ਭਵਵ੍ਯਾਧਿਹਰਾ ਗਙ੍ਗਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੇਵ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯਨ੍ਤਤਃ
ਗੰਗਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਤਯੋਰ੍ਭਕ੍ਤਿਹੀਨੋ ਯਸ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਪਤਿਤਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝੋ।
ਉਭੇ ਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਨਾਂ ਨਾਸ਼ਕਾਰਣਤਾਂ ਗਤੇ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਕ੍ਤਿਯੁਤੇ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਸਮਕਾਮਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇਦੇ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੇਤੇ ਮਹੋਤ੍ਤਮੇ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਤਥੈਵ ਤੁਲਸੀਭਕ੍ਤਿਰ੍ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨੇਕ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰਾਤਾ ਨਰਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਦਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗਙ੍ਗਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨਪਰਾਣਾਂ ਤੁ ਵਾਞ੍ਛਿਤਾਰ੍ਥਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਗੰਗਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਨਤਾਂ ਦੇ ਫਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸृਜ੍ਯਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਭਾਵਂ ਸਂਪ੍ਰਾਤ੍ਪਃ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਉ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਗਰਃ ਕੋ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਨ੍ਮ੍ਰਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਸਗਰ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਗਤਂ ਵਿष੍ਣੁਪਦਂ ਵਿਪ੍ਰ ਸਰ੍ਵਲੋਕੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਬੁਭੁਜੇ ਪृਥਿਵੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਧਰ੍ਮਤੋ ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰਃ
ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭੋਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇषੁ ਤੇਨ ਬਾਹੁਰ੍ਵਿਸ਼ਾਂਪਤਿਃ
ਉਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕਾਇਆ।
ਅਤਰ੍ਪ੍ਪਯਦ੍ਭੂਮਿਦੇਵਾਨ੍ ਗੋਭੂਸ੍ਵਰ੍ਣਾਸ਼ੁਕਾਦਿਭਿਃ
ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਕੀਤਾ।
ਮੇਨੇ ਕृਤਾਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਯਾਤਪਨਿਵਾਰਣਮ੍
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਦ ਪੂਰਾ ਸਮਝਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਭੂषਿਤਾ ਭੂषਣੌਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈਸ੍ਤਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਸੁਖਿਨੋ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸੁੰਦਰ ਆਭੂਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਅਕृष੍ਟਪਚ੍ਯਾ ਪृਥਿਵੀ ਫਲਪੁष੍ਪਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਧਰਤੀ ਬਿਨਾ ਜੁੱਤਾਈ ਦੇ ਹੀ ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਉਗਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਆਧਰ੍ਮਨਿਰਤਾਪਾਯੇ ਪ੍ਰਜਾ ਧਰ੍ਮੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਅਧਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਲੋਕ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਗਏ।
ਅਹॄਙ੍ਕਾਰੋ ਮਹਾਞ੍ਜਜ੍ਞੇ ਸਾਸੂਯੋ ਲੋਪਹੇਤੁਕਃ
ਵੱਡਾ ਅਹੰਕਾਰ ਉਠਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਤੇ ਹਾਨੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਮਹਾਕ੍ਰਤੂਨਾਂ ਚ ਮਤ੍ਤਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਕੋ ऽਪਰਃ
ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ?
ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਨੀਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਉਹ ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨੀਤੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।
ਅਹॄਙ੍ਕਾਰਪਰਸ੍ਯੈਵਂ ਜਾਤਾਸੂਯਾ ਪਰੇष੍ਵਪਿ
ਜੋ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੱਲ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਈਰਖਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏषੁ ਸ੍ਥਿਤੇषੁ ਤੁ ਨਰੋ ਵਿਨਾषਂ ਯਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਜੇ ਇਹ ਗੁਣ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਸ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਏਕੈਕਮਪ੍ਯਨਰ੍ਥਾਯ ਕਿਮੁ ਯਤ੍ਰ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਚਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਸ੍ਵਦੇਹਨਾਸ਼ਿਨੀ ਵਿਗ੍ਰ ਸਰ੍ਵਸਂਪਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਝਗੜਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੁषਾਗ੍ਨਿਂ ਵਾਯੁਸਂਯੋਗਮਿਵ ਜਾਨੀਹਿ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਇਸ ਨੂੰ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਚੀਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਂਗ ਸਮਝ।
ਪਰੁषੋਕ੍ਤਿਰਤਾਨਾਂ ਚ ਸੁਖਂ ਨੇਹ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਕਠੋਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਪ੍ਰਿਯਾਵਾ ਤਨਯਾ ਵਾਪਿ ਬਾਨ੍ਧਵਾ ਅਪ੍ਯਰਾਤਯਃ
ਪਿਆਰੇ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਵੈਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ ਸ੍ਵਸਂਪਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਕੁਠਾਰੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੁਹਾੜਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।