ਤ੍ਯਕ੍ਤਕਾਮਸੁਖਾਰਂਭਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਸਵਰਗ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ।
ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਾਃ ਖਲ੍ਵਪਿ ਧਰ੍ਮਮਨੁਸਰਨ੍ਤਃ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਨਦੀਪ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਵਣਾਨਿ ਸ੍ਵਭਕ੍ਤੇष੍ਵਰਣ੍ਯੇषੁ ਮृਗਵਰਾਹਮਹਿष ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਵਨਗਜਾਕੀਰ੍ਣੇषੁ ਤਪਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਅਨੁਸਂਚਰਨ੍ਤਿ
ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣ, ਸੂਰ, ਭੈਸ, ਬਾਘ, ਤੇ ਹਾਥੀ ਹੋਣ, ਤਪ ਕਰਦੇ ਤੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਸਮਿਤ੍ਕੁਸ਼ਕੁਸੁਮਾਪਹਾਰਸਂਮਾਰ੍ਜਨਲਬ੍ਧਵਿਸ਼੍ਰਾਮਾਃ ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਪਵਨਵਿष੍ਟਂ ਭਵਿਭਿਨ੍ਨਸਰ੍ਵਤ੍ਵਚੋ ਵਿਵਿਧਨਿਯਮਯੋਗਚਰ੍ਯਾਨੁष੍ਟਾਨਵਿਹਿਤਪਰਿਸ਼ੁष੍ਕਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਤ੍ਵਗਸ੍ਥਿਭੂਤਾ ਧृਤਿਪਰਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਯੋਗਾਚ੍ਛਰੀਰਾਣ੍ਯੁਦ੍ਵਹॄਨ੍ਤੇ
ਲਕੜੀ, ਕੁਸ਼ਾ, ਤੇ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਠੰਡ, ਗਰਮੀ, ਤੇ ਹਵਾ ਸਹਿ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁੱਕੀ ਮਾਸ, ਲਹੂ, ਚਮੜੀ, ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ, ਦਿਲੋਂ ਡਟੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਿਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਢੋ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਸ ਦਹੇਦਗ੍ਨਿਵਦ੍ਦੋषਾਞ੍ਜਯੇਲ੍ਲੋਕਾਂਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਜਾਯਾਨ੍
ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ।
ਸਮਲੋष੍ਟਾਸ਼੍ਮਕਾਞ੍ਚਨਾਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇष੍ਵਸਕ੍ਤਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਮਿੱਟੀ, ਪੱਥਰ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲਕੜੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੇ।
ਅਰਿਮਿਤ੍ਰੋਦਾਸੀਨਾਂ ਤੁਲ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਜਰਾਯੁਜਾਣ੍ਡਜਸ੍ਵੇਦਜਾਨਾਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਵਾਙ੍ਮਨृਃਕਰ੍ਮਭਿਰਨਭਿਰਨਭਿਦ੍ਰੋਹਿਣੋ ऽਨਿਕੇਤਾਃ ਪਰ੍ਵਤਪੁਲਿਨਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲਦੇਵਾਯਤਨਾਨ੍ਯਨੁਸਂਚਰਨ੍ਤੋ ਵਾ ਸਾਰ੍ਥਮੁਪੇਯੁਰ੍ਨਗਰਂ ਗ੍ਰਾਮਂ ਵਾ ਨ ਕ੍ਰੋਧਦਰ੍ਪਲੋਭਮੋਹਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਦਂਭਪਰਿਵਾਦਾਭਿਮਾਨਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਹਿਂਸਾ ਇਤਿ
ਨ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਭਯਮੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ।
ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤੁ ਭੈਕ੍ਸ਼ੋਪਗਤੈਰ੍ਹਵਿਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚਿਤਾ ਗ੍ਨਿਨਾ ਸਂਵ੍ਰਜਤੇ ਹਿ ਸੋਕਾਨ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭਿਖ ਮੰਗ ਕੇ ਮਿਲੇ ਹੋਮ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਵਿਚ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਿਨ੍ਧਨਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰਿਵ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਸ਼੍ਰਯਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਃ
ਇੰਨ੍ਹਾ ਬਿਨਾ ਇੰਨ੍ਹਾ ਦੀ ਲੋੜ, ਸ਼ਾਂਤ ਜੋਤ ਵਾਂਗ, ਦੁਜਾਤੀ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਮਹਂ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਪੁਣ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਾਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਪਰੋ ਲੋਕ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਚਾਹਵਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਭਮੋਹਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਮਾਨਵਾ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਾਃ
ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ ਤੇ ਭਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਕਾਲੇ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਬਵਤਿ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਨ ਚ
ਉਥੇ ਮੌਤ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹੰਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਨਾਨ੍ਯੋ ਹਿ ਵਧ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇषੁ ਚ ਨ ਵਿਸ੍ਮਯਃ
ਉਥੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਦੌਲਤ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ।
ਕृਤਸ੍ਯ ਤੁ ਫਲਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੁਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮੈਰ੍ਵृਤਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਧੇਮਾਭਰਣਭੂषਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਹਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।
ਸ਼੍ਰਮੇਣ ਮਹਤਾ ਕੇਚਿਤ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਧਾਰਣਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਖਿਤਾ ਦੁਃਖਿਤਾਃ ਕੇਚਿਨ੍ਨਿਰ੍ਧਨਾ ਧਨਿਨੋ ਪਰੇ
ਕੁਝ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਕੁਝ ਦੁਖੀ; ਕੁਝ ਗਰੀਬ ਹਨ, ਹੋਰ ਦੌਲਤਵਾਨ।
ਲੋਭਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਕृਤੋ ਤॄਣਾਂ ਯੇਨ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਪਣ੍ਡਿਤਾਃ
ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਲਾਲਚ, ਅਜਿਹੇ ਬੇਸਮਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ।
ਸੋਪਧੇ ਨਿਕृਤਿਃ ਸ੍ਤੇਯਂ ਪਰਿਵਾਦੋ ऽਭ੍ਯਸੂਯਤਾ
ਲਾਲਚ ਵਾਲੀ ਧੋਖਾ, ਚੋਰੀ, ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਈਰਖਾ—
ਏਤਾਨ੍ਸਂਸੇਵਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਤਪਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਹੀਯਤੇ
ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਤਪ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਚਿਨ੍ਤਾ ਬਹੁਵਿਧਾ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ
ਇਥੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਸ਼ੁਭੈਃ ਸ਼ੁਭਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਥਾਸ਼ੁਭਮਥਾਨ੍ਯਥਾ
ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਉਲਟ।
ਇष੍ਟੇष੍ਟਤਪਸਃ ਪੂਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਜੋ ਯਜਨ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਇਹਸ੍ਥਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯੇ ਵੈ ਪੁਣ੍ਯਕृਤੋ ਜਨਾਃ
ਇਥੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਯੁषਸ੍ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਲੋਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹੈਵ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨ ਚ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍
ਉਹ ਇਥੇ ਹੀ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਪਨ੍ਥਾਨਂ ਸਰ੍ਵਾਲੋਕਾਨਾਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ
ਸਿਆਣੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌਂ ਹਿ ਲੋਕਸ੍ਯ ਯੋ ਵੈ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ।
ਯਦਧ੍ਯਾਤ੍ਮਂ ਯਥਾ ਚੈਤਤ੍ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਪੋਧਨ
ਹੇ ਤਪ ਦੇ ਧਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਆਤਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ।
ਦੁਸ਼ਮਣ, ਮਿੱਤਰ, ਤੇ ਅਜਨਬੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਜੜ, ਅੰਡੇ, ਜਣੇ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਬੋਲ, ਮਨ, ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ; ਘਰ-ਵਿਹੂਣੇ, ਪਹਾੜਾਂ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਦੇਵ-ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂ ਕਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗੁੱਸਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਲਾਲਚ, ਮੋਹ, ਦੁਖ, ਝੂਠ, ਨਿੰਦਾ, ਅਭਿਮਾਨ ਜਾਂ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।