ਸृष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਰੇषਾ ਭੂਤਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯੇ
ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਤੇਜੋ ऽਭਿਨਿਰ੍ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਗ੍ਨਿਸਮਪ੍ਰਭਾਨ੍
ਆਤਮਾ ਦੀ ਜੋ ਚਮਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ।
ਆਚਾਰਂ ਚੈਵ ਸ਼ੌਚਂ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਯ ਵਿਦਧੇ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਵਰਗ ਲਈ ਬਣਾਈ।
ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਨਾਗਾਸ਼੍ਚ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਮਨੁਜਾਸ੍ਤਥਾ
ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਨਾਗ, ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ।
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣੇਨ ਯਦਿ ਵਰ੍ਣੋ ਵਿਭਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਨਤਾ ਰੰਗ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ,
ਤ੍ਵਨ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ਰਤਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਰ੍ਣੋ ਵਿਭਜ੍ਯਤੇ
ਤਾਂ, ਜਦ ਰੰਗ ਸਭ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੋਂ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਰੰਗ ਕਿਉਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਤੇषਾਂ ਵਿਵਿਧਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਕੁਤੋ ਵਰ੍ਣਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੰਗ ਦਾ ਨਿਰਣੇ ਕਿਥੋਂ ਆਇਆ?
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੂਰ੍ਵਸृष੍ਟਂ ਹਿ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਰ੍ਣਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਕਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਪਾ ਗਿਆ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਵਕਰ੍ਮਰਕ੍ਤਾਙ੍ਗਾਸ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਪਾਈ, ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਂਮਨ੍ਨਾਨੁਤਿष੍ਟਨ੍ਤਿ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾ ਵੈਸ਼੍ਯਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਇਆ, ਉਹ ਵੈਸ਼ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।
ਕृष੍ਣਾਃ ਸ਼ੌਚਪਾਰਿਭ੍ਰਾष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਧਰ੍ਮਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਥਾਸ੍ਤਪਸ੍ਤੇषਾਂ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮ ਦੇ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਪ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚੈਵ ਪੁਰਾ ਸृष੍ਟਂ ਯੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਤਦ੍ਵਿਦਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਮਝਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਮਾਨਸੀ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮਤਨ੍ਤ੍ਰਪਰਾਯਣਾ
ਉਹ ਰਚਨਾ ਮਨ ਦੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਦਤਾਂ ਵਰ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸਂਪਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਰ੍ਮਸ੍ਵਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਅਧਿਆਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ—
ਨਿਤ੍ਯਵ੍ਰਤੀ ਸਤ੍ਯਪਰਃ ਸ ਵੈ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪਸ੍ਯਾਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਤਪਸਿਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਾਨਾਦਾਨਰਤਿਰ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਵੈ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸਂਪਨ੍ਨਃ ਸ ਵੈਸ਼੍ਯ ਇਤਿ ਸਂਜ੍ਞਿਤਃ
ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਅਧਿਆਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਵੇਦਸ੍ਤ੍ਵਨਾਚਾਰਃ ਸ ਵੈ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਵੇਦ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਵੈ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਭਵੇਚ੍ਛੂਦ੍ਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨ ਚ
ਕੇਵਲ ਜਨਮ ਨਾਲ ਸ਼ੂਦਰ ਸ਼ੂਦਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਜ੍ਞਾਨਾਨਾਂ ਤਥਾ ਚੈਵਾਤ੍ਮਸਂਯਮਃ
ਇਹ ਗਿਆਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਕ੍ਰੋਧਾਚ੍ਛ੍ਰਿਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਤਪੋ ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਤੁ ਮਤ੍ਸਰਾਤ੍
ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮਤਸਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਮਾਨਾਪਮਾਨਾਭਘ੍ਯਾਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤੁ ਪ੍ਰਮਾਦਤਃ
ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਬੇਇੱਜਤੀ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਾਗੇ ਯਸ੍ਯ ਹੁਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ ਤ੍ਯਾਗੀ ਸ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਤਿਆਗੀ ਅਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ।
ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਤ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਵੇਦ੍ਬਦ੍ਧ੍ਯਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਪੋਨਿਤ੍ਯੇਨ ਦਾਨ੍ਤੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਸਂਯਤਾਤ੍ਮਮਨਾ
ਜੋ ਰੋਜ਼ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਚਾ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰ੍ਗृਹ੍ਯਤੇ ਯਦ੍ਯਤ੍ਤਤ੍ਤਵ੍ਦ੍ਯਕ੍ਤਮਿਤਿ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਵਿਸ਼੍ਰਂਭੇਣ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਸ਼੍ਰਂਭੇ ਧਾਰਯੇਨ੍ਮਨਃ
ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰਕੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੱਖੋ।