ਸਗਰਃ ਕੋ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਨ੍ਮ੍ਰਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਸਗਰ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਗਤਂ ਵਿष੍ਣੁਪਦਂ ਵਿਪ੍ਰ ਸਰ੍ਵਲੋਕੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਬੁਭੁਜੇ ਪृਥਿਵੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਧਰ੍ਮਤੋ ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰਃ
ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭੋਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇषੁ ਤੇਨ ਬਾਹੁਰ੍ਵਿਸ਼ਾਂਪਤਿਃ
ਉਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕਾਇਆ।
ਅਤਰ੍ਪ੍ਪਯਦ੍ਭੂਮਿਦੇਵਾਨ੍ ਗੋਭੂਸ੍ਵਰ੍ਣਾਸ਼ੁਕਾਦਿਭਿਃ
ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਕੀਤਾ।
ਮੇਨੇ ਕृਤਾਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਯਾਤਪਨਿਵਾਰਣਮ੍
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਦ ਪੂਰਾ ਸਮਝਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਭੂषਿਤਾ ਭੂषਣੌਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈਸ੍ਤਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਸੁਖਿਨੋ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸੁੰਦਰ ਆਭੂਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਅਕृष੍ਟਪਚ੍ਯਾ ਪृਥਿਵੀ ਫਲਪੁष੍ਪਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਧਰਤੀ ਬਿਨਾ ਜੁੱਤਾਈ ਦੇ ਹੀ ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਉਗਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਆਧਰ੍ਮਨਿਰਤਾਪਾਯੇ ਪ੍ਰਜਾ ਧਰ੍ਮੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਅਧਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਲੋਕ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਗਏ।
ਅਹॄਙ੍ਕਾਰੋ ਮਹਾਞ੍ਜਜ੍ਞੇ ਸਾਸੂਯੋ ਲੋਪਹੇਤੁਕਃ
ਵੱਡਾ ਅਹੰਕਾਰ ਉਠਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਤੇ ਹਾਨੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਮਹਾਕ੍ਰਤੂਨਾਂ ਚ ਮਤ੍ਤਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਕੋ ऽਪਰਃ
ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ?
ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਨੀਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਉਹ ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨੀਤੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।
ਅਹॄਙ੍ਕਾਰਪਰਸ੍ਯੈਵਂ ਜਾਤਾਸੂਯਾ ਪਰੇष੍ਵਪਿ
ਜੋ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੱਲ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਈਰਖਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏषੁ ਸ੍ਥਿਤੇषੁ ਤੁ ਨਰੋ ਵਿਨਾषਂ ਯਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਜੇ ਇਹ ਗੁਣ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਸ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਏਕੈਕਮਪ੍ਯਨਰ੍ਥਾਯ ਕਿਮੁ ਯਤ੍ਰ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਚਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਸ੍ਵਦੇਹਨਾਸ਼ਿਨੀ ਵਿਗ੍ਰ ਸਰ੍ਵਸਂਪਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਝਗੜਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੁषਾਗ੍ਨਿਂ ਵਾਯੁਸਂਯੋਗਮਿਵ ਜਾਨੀਹਿ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਇਸ ਨੂੰ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਚੀਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਂਗ ਸਮਝ।
ਪਰੁषੋਕ੍ਤਿਰਤਾਨਾਂ ਚ ਸੁਖਂ ਨੇਹ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਕਠੋਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਪ੍ਰਿਯਾਵਾ ਤਨਯਾ ਵਾਪਿ ਬਾਨ੍ਧਵਾ ਅਪ੍ਯਰਾਤਯਃ
ਪਿਆਰੇ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਵੈਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ ਸ੍ਵਸਂਪਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਕੁਠਾਰੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੁਹਾੜਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਤ੍ਸੂਰਂ ਕੁਧੀਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਮੰਦ-ਮੱਤ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਈਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਨਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਨਰਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਸੂਯਾਂ ਸਤਤਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਹਾਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦਵਿਜ।
ਹੈਹਯਾਸ੍ਤਾਲਲਜਙ੍ਘਾਸ਼੍ਚ ਬਲਿਨੋ ऽਰਾਤਯੋ ऽਭਵਨ੍
ਹੈਹਯ, ਤਾਲਲਜੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਬਲਵਾਨ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਏ।
ਸ ਏਵ ਵਿਮੁਖੋ ਯਸ੍ਯ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਹੀਯਤੇ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਦੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼ਃ ਕृਪਾਪਾਙ੍ਗੇਨ ਨਾਰਦ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਜਦ ਤਕ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ,
ਸ਼੍ਲਾਧ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਮਾਧਵੇਨ ਯੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਧਵ ਨੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਦੇਹੋ ਜਨ੍ਤੁਦ੍ਵੇषੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਬਾਰੇ।
ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸਿ ਮੁਨਿਸਤਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਮਹੀ ਸਂਪਨਦ੍ਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ਤਤੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਨ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪੱਕਾ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਪਦਃ ਸਂਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵੇਤ੍ਯਹॄਙ੍ਕਾਰਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਤਤਃ
ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।