ਇਯਾਡਜ ਸੋ ऽਪਿ ਸੁਬਹੂਨ ਯਜ੍ਞਾਞ੍ਜ੍ਞਾਨਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖ ਕੇ।
ਏਕਦਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਯਾਗੇ ਯੋਗਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਯਜਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਜੋਗ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ—
ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਹਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਧੇਨੁਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੇਣ ਚਰ੍ਤ੍ਵਿਜਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਯਜਨ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਬਾਘ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇ ਚੋਚੁਰ੍ਨਵਯਂਵਿਦ੍ਮਃ ਕਸ਼ੇਰੁਃ ਪृਚ੍ਛ੍ਯਤਾਮਿਤਿ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਕੋਈ ਪੁੱਛੇ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ।'
ਸ਼ੁਨਕਂ ਪृਚ੍ਛ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵੇਦ ਸ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਤਿ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਨਕ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ; ਉਹ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਨ ਕਸ਼ੇਰੁਰ੍ਨਚੈਵਾਹਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯਃ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਭੁਵਿ
ਨ ਕਸ਼ੇਰੂ, ਨ ਮੈਂ, ਤੇ ਨ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ ਚਾਹ ਤਂ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯੇष ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਾਤ੍ਮਰਿਪੁਂ ਮੁਨੇ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੁਨਿ ਜੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਸ ਚੇਤ੍ਪृष੍ਟੋ ਵਦਿष੍ਯਤਿ ਰਿਪੁਰ੍ਮਮ
ਜੇ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਾਪ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੱਸ ਦੇਵੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਕृष੍ਣਾਜਿਨਧਰੋ ਨृਪਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਕਾਲਾ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਤਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਖਾਞ੍ਜਡਿਕ੍ਯੋ ਰਿਪੁਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਖਾਂਡਿਕਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ—
ਕृष੍ਣਾਜਿਨਤ੍ਵਕ੍ਕਵਚਭਾਵੇਨਾਸ੍ਮਾਨ੍ਹਨਿष੍ਯਸਿ
ਕਾਲੀ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਨੂੰ ਕਵਚ ਬਣਾਕੇ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ।
ਮृਗਾਨਾਂ ਵਦ ਪृष੍ਟੇषੁ ਮੂਢ ਕृष੍ਣਾਜਿਨਂ ਨ ਕਿਮ੍
ਮੂਰਖ, ਦੱਸ: ਪਿੱਠ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਲੀ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਕਿਸ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਸ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਮੇ ਜੀਵਨ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਤੈਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਛੱਡਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਨੀਅਤ ਨਹੀਂ।
ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯ ਸਂਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਭਵਨ੍ਤਮਹਮਾਗਤਃ
ਖਾਂਡਿਕਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਤਤਃ ਸ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮੇਕਾਨ੍ਤੇ ਸਪੁਰੋਹਿਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਮੁਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨਾਲ ਇਕੱਲੇ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਮੂਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਵਧ੍ਯੋ ਰਿਪੁਰੇष ਵਸ਼ਙ੍ਗਤਃ
ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਵੈਰੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯਸ਼੍ਚਾਹ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨੇਵ ਮੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਖਾਂਡਿਕਿਆ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਪਰਲੋਕਜਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪृਥਿਵੀ ਸਕਲਾ ਮਮ
ਜੇ ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪਰਲੋਕਜਯੋ ऽਨਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਕਾਲੋ ਮਹੀਜਯਃ
ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਨੰਤ ਹੈ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਥੋੜੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤਮਭ੍ਯੁਪੇਤ੍ਯਾਹ ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯੋ ਜਨਕੋ ਰਿਪੁਮ੍
ਫਿਰ ਖਾਂਡਿਕਿਆ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਜਨਕ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਹੋਮਧੇਨੁਵਧਂ ਮੁਨੇ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੁਨਿ ਨੂੰ ਹੋਮ ਦੀ ਗਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਦੱਸਿਆ।
ਸ ਚਾਚष੍ਟ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਮੁਨੇ ਕੇਸ਼ਿਧ੍ਵਜਾਯ ਤਤ੍
ਤੇ ਮੁਨਿ ਜੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੇਸ਼ਿਧਵਜ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਦਿਤਾਰ੍ਥਃ ਸ ਤੇਨੈਵਮਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਹ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਿਧਿਵਦ੍ਯਾਗਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਸੋ ऽਵਭृਥਾਪ੍ਲੁਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਤ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਪੂਜਿਤਾ ऋਤ੍ਵਿਜਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਦਸ੍ਯਾ ਮਾਨਿਤਾ ਮਯਾ
ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤੇ ਸਭ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਥਾਹਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਸ੍ਯ ਮਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਚष੍ਟਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਮਰਤ ਲੋਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ,
ਇਤ੍ਥਂ ਤੁ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨੇਵ ਸਂਮਾਰ ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਸ ਜਗਾਮ ਤਤੋ ਭੂਯੋ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯੋ ऽਪਿ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਦष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਧृਤਾਯੁਧਃ
ਖਾਂਡਿਕਿਆ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਥਿਆਰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ,
ਅਹਂ ਤੁ ਨਾਪਕਾਰਾਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਖਾਣ੍ਡਿਕ੍ਯ ਮਾ ਕ੍ਰੁਧਃ
ਪਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਖਾਂਡਿਕਿਆ, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ।