ਕृष੍ਣਾਜਿਨਤ੍ਵਕ੍ਕਵਚਭਾਵੇਨਾਸ੍ਮਾਨ੍ਹਨਿष੍ਯਸਿ
ਕਾਲੀ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਨੂੰ ਕਵਚ ਬਣਾਕੇ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ।
ਮृਗਾਨਾਂ ਵਦ ਪृष੍ਟੇषੁ ਮੂਢ ਕृष੍ਣਾਜਿਨਂ ਨ ਕਿਮ੍
ਮੂਰਖ, ਦੱਸ: ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਲੀ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਕਿਸ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਸ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਮੇ ਜੀਵਨ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਤੈਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਨੀਅਤ ਨਹੀਂ।
ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯ ਸਂਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਭਵਨ੍ਤਮਹਮਾਗਤਃ
ਖਾਂਡਿਕਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਤਤਃ ਸ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮੇਕਾਨ੍ਤੇ ਸਪੁਰੋਹਿਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਮੁਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨਾਲ ਇਕੱਲੇ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਮੂਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਵਧ੍ਯੋ ਰਿਪੁਰੇष ਵਸ਼ਙ੍ਗਤਃ
ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਵੈਰੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯਸ਼੍ਚਾਹ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨੇਵ ਮੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਖਾਂਡਿਕਿਆ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਪਰਲੋਕਜਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪृਥਿਵੀ ਸਕਲਾ ਮਮ
ਜੇ ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪਰਲੋਕਜਯੋ ऽਨਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਕਾਲੋ ਮਹੀਜਯਃ
ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਨੰਤ ਹੈ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਥੋੜੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤਮਭ੍ਯੁਪੇਤ੍ਯਾਹ ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯੋ ਜਨਕੋ ਰਿਪੁਮ੍
ਫਿਰ ਖਾਂਡਿਕਿਆ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਜਨਕ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਹੋਮਧੇਨੁਵਧਂ ਮੁਨੇ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੁਨਿ ਨੂੰ ਹੋਮ ਦੀ ਗਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਦੱਸਿਆ।
ਸ ਚਾਚष੍ਟ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਮੁਨੇ ਕੇਸ਼ਿਧ੍ਵਜਾਯ ਤਤ੍
ਤੇ ਮੁਨਿ ਜੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੇਸ਼ਿਧਵਜ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਦਿਤਾਰ੍ਥਃ ਸ ਤੇਨੈਵਮਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਹ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਿਧਿਵਦ੍ਯਾਗਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਸੋ ऽਵਭृਥਾਪ੍ਲੁਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਤ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਪੂਜਿਤਾ ऋਤ੍ਵਿਜਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਦਸ੍ਯਾ ਮਾਨਿਤਾ ਮਯਾ
ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤੇ ਸਭ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਥਾਹਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਸ੍ਯ ਮਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਚष੍ਟਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਮਰਤ ਲੋਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ,
ਇਤ੍ਥਂ ਤੁ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨੇਵ ਸਂਮਾਰ ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਸ ਜਗਾਮ ਤਤੋ ਭੂਯੋ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯੋ ऽਪਿ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਦष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਧृਤਾਯੁਧਃ
ਖਾਂਡਿਕਿਆ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਥਿਆਰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ,
ਅਹਂ ਤੁ ਨਾਪਕਾਰਾਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯ ਮਾ ਕ੍ਰੁਧਃ
ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਖਾਂਡਿਕਿਆ, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ।
ਨਿष੍ਪਾਦਿਤੋ ਮਯਾ ਯਾਗਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤ੍ਵਦੁਪਦੇਸ਼ਤਃ
ਯਜਨ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਾਮਾਸ ਸ ਭੂਯੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਹ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਤਮੂਚੁਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਗਜ੍ਯਮਸ਼ੇषਂ ਯਾਚ੍ਯਤਾਮਯਮ੍
ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਉਸ ਤੋਂ ਹਾਥੀ ਪੂਰਾ ਮੰਗ ਲੈ, ਕੁਝ ਵੀ ਬਚੇ ਨਾ।'
ਪ੍ਰਾਹਸ੍ਯ ਤਾਨਾਹ ਨृਪਃ ਸ ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯੋ ਮਹਾਪਤਿਃ
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਖਾਂਡਿਕਿਆ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ,
ਏਤਮੇਤਦ੍ਭਂਵਤੋ ऽਤ੍ਰ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥ ਸਾਧਨਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ
'ਇਹ, ਮੰਤਰੀਓ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮੁਪੇਤ੍ਯੈਂਨਂ ਸ ਤੁ ਕੇਸ਼ਿਧ੍ਵਜਂ ਨृਪਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਕੇਸ਼ਿਧਵਜ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਤੇਨੋਕ੍ਤਃ ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯਸ੍ਤਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਠੀਕ ਹੈ,' ਤਾਂ ਖਾਂਡਿਕਿਆ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਯਦਿ ਚੇਦ੍ਦੀਯਤੇ ਮਹ੍ਯਂ ਭਵਤਾ ਗੁਰੁਨਿष੍ਕ੍ਰਯਃ
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਫੀਸ ਦੇਵੇਂ,
ਨ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮ ਰਾਜ੍ਯਮਕਣ੍ਟਕਮ੍
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ, ਜੋ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਦੀ ਮੰਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ?
ਕੇਸ਼ਿਧ੍ਵਜ ਨਿਬੋਧ ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਨ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਯਤਃ
ਕੇਸ਼ਿਧਵਜ, ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮੰਗਿਆ।