ਪੀਡਿਤੇ ऽਨ੍ਯਤਰੇ ਹ੍ਯੇषਾਂ ਸਂਘਾਤੋ ਯਾਤਿ ਪਞ੍ਚਤਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰ ਦੇਣ ਤੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਖੇਦਯਤਿ ਵਾ ਜੀਵਃ ਕਿਂ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਚ
ਜੀਵ ਕੀਹ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਥੱਕਦਾ ਹੈ, ਕੀਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੀਹ ਬੋਲਦਾ ਹੈ?
ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਃ ਸਾ ਗੌਃ ਕਂ ਤਾਰਯਿष੍ਯਤਿ
ਜੋ ਜੀਵ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਵੇਗੀ?
ਇਹੈਵ ਵਿਲਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕੁਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਮਾਗਮਃ
ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਗ੍ਨਿਨਾ ਚੋਪਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕੁਤਃ ਸਂਜੀਵਨਂ ਪੁਨਃ
ਜੋ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜੀਵਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮृਤਃ ਕ੍ਵ ਪੁਨਰੇष੍ਯਤਿ
ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵਦਾ ਹੈ, ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਆਵੇਗਾ?
ਮृਤਾਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਬੀਜਾਦ੍ਬੀਜਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਬੀਜ ਤੋਂ ਵੀ ਬੀਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ ਨਿਵਰ੍ਤਯ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਹ੍ਯਹਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਪੁਨਰਾਹੁ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਤ੍ਸਂਦੇਹਨਿਵृਤ੍ਤਯੇ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਸ਼ੱਕ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੜ ਦੱਸੋ।
ਯਾਤਿ ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੁ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ
ਜੀਵ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਆਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਿਧਾਮਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਾਨਾਂ ਯਥਾਗ੍ਰਿਰ੍ਦ੍ਦਸ਼੍ਯਤੇ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
ਇਨ੍ਧਨਸ੍ਯੋਪਯੋਗਾਨ੍ਤੇ ਸ ਵਾਗ੍ਨਿਰ੍ਨੋਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਜਦ ਇੰਧਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਗਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਵਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਚਲਣ, ਮਾਪ ਜਾਂ ਆਕਾਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ—
ਨਸ਼੍ਯਤੀਤ੍ਯੇਵ ਜਾਨਾਮਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਗ੍ਨਿਮਨਿਨ੍ਧਨਮ੍
ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਤਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਲੱਕੜ ਦੇ ਠੰਢਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗ।
ਸਮਿਧਾਮੁਪਯੋਗਾਨ੍ਤੇ ਯਥਾਗ੍ਨਿਰ੍ਨੋਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ਅੱਗ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ—
ਤਥਾ ਸ਼ਰੀਰਸਂਤ੍ਯਾਗੇ ਜੀਵੋ ਹ੍ਯਾਕਾਸ਼ਵਤ੍ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਧਾਰਯਤੇ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਃ ਸ ਜੀਵ ਉਪਧਾਰ੍ਯਤਾਮ੍
ਅੱਗ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝੋ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨष੍ਟੇ ਸ਼ਰੀਰਾਗ੍ਨੌ ਤਤੋ ਦੇਹਮਚੇਤਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਗਮਾਨਾਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ, ਅਤੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਮੇਕਤ੍ਵਾਦ੍ਵਯਂ ਭੂਮੌ ਪ੍ਰਤਿष੍ਟਿਤਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਅਮੂਰ੍ਤਯਸ੍ਤੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਮੂਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤਃ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ
ਜੋ ਬਿਨਾ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਐਸੇ ਹੀ ਜਾਣੋ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹਨ, ਉਹ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਜੀਵਃ ਕਿਂਲਕ੍ਸ਼ਣਸ੍ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯੇਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮੇ ऽਨਘ
ਉਥੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਕੀ ਲਕੜ ਹਨ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ।
ਸ਼ਰੀਰੇ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਜੀਵਂ ਵੇਤ੍ਤੁਭਿਚ੍ਛਾਮਿ ਯਾਦृਸ਼ਮ੍
ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤੁ ਜੀਵੋ ਨੈਵੋਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਕਦੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
ਸ਼ਰੀਰੇ ਮਾਨਸੇ ਦੁਃਖ ਕਸ੍ਤਾਂ ਵੇਦਯਤੇ ਰੁਜਮ੍
ਮਾਨਸਿਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੀੜ੍ਹਾ ਕੌਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਮਹਰ੍षੇ ਮਨਸਿ ਵ੍ਯਗ੍ਰੇ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜੀਵੋ ਨਿਰਰ੍ਥਕਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਆਤਮਾ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਨਸਿ ਵ੍ਯਾਕੁਲੇ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਪਿ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਬੇਚੈਨ ਹੋਵੇ, ਅੱਖਾਂ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀਆਂ।
ਨ ਚ ਸ੍ਮਰ੍ਸ਼ਮਸੌ ਵੇਤ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਰਾਵਸ਼ਗਤਃ ਪੁਨਃ
ਨੀਂਦ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਨਾ ਯਾਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਜਤਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਚ੍ਛਤਿ ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਚਯਤੇ ਚ ਕਃ
ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ, ਵੈਰ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਬੋਲਦਾ ਕੌਣ ਹੈ?
ਸ ਵੇਤ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧਾਂਸ਼੍ਚ ਰਸਾਞ੍ਛੁਤੀਸ਼੍ਚ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਗੁਣਾਂਸ਼੍ਚ ਯੇ ऽਲ੍ਯੇ
ਉਹ ਸੁਗੰਧ, ਸਵਾਦ, ਆਵਾਜ਼, ਛੂਹ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਹ ਗੁਣ ਜੋ ਸੁਖਮ ਹਨ, ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।