ਨਿਯਮਾਨਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿਤੁਭ੍ਯਂ ਤਾਞ੍ਛृਣੁ ਨਾਰਦ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਯਮ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਉਹ ਸੁਣ ਲੈ, ਨਾਰਦ।
ਸਂਧ੍ਯੋਪਾਸਨਮੁਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਿਯਮਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਦੇ ਸੰਧੀਆਂ 'ਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਪੋ ਨਿਗਦਿਤਂ ਸਦ੍ਭਿਰ੍ਯੋਗਸਾਧਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਸਿਆਣੇ ਤਪ ਨੂੰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਅष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਵਾਕ੍ਯਚਯਸ੍ਯ ਚ
ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਵਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹ—
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਂ ਯਸ੍ਤ੍ਯਜੇਨ੍ਮੂਢਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯੋਗੋ ਨ ਸਿਧ੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮੂਰਖ ਸੁਵਾਧਿਆਇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੈਸ੍ਤੋष੍ਯਮਾਣਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸੀਦਨ੍ਤਿ ਹਿ ਦੇਵਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਸੁਵਾਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਵਿਧੇ ऽਪਿ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਾਤ੍ਪਰੋ ਵਰਃ
ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹਰ ਅਗਲਾ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਪਸ੍ਤੁ ਵਾਚਿਕਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਜੋ ਜਪ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਚਿਕ ਜਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਤੂਪਾਂਸ਼ੁਰ੍ਜਪਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣੋ ऽਧਿਕਃ
ਪਰ ਜੋ ਜਪ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਜਪੋਮਾਨਸਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਯੋਗਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਾਯਕਃ
ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸਂਪਨ੍ਨੋ ਲਭੇਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮਨੋਰਥਾਨ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਤੋषਹੀਨਃ ਪੁਰੁषੋ ਨ ਲਭੇਚ੍ਛਰ੍ਮ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ।
ਇਤੋ ऽਧਿਕਂ ਕਦਾ ਲਪ੍ਸ੍ਯ ਇਤਿ ਕਾਮਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ
‘ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਦੋਂ ਮਿਲੇਗਾ?’ — ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਇੱਛਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦृਚ੍ਛਾਲਾਭਸਂਤੁष੍ਟੋ ਭਵੇਦ੍ਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮृਜ੍ਜਲਾਭ੍ਯਾਂ ਬਹਿਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਥਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਬਾਹਰੀ ਸਫਾਈ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅੰਦਰਲੀ ਸਫਾਈ ਮਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਫਲਨ੍ਤਿ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਭਸ੍ਮਨਿ ਨ੍ਯਸ੍ਤਹਵ੍ਯਵਤ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਖ ਤੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਵਨ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਗਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਮੋਹ ਆਦਿਕ ਛੱਡ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕृਤਸ਼ੌਚੋ ऽਪਿ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਚਣ੍ਡਾਲਸਦृਸ਼ਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁਧਤਾ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖਰਾਬ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਮੇਵ ਦੈਵਤਂ ਹॄਨ੍ਤਿ ਨਰਕਂ ਚ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਲਙ੍ਕृਤਃ ਸੁਰਾਭਾਣ੍ਡ ਇਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਭਾਂਡਾ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
ਨ ਤਾਨ੍ਪੁਂਨਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸੁਰਾਭਾਣ੍ਡਮਿਵਾਪਗਾ
ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਭਾਂਡਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥ ਵੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਜਾਨੀਯਾਤ੍ਤਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮਹਾਪਾਤਕਿਨਾਂ ਵਰਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮੰਨੋ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਫਲਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸੁਖਦਾਯਕਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਅਟੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੋ।
ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਰ੍ਦृਢਾ ਯਸ੍ਯ ਹਰਿਪੂਜੇਤਿ ਗੀਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਹਰਿ-ਭਗਤੀ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਭਿਰ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਮਨਸਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਹਸ੍ਤਗਤਂ ਵਿਦੁਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਅਭ੍ਯਸੇਦਾਸਨਂਸਮ੍ਯਗ੍ਯੋਗਸਾਧਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਹੈ।
ਕੌਰ੍ਮਂਵਜ੍ਰਾਸਨਂ ਚੈਵ ਵਾਰਾਹਂ ਮृਗਚੈਲਿਕਮ੍
ਇਹ ਹਨ: ਕਛੂਆ ਆਸਨ, ਵਜ੍ਰ ਆਸਨ, ਸੂਰ ਆਸਨ ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਚਮੜੀ ਆਸਨ।
ਵਾਰ੍षਭਂ ਨਾਗਮਾਤ੍ਸ੍ਯੇ ਚ ਵੈਯਾਨ੍ਘਂ ਚਾਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਕਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ: ਬਲਦ ਆਸਨ, ਸੱਪ ਆਸਨ, ਮੱਛੀ ਆਸਨ, ਉੱਡਦੀ ਪੰਛੀ ਆਸਨ ਅਤੇ ਅੱਧ ਚੰਦ ਆਸਨ।
ਮਾਕਰਂ ਤ੍ਰੈਪਥਂ ਕਾष੍ਠਂ ਸ੍ਥਾਣੁਂ ਵੈਕਰ੍ਣਿਕਂ ਤਥਾ
ਮਾਕਰ, ਤ੍ਰੈਪਥ, ਲੱਕੜ ਦਾ, ਸਥਾਣੁ ਅਤੇ ਵੈਕਾਰਣਿਕ ਆਸਨ ਵੀ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਂਖ੍ਯਾਨ੍ਯਾਸਨਾਨਿ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਕਥਿਤਾਨਿ ਵੈ
ਤੀਹ ਆਸਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।