ਤੇ ਵਾ ਪੁਂਨਤਿ ਚ ਜਗਨ੍ਤਿ ਸ਼ਰੀਰਸਂਗਾਤ੍ ਸਂਭਾषਣਾਦਪਿ ਤਤੋ ਹਰਿਰੇਵ ਪੂਜ੍ਯਃ
ਉਹ ਲੋਕ ਸਰੀਰਕ ਸੰਗ ਜਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹਰੀ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਕਲਂ ਭਦ੍ਰਂ ਯਥਾ ਨਿਮ੍ਨੇ ਜਲਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਥੇ ਸਾਰਾ ਸੁਭਾਗ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੀਵੀਂ ਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ।
ਹਰਿਰੇਵ ਤਤਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਯਤਸ਼੍ਚੇਤਨ੍ਯਕਾਰਣਮ੍
ਹਰੀ ਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਪृਜ੍ਯਸ੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਫਲਂ ਮੁਨਿਵਰੋਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਸਂਕੋਚਵਿਸ੍ਤਰਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ?
ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਯੁਗਾਨਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤੇ ਲਕੜੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਯੁਗਧਰ੍ਮਾਨ੍ਪ੍ਰਬਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਲੋਕੋਪਕਾਰਕਾਨ੍
ਮੈਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ।
ਤਥਾ ਵਿਨਾਸਮਾਯਾਤਿ ਧਰ੍ਂਮ ਏਵ ਮਹੀਤਲੇ
ਜਦੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਹੀ ਬਚਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਰ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਵਤ੍ਸਰੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤਮ
ਉੱਚੇ ਜੀ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਅਸਮਾਨੀ ਮਹੀਨੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਤੋ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਾਨਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਹ ਮਾਪ ਸੱਚ ਦੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਕਲਿਮਨ੍ਤ੍ਯਂ ਵਿਦੁਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਯੁਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਨਾਸਨ੍ਕृਤਯੁਗੇ ਵਿਪ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਸਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਵੇਦਾਨਾਂ ਚ ਵਿਭਾਗਸ਼੍ਚ ਨ ਯੁਗੇ ਕृਤਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸਦਾ ਨਾਰਾਯਣਪਰਾਸ੍ਤਪੋਧ੍ਯਾਨਪਰਾਯਣਾਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ, ਤਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਧਰ੍ਮਸਾਧਨਚਿਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਗਤਾਸੂਯਾ ਅਦਾਂਭਿਕਾਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਕਰਨੀ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਏ ਰਹਿੰਦੇ, ਈਰਖਾ ਤੇ ਝੂਠ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ।
ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸਂਪਨ੍ਨਾਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
ਉਹ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਅਕਾਮਫਲਸਂਯੋਗਾਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਫਲ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਤ੍ਰੇਤਾਧਰ੍ਮਾਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਧਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਹਰਿਸ੍ਤੁ ਰਕ੍ਤਾਤਾਂ ਯਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਨ੍ਵਿਤਾ ਜਨਾਃ
ਹਰੀ ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕੁਝ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਾ ਧ੍ਯਾਨਪਰਾਃ ਸਦਾਧ੍ਯਾਨਪਰਾਯਣਾਃ
ਉਹ ਸੱਚ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਦਾ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਰਿਃ ਪੀਤਤ੍ਵਮਾਯਾਤਿ ਵੇਦਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਭਜ੍ਯਤੇ
ਹਰੀ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਦ ਵੀ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਣਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਕੇਚਿਦ੍ਰਾਗਾਦਿਦੁਰ੍ਗੁਣਾਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਵਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਰਾਗ ਆਦਿ ਦੁੱਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਦ੍ਧਨਾਦਿਕਾਮਾਸ਼੍ਚ ਕੇਚਿਤ੍ਕਲ੍ਮषਚੇਤਸਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਧਨ ਆਦਿ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਮਨ ਤੋਂ ਮੈਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਚ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਥਾ
ਅਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਲੋਕ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ਪੁਣ੍ਯਰਤਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਅਸੂਯਾਂ ਵਿਪ੍ਰ ਕੁਰ੍ਵਤੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਃ ਕਲਿਯੁਗੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪਾਦੇਨੈਕੇਨ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਕਲਿਯੁਗ ਆਉਣ ਤੇ ਧਰਮ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪੈਰ 'ਤੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਪਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਯਜ੍ਞਾਚਾਰਾਨ੍ਕਰੋਤਿ ਚ
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਨਰਂ ਧਰ੍ਮਰਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ऽਸੂਯਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੇ
ਧਰਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।