ਤਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯ ਕੁਸ਼ਲਾਨ੍ਨ ਸ਼ੋਚਤੇ ਜਾਯਤੇ ਯਦਿ ਭਯਂ ਪਦਂ ਸਦਾ
ਉਥੇ, ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਭਾਵੇਂ ਡਰ ਆਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਰਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਤਾਪਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਯਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਹ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਦੀਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਮਹਰ੍षਯੋ ਜ੍ਞਾਨਤृਪ੍ਤਾ ਨਿਰ੍ਵਾਣਗਤਮਾਨਸਾਃ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੁਕਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਨ੍ਮਦੋषਪਾਰੀਕ੍ਸ਼ੀਣਾਃ ਸ੍ਵਭਾਵੇ ਪਰ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਖਤਮ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਸਂਗਾਨ੍ਯ ਵਿਧਾਦੀਨਿ ਮਨਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਰਾਣਿ ਚ
ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਕੇ, ਤੇ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ,
ਪਿਣ੍ਡੀਕृਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਾਮਮਾਸੀਨਃ ਕਾष੍ਟਵਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪਂ ਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਵਿਨ੍ਦ੍ਯਾਜ੍ਜਿਹ੍ਵਯਾ ਨ ਰਸਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਤੇ ਜੀਭ ਨਾਲ ਸਵਾਦ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਪਞ੍ਚਵਰ੍ਗਪ੍ਰਮਾਥੀਨਿ ਨੇਚ੍ਛੇਞ੍ਚੈਤਾਨਿ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਉਲਝਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਦਧ੍ਯਾਨ੍ਮਨੋ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ ਸਹ ਪਞ੍ਚਭਿਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਧ੍ਯਾਨਪਥੇ ਧੀਰਃ ਸਮਾਦਧ੍ਯਾਨ੍ਮਨਸ੍ਤ੍ਵਰਾ
ਪਹਿਲੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉਥੇ ਲੈ ਜਾਵੇ।
ਏष ਧ੍ਯਾਨਪਥਃ ਪੂਰ੍ਵੋ ਭਯਾ ਸਮਨੁਵਰ੍ਣਿਤਃ
ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਧਿਆਨ ਦਾ ਰਾਹ, ਡਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਫੁਰਿष੍ਯਤਿ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਵਿਦ੍ਯੁਦਮ੍ਬੁਧਰੇ ਯਥਾ
ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਬਦਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਉਠੇਗਾ।
ਏਵਮੇਵਾਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚ ਭਵਤਿ ਧ੍ਯਾਨਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਰ੍ਵਾਯੁਪਥਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਮਨੋ ਭਵਤਿ ਵਾਯੁਵਤ੍
ਮਨ ਫਿਰ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਦਧ੍ਯਾਤ੍ਪੁਨਸ਼੍ਚੇਤੋ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਧ੍ਯਾਨਯੋਗਵਿਤ੍
ਧਿਆਨ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸੰਭਾਲੇ।
ਮੁਨੇਃ ਸਮਾਧਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮਂ ਧ੍ਯਾਨਮਾਦਿਤਃ
ਜੋ ਮੁਨਿ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਨਿਰ੍ਵੇਦਂ ਮੁਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦੇਵਾਤ੍ਮਨੋ ਹਿਤਮ੍
ਮੁਨਿ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸਾ ਵਾਰਿਣਾ ਸਿਕ੍ਤਾ ਨ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਾਵਨਾਃ
ਜੇਕਰ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੱਜਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ਸ਼ਨੈਰ੍ਗਚ੍ਛਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਪਰਿਭਾਵਨਮ੍
ਪਰ ਜਦ ਪਾਣੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਹਰੇਤ੍ਕ੍ਰਮਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਮਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਰੋਕੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਧ੍ਯਾਨਪਥੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਯੋਗੇਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਪਹਿਲਾਂ, ਮਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਿੱਤ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਮੇष੍ਯਤਿ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਦੇਵਂ ਸਂਯਤਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲੇਗਾ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯੋਗਿਨੋ ਹ੍ਯੋਵਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਤੁ ਨਿਰਾਮਯਮ੍
ਯੋਗੀ ਉਹ ਨਿਰਾਮਯ ਨਿਰਵਾਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਭृਗੁਂ ਪਰਮਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪੂਜਯਤ੍
ਉੱਚ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਨਿਖਿਲੇਨ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਨਾਰਦੋ ऽਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸਤ੍ਕਥਾਮ੍
ਸੱਚ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਫਿਰ ਆਤਮਕ ਉੱਚੀ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ।
ਨ ਚ ਮੇ ਜਾਯਤੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਭੂਯੋਭੂਯੋ ऽਪਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਃ
ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਚਾਹੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣ ਲਵਾਂ।
ਤਥਾ ਕਥਯ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਮੋਕ੍ਸ਼ਧਰ੍ਮਂ ਸਦਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮੋਖ ਦੀ ਧਰਮ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਹਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਜਨਕੋ ਮਿਥਿਲਾਧਿਪਃ
ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਮੋਖ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ?