ਵਿਗਣਯ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਦृष੍ਟੋ ਵਿਸ੍ਮਿਤਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਚਿਨ੍ਤਯਾ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਧਨ ਗਿਣਿਆ, ਤਾਂ ਅਮਲ ਕਰਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮੇਯਾ ਤਪੋ ਵਿਕ੍ਰਯਾਦ੍ਯੈਰੇਤਦ੍ਧਨਮੁਪਾਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਇਹ ਧਨ ਤਪ, ਵਪਾਰ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੇਰੁਤੁਲ੍ਯਸੁਵਰ੍ਣਾਨਿ ਹ੍ਯਸਂਖ੍ਯਾਤਾਨਿ ਵਾਞ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੋਨਾ, ਬੇਅੰਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਂਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁਨਰਨ੍ਯਞ੍ਚ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਤਿ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਵਸਤੂਆਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਹੋਰ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁਃਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਚ ਜੀਰ੍ਯੇਤੇ ਤृष੍ਣੇਕਾ ਤਰੁਣਾਯਤੇ
ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕੰਨ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਛਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬਲਂ ਹਤਂ ਚ ਜਰਸਾ ਤृष੍ਣਾ ਤਰੁਣਤਾਂ ਗਤਾ
ਬੁੱਢਾਪਾ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਛਾ ਫਿਰ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਪ੍ਰਮਨ੍ਯੁਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧੀਮਾਨਪ੍ਯਤਿਮੂਢਧੀਃ
ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਇਨਸਾਨ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਰਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਾਸ਼ਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਦੀਚ੍ਛੇਚ੍ਛਾਸ਼੍ਵਤਂ ਸੁਖਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਕੋਈ ਸਦੀਵੀ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਆਸ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਤਥੈਵ ਸਤ੍ਕੁਲੇ ਜਨ੍ਮ ਆਸ਼ਾ ਹਤ੍ਯਤਿਵੇਗਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਵੀ ਆਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦਾਤਾਪਿ ਚਾਣ੍ਡਾਲਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਧਿਕਤਾਂ ਗਤਃ
ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੀਚ ਜਾਤ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਮਾਨਾਦਿਕਂ ਦੁਃਖਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਕਦਾਪ੍ਯਹੋ
ਹਾਏ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿੰਦਾ ਆਦਿ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਸ਼ਰੀਰਮਪਿ ਜੀਰ੍ਣਂ ਚ ਜਰਸਾਪਹਤਂ ਬਲਮ੍
ਸਰੀਰ ਵੀ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬੁੱਢਾਪਾ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਧਰ੍ਮਮਾਰ੍ਗ ਰਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਯਂ ਤੁ ਭਾਗ ਦ੍ਵਿਤਯ ਸ੍ਵਾਰ੍ਜਿਤਾਰ੍ਥਾਦਪਾਹਰਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਮਾਏ ਹੋਏ ਧਨ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਆਪ ਹੀ ਲੈ ਲਿਆ।
ਸ੍ਵੇਨਾਰ੍ਜਿਤਾਨਾਂ ਪਾਪਾਨਾਂ ਨਾਸ਼ਂ ਕਰ੍ਤੁਮਨਾਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਅਨ੍ਨਾਦੀਨਾਂ ਚ ਦਾਨਾਨਿ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ।
ਨਾਰਨਾਰਾਯਣ ਸ੍ਥਾਨਂ ਜਗਾਮ ਤਪਸੇ ਵਨਮ੍
ਉਹ ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਥਾਂ, ਤਪ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ।
ਫਲਿਤੈਃ ਪੁषਅਪਿਤੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੋਭਿਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਸਂਚਯੈਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਫਲ ਲੱਗੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਪਰੈਰ੍ਵृਦ੍ਧੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਃ ਪਰਿਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗृਣਨ੍ਤਂ ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਚਾਨਣ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੀ, ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਦੇਖਿਆ।
ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਾਸ਼ਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੇਦਮਾਲਿਰ੍ਨਨਾਮ ਤਮ੍
ਉਹਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੇਦਮਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਨਾਰਾਯਣਧਿਯਾ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮুনি, ਉਹ ਜੜਾਂ, ਗਠਿਆਂ, ਫਲਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਮਨ ਨਾਰਾਇਣ 'ਚ ਲਗਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਵਿਨਯਾਵਨਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਦਤਾਂ ਵਰਮ੍
ਵਿਨਮ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਮਾਮੁਦ੍ਧਰ ਮਹਾਭਾਗ ਜ੍ਞਾਨਦਾਨੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲੋ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਵਾਗ੍ਮੀ ਵੇਦਮਾਲਿਂ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਵਾਚਾਲ ਨੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੇਦਮਾਲੀ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਮਾਸੇਨ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤ੍ਵਕृਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਔਖਾ ਹੈ।
ਪਰਾਪਵਾਦਂ ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯਂ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਮਾ ਕृਥਾਃ
ਕਦੇ ਵੀ ਪਰਾਈ ਬੁਰਾਈ ਜਾਂ ਚੁਗਲੀ ਨਾ ਕਰ।
ਹਰਿਪੂਜਾਪਰਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਯਜ ਮੂਰ੍ਖਸਮਾਗਮਮ੍
ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ 'ਚ ਲੱਗਾ ਰਹੋ ਅਤੇ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।
ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯਾਤ੍ਮਵਲ੍ਲੋਕਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਗਮਿष੍ਯਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹੋ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।
ਦ੍ਰਂਭਾਚਾਰਮਹॄਙ੍ਕਾਰਂ ਨੈष੍ਠੁਰ੍ਯਂ ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਜ
ਪਖੰਡ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਰੁਖੇਪਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।