ਕੋ ऽਹਂ ਮਮ ਕ੍ਰਿਯਾ ਕੇਤਿ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਕੀ ਹਨ? ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
ਏਵਂ ਵਿਚਾਰਣਪਰੋਃ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪੁਨਰ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿਮਾਗਮ੍ਯ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯੇਦਮੁਵਾਚ ਹ
ਫਿਰ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੋ ऽਹਂ ਮਮ ਕ੍ਰਿਯਾ ਕਾ ਚ ਮਮ ਜਨ੍ਮ ਕਥਂ ਵਦ
ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਕੀ ਹਨ? ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਦੱਸੋ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾਨਿਲਰ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਥਂ ਸਦ੍ਭਾਵਗਗਮੇष੍ਯਤਿ
ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਅਸਤित्व ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇਗਾ?
ਅਹॄਙ੍ਕਾਰੋ ਮਨੋਧਰ੍ਮ ਆਤ੍ਮਨੋ ਨਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤ
ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਕੰਮ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ।
ਮਮ ਜਾਤ੍ਯਾਦਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਥਂ ਨਾਮ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਦ ਮੈਂ ਜਾਤਿ ਆਦਿ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਨੀਰੂਪਸ੍ਯਾਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ਯ ਕਥਂ ਨਾਮ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਦ ਮੈਂ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਣਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਤੇ ਚ ਕਥਂ ਕ੍ਰਿਯਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਰਿਯਾ ਚੈਵ ਕਥਂ ਜਨ੍ਮ ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਅਨੰਤ ਲਈ ਕੰਮ ਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਂ ਪਰਾਨਨ੍ਦਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯਦਿਹ ਦ੍ਵਿਜ
ਪੂਰਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਆਨੰਦ—ਇਥੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ।
ਜ੍ਞਾਨੇ ਤ੍ਵਨਾਹਤੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਂ ਭਵੇਤ੍
ਜਦ ਗਿਆਨ ਅਟੁੱਟ ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਮੋਦ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵਾਚ੍ਯੁਤਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਤਮ ਨੂੰ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ।
ਅਹਮੇਵੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਪਰਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
‘ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ’ ਇਹ ਪੱਕਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ।
ਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਨਪਰੋ ऽਭਵਤ੍
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਵਾਰਾਣਸੀਪੁਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਰਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ।
ਸ ਕਰ੍ਮਪਾਸ਼ਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੌਖ੍ਯਮਵਾਨ੍ਪੁਯਾਤ੍
ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ ਜੋ ਸੁਖ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਯਜ੍ਞਮਾਲੀ ਸੁਮਾਲੀ ਚ ਤਯੋਃ ਕਰ੍ਮਾਧੁਨੋਚ੍ਯਤ
ਯਜ੍ਯਮਾਲੀ ਤੇ ਸੁਮਾਲੀ — ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਧਨਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕਨਿष੍ਟਸ੍ਯ ਭਾਗਮੇਕਂ ਦਦੌ ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਪਾਦਾਨਾ ਦਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਸ਼ਯਾਮਾਸ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜ
ਅਤੇ, ਹੇ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੇ ਫ਼ਜੂਲਖ਼ਰਚੀ ਨਾਲ ਉਹ ਦੌਲਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਵੇਸ਼੍ਯਾਵਿਭ੍ਰਮਲੁਬ੍ਧੋ ऽਸੌ ਪਰਦਾਰਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਉਹ ਵਿਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਰੱਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਪਹृਤ੍ਯ ਪਰਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਵਾਰਸ੍ਤ੍ਰੀਨਿਰਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੁਰਾ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰਤਨੀਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਬਭੂਵ ਦੁਃਖਿਤੋ ऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਤ੍ਵਮੇਕ ਏਵ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਮਹਾਪਾਪਰਤੋ ऽਭਵਃ
ਸਿਰਫ ਤੂੰ ਹੀ ਮਾੜੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਨਿष੍ਯਾਮੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਖਡ੍ਗਹਸ੍ਤਃ ਕਚੇ ऽਗ੍ਰਹੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਲਈ।
ਬਬਨ੍ਧੁਰ੍ਨਾਗਰਾਸ਼੍ਚੈਨਂ ਕੁਪਿਤਾਸ੍ਤੇ ਸੁਮਾਲਿਨਮ੍
ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਸੁਮਾਲੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਬਨ੍ਧਨਾਨ੍ਮੋਚਯਾਮਾਸ ਭ੍ਰਾਤृਸ੍ਨੇਹਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਭਟਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਦਿੱਤਾ।
ਆਦਦੇ ਸ੍ਵਯਮਰ੍ਦ੍ਧਂ ਚ ਦਦਾਵਰ੍ਦ੍ਧਂ ਯਵੀਯਸੇ
ਉਸ ਨੇ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲਿਆ ਤੇ ਅੱਧਾ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਮੂਰ੍ਖੈਃ ਪਾਰਂਵਡਚਣ੍ਡਾਲੈਰ੍ਬੁਭੁਜੇ ਚ ਸਹੋਦ੍ਧਤਃ
ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮੂਰਖਾਂ, ਚੰਡਾਲਾਂ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਪਿਚੁਮਨ੍ਦਃ ਫਲਾਢ੍ਯੋ ऽਪਿ ਕਾਕੈਰੇਵੋਪਭੁਜ੍ਯਤੇ
ਪਿਚੁਮੰਦਾ ਰੁੱਖ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਸਿਰਫ ਕਾਂਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।