ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸਨਕਂ ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਪਾਰਗਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸਨਕ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਸੀ।
ਪਰਯਾ ਦਯਯਾ ਤਥਵਂ ਬ੍ਰੂਹਿਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪਾਰਗ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਮਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ।
ਦੁਃਸ੍ਵਨ੍ਪਨਾਸ਼ਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਪਾਪਹਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਜੋ ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਧਰਮਕ ਹੈ, ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਰੋਗਪ੍ਰਸ਼ਮਨਮਾਯੁਰ੍ਵਰ੍ਧ੍ਦਨਕਾਰਣਮ੍
ਜੋ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਯੁ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ—
ਗਙ੍ਗਾਯਮੁਨਯੋਰ੍ਯੋਗਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪਰਮਰ੍षਯਃ
ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਬਾਰੇ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬੜੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ ਹੈ।
ਮੁਨਯੋ ਮਨਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸੇਵਨ੍ਤੇ ਪੁਣ੍ਯਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਵਿਜਾ ਯਮੁਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਯੋਰ੍ਯੋਗਃ ਸ਼ੁਭਾਵਹਃ
ਯਮੁਨਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਕਰੀ ਸਰ੍ਵੋਪਦ੍ਰ ਵਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਪੁਣ੍ਯਤਮਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਪ੍ਰਯਾਗਾਖ੍ਯਂ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਯਾਗ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਮਖਾਨ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨ ਕਰੇ ਹਨ।
ਗਙ੍ਗਾਬਿਨ੍ਦ੍ਵਭਿषੇਕਸ੍ਯ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍
ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਇਕ ਬੂੰਦ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।
ਸੋ ऽਪਿ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਪਾਪੇਭ੍ਯਃ ਕਿਮੁ ਗਙ੍ਗਾਭਿषੇਕਵਾਨ੍
ਉਹ ਵੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਤੇ ਜੋ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ।
ਸਂਸੇਵ੍ਯਾ ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਦੇਵਃ ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਪਾਮਰੈਰ੍ਜਨੈ
ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਕ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਨੇਤ੍ਰਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਵਿਧ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਾਧਃ ਸਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਤ੍
ਉਥੇ ਹੀ, ਅਰਪਣ ਦੇ ਅੱਧ ਹਿੱਸੇ ਹੇਠਾਂ ਚਮਕਦਾ ਨੈਣ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਰੁਪ੍ਯਦਾਯਕਂ ਵਿष੍ਣੋਃ ਕਿਮਸ੍ਮਾਤ੍ਕਥ੍ਯਤੇ ਪਰਮ
ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸਾਰੂਪਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ।
ਮਹਦ੍ਵਿਮਾਨਮਾਰੁਢਾਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਵੱਡੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਵੈ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੌ ਸ੍ਥਿਤਵਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਮਦਙ੍ਗਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦੇਵਾਨਾਮਾਧਪੋ ਭਵੇਤ੍
ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਙ੍ਗੋਦ੍ਭਵਾ ਤੁ ਮृਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਨਯਤ੍ਯਚ੍ਯੁਤਰੁਪਤਾਮ੍
ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਧਰਤੀ, ਅਚਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਾ ਨॄਣਾਂ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਵਕ੍ਤਰਿ
ਧਰਮ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਭਕਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮੂਲੋਦ੍ਭਵਾਂ ਭਕ੍ਤਿਯੁਤੋ ਮਨੁष੍ਯੋ ਧृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯੇਤਿ ਪਦਂ ਚ ਵਿष੍ਣੋਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਜੜੀ ਜੜ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਞ੍ਚ੍ਛਤ੍ਯਪਿ ਚ ਯੋ ਹ੍ਯੇਵਂ ਸੋ ऽਪਿ ਵਿष੍ਣੁਪਦਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਵਿष੍ਣੁਨਾਪਿ ਕਿਮਨ੍ਯੈਰ੍ਬਹੁਭਾषਿਤੈਃ
ਇਹ ਕੰਮ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਗੱਲਾਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਯਤੋ ਵੈ ਨਰਕਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਗਙ੍ਗਾਨਾਤ੍ਰਿ ਸ੍ਥਿਤੇ ऽਪਿ ਹਿ
ਕਈ ਵਾਰੀ ਲੋਕ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਰਕ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਹਰਿਕੀਰ੍ਤਿਪ੍ਰਵਕ੍ਤਰਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਸਮੇਤਿ ਹਿ
ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੇषਤੌਲਿਮृਗਾਕਰ੍षੁ ਪਾਵਯਤ੍ਯਖਿਲਂ ਜਗਤ੍
ਮੇਸ਼, ਤੌਲਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਚਲਣ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤੁਙ੍ਗਭਦ੍ਰਾ ਚ ਕਾਵੇਰੀ ਕਾਲਿਂਨ੍ਦੀ ਬਾਹੁਦਾ ਤਥਾ
ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਕਾਵੇਰੀ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬਾਹੁਦਾ ਵੀ—