਰੇਦ੍ਰਂ ਗਦਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਮਪਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਵੇਦਭਿਃ
ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਪਰਮਾਰ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵ ਸਂਲਾਪ੍ਯੋ ਵਚਸਾਂ ਗੋਚਰੋ ਨ ਯਃ
ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਤਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਯਦ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਿਪਰੋ ਯੋਗਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਕੇਸ਼ਿਦ੍ਵਜਾਵ੍ਯਯਃ
ਜੋ ਯੋਗ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਿਦਵਜ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਆਜਗਾਮ ਪੁਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਤਃ ਕੇਸ਼ਿਧ੍ਵਜੋ ਨृਪਃ
ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਿਦਵਜ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।