ਪੁਣ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਾਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਪਰੋ ਲੋਕ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਚਾਹਵਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਭਮੋਹਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਮਾਨਵਾ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਾਃ
ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ ਤੇ ਭਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਕਾਲੇ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਬਵਤਿ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਨ ਚ
ਉਥੇ ਮੌਤ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹੰਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਨਾਨ੍ਯੋ ਹਿ ਵਧ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇषੁ ਚ ਨ ਵਿਸ੍ਮਯਃ
ਉਥੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਦੌਲਤ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ।
ਕृਤਸ੍ਯ ਤੁ ਫਲਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੁਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮੈਰ੍ਵृਤਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਧੇਮਾਭਰਣਭੂषਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਹਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।
ਸ਼੍ਰਮੇਣ ਮਹਤਾ ਕੇਚਿਤ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਧਾਰਣਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਖਿਤਾ ਦੁਃਖਿਤਾਃ ਕੇਚਿਨ੍ਨਿਰ੍ਧਨਾ ਧਨਿਨੋ ਪਰੇ
ਕੁਝ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਕੁਝ ਦੁਖੀ; ਕੁਝ ਗਰੀਬ ਹਨ, ਹੋਰ ਦੌਲਤਵਾਨ।
ਲੋਭਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਕृਤੋ ਤॄਣਾਂ ਯੇਨ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਪਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਲਾਲਚ, ਅਜਿਹੇ ਬੇਸਮਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ।
ਸੋਪਧੇ ਨਿਕृਤਿਃ ਸ੍ਤੇਯਂ ਪਰਿਵਾਦੋ ऽਭ੍ਯਸੂਯਤਾ
ਲਾਲਚ ਵਾਲੀ ਧੋਖਾ, ਚੋਰੀ, ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਈਰਖਾ—
ਏਤਾਨ੍ਸਂਸੇਵਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਤਪਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਹੀਯਤੇ
ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਤਪ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਚਿਨ੍ਤਾ ਬਹੁਵਿਧਾ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ
ਇਥੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਸ਼ੁਭੈਃ ਸ਼ੁਭਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਥਾਸ਼ੁਭਮਥਾਨ੍ਯਥਾ
ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਉਲਟ।
ਇष੍ਟੇष੍ਟਤਪਸਃ ਪੂਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਜੋ ਯਜਨ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਇਹਸ੍ਥਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯੇ ਵੈ ਪੁਣ੍ਯਕृਤੋ ਜਨਾਃ
ਇਥੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਯੁषਸ੍ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਲੋਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹੈਵ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨ ਚ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍
ਉਹ ਇਥੇ ਹੀ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਪਨ੍ਥਾਨਂ ਸਰ੍ਵਾਲੋਕਾਨਾਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ
ਸਿਆਣੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌਂ ਹਿ ਲੋਕਸ੍ਯ ਯੋ ਵੈ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ।
ਯਦਧ੍ਯਾਤ੍ਮਂ ਯਥਾ ਚੈਤਤ੍ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਪੋਧਨ
ਹੇ ਤਪ ਦੇ ਧਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਆਤਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਂਸ੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਤਾਤ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕਰਤਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁषੋ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਸੌਖ੍ਯਂ ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪृਥਿਵੀ ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਮਾਪੋ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਮ੍
ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਅੱਗ—
ਯਤਃ ਸृष੍ਟਾਨਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਾਨਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਲਯਂ ਪੁਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਿਚ ਫਿਰ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਾਰ੍ਯ ਚ ਯਥਾਙ੍ਗਾਨਿ ਕੂਰ੍ਮਃ ਸਂਹਰਤੇ ਪੁਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਕਛੂਆ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਭੂਤਕृਤ੍
ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ।
ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਖਾਨਿ ਤ੍ਰਯਮਾਕਾਸ਼ਯੋਨਿਜਮ੍
ਧੁਨੀ, ਕੰਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਹ—all ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰੂਪਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ਤਥਾ ਪਾਕਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਤੇਜ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਰੂਪ, ਅੱਖ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਚਾਈ—ਇਹ ਸਭ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਘ੍ਰੇਯਂ ਘ੍ਰਾਣਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਚ ਏਤੇ ਭੂਮਿਗੁਣਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਸੁਗੰਧ, ਨੱਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਮਨਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਜ੍ਞਾਤਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਭਾਰਤ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।