ਆਲਂਬਨਮਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਯੋਗਿਨੋ ऽਭ੍ਯਸਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਅਨੰਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਉਹ ਯੋਗੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿੱਤ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਞ੍ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਕਾਰੀਣਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰਪਰਾਯਣਃ
ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰੇ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮਵਸ਼੍ਯੈਸ੍ਤੈਰ੍ਨ ਯੋਗੀ ਯੋਗਸਾਧਕਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਯੋਗੀ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਵਸ਼ੀਕृਤੈਸ੍ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਥਿਰਂ ਚੇਤਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼੍ਰਯੇ
ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪੱਕਾ ਟਿਕਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾਧਾਰਮਸ਼ੇषਂ ਤੁ ਹॄਨ੍ਤਿ ਦੋषਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਜੋ ਪੂਰਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪਂ ਮੂਰ੍ਤਮਮੂਰ੍ਤਂ ਚ ਪਰਂ ਚਾਪਰਮੇਵ ਚ
ਰੂਪ — ਜਿਸਦਾ ਆਕਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਆਮ, ਦੋਹਾਂ ਹੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਖ੍ਯਾ ਕਰ੍ਮਸਂਜ੍ਞਾ ਚ ਤਥਾ ਚੈਵੋਭਯਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਕਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਭਯਾਤ੍ਮਿਕਾ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯਾ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਭਾਵਭਾਵਨਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਵੀ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਭਾਵਨਾ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਭਾਵਨਯਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਦੇਵਾਦ੍ਯਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਾਸ਼੍ਚਰਾਃ
ਕਰਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਹੋਰ — ਦੇਵਤੇ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ — ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਰਬੋਧਯੁਕ੍ਤੇषੁ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਾਵਭਾਵਨਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਦੀ ਸਮਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਾਵਨਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਮੇਤਤ੍ਪਰਂ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਭੇਦਭਿਨ੍ਨਦृਸ਼ਾਂ ਨृਪ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਵਚਸਾਮਾਤ੍ਮਸਂਤੋਦ੍ਯਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਜੋ ਗਿਆਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਬੋਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਂ ਵੈਰੂਪ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਖਰੀਅਤ, ਇਹ ਸਭ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਹਨ।
ਤਤਃ ਸ੍ਥੂਲਂ ਹਰੇ ਰੂਪਂ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਯਞ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਗੋਚਰਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰੀ ਦਾ ਸਥੂਲ ਰੂਪ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਰੁਤੋ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਭਾਸ੍ਕਾਰਾਸ੍ਤਾਰਕਾ ਗ੍ਰਹਾਃ
ਮਰੁਤ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸੂਰਜ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹ—all ਇਹ ਸਾਰੇ
ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਪਸ਼ਵਃ ਸ਼ੈਲਾਸਮੁਦ੍ਰਾਃ ਸਰਿਤੋ ਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਇਨਸਾਨ, ਜਾਨਵਰ, ਪਹਾੜ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਰੁੱਖ—
ਪ੍ਰਧਾਨਾਦਿਵਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚੇਤਨਾਞ੍ਚੇਤਨਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਮੂਲ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ, ਚੇਤਨ ਅਤੇ ਅਚੇਤਨ ਜੀਵ—
ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਮੇਤਦ੍ਧਰੇ ਰੂਪਂ ਭਾਵਨਾਤ੍ਰਿਤਯਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹਰੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾਕਰ੍ਮਸਂਜ੍ਞਾਨ੍ਯਾ ਤृਤੀਯਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਿष੍ਯਤੇ
ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਾਰਭੂਤੇ ਸਂਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਮਤੇ
ਇਸ ਨਿਕੰਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਯਾ ਤਿਰੋਹਿਤਤ੍ਵਾਤ੍ਤੁ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞ ਸਂਜ੍ਞਿਤਾ
ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਖੇਤਰਜਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਾਣਵਤ੍ਸੁ ਖਲ੍ਵਲ੍ਪਾ ਸ੍ਥਾਵਰੇषੁ ਤਤੋ ऽਧਿਕਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਹ ਵਧੀਕ ਹੈ।
ਪਤਤ੍ਰ੍ਰਿਭ੍ਯੋ ਮृਗਾਸ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਸ਼ਵੋ ऽਧਿਕਾਃ
ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰ ਵਧੀਕ ਹਨ।
ਤੇਭ੍ਯੋ ऽਪਿ ਨਾਗਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਨृਪ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਹਨ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋ ऽਪਿ ਤਤਃ ਪੁਂਸਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੁਪਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਫਿਰ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਵੀ, ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤਸ੍ਤਚ੍ਛਕ੍ਤਿਯੋਗੇਨ ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਨਭਸਾ ਯਥਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਨਾਲ।
ਅਮृਰ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਰੂਪਂ ਯਤ੍ਸਦਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਅਮਰ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ 'ਸਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਨਹਿ ਸ੍ਵਰੂਪਰੂਪਂ ਵੈ ਰੂਪਮਨ੍ਯਦ੍ਧਰੇਰ੍ਮਹਤ੍
ਹਰੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਵਰੂਪ ਹੀ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਨਹੀਂ।
ਦੇਵਤਿਰ੍ਯਙ੍ਮਨੁष੍ਯਾਦਿਚੇष੍ਟਾਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਲੀਲਯਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਾ, ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।