ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਯੋਗਦ੍ਵਿਤਯਮਭ੍ਯਸੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸਚੈ ਕਰਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਯੋਗਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੇ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਭਾਵਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਿਣਃ
ਉਹ ਲੋਕ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਚਕਰਾ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੁਰਤ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਯਤੇ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯਤੋ ਧਰ੍ਮਪਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਂਭਾਚਾਰਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਿਭਿਃ ਸਮਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਦੰਭੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝੋ।
ਤਤ੍ਤਪਃ ਸਾ ਚ ਪੂਜਾ ਚ ਤਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਹਿ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍
ਉਹ ਤਪ, ਉਹ ਪੂਜਾ, ਉਹ ਧਿਆਨ—all ਅਰਥ ਰਹਿਤ ਹਨ।
ਮੁਕ੍ਤਯਰ੍ਥਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ਸਮ੍ਯਕ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਪਰੋ ਨਰਃ
ਕਰਮ-ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ।
ਸਮਰ੍ਚਯਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਰੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਦ੍ਯੈਃ ਸ੍ਤੌਤਿ ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਂ ਕਰ੍ਮਯੋਗੀ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਜਨ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਰਮਯੋਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚਾਰ੍ਚਨਂ ਵਿष੍ਣੋਃ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗ ਉਦਾਹृਤਃ
ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਕਰਿਆਯੋਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਨਿ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਾਨਿ ਵੈ
ਸਾਰੇ ਪਾਪ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਵੀ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਹਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਦੁਪਾਯਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ
ਗਿਆਨ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ ਵਿਚਾਰਯੇਦ੍ਧੀਮਾਨ੍ਸਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਕੋਵਿਦੈਃ
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇ।
ਅਨਿਤ੍ਯਾਨਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍
ਜੋ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਉਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਦਾ ਹੀ ਸਥਿਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਰਕ੍ਤੋ ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਸਂਸਾਰੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਯਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹੀ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਸਂਸਾਰਵਿਚ੍ਛਿਤ੍ਤਿਃ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਸ਼ਮਾਦਿਗੁਣਹੀਨਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਂ ਨੈਵ ਚ ਸਿਧ੍ਯਤਿ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਦਿ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਦੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਹਰਿਧ੍ਯਾਨਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਰਭਿਧੀਯਤੇ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਗਂ ਭਾਵਯੇਦ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਦਯਾਪਰਃ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਸਮਝੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੇ।
ਇਤਿ ਜਾਨਾਤਿ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਯੋਗਜਂ ਵਿਦੁਃ
ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਯੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਵਿਦੁਃ
ਯੋਗ ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਇਹ ਗਿਆਨ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੀ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯੇ ਇਤਿ ਚਾਥਰ੍ਵਰ੍ਣੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਅਥਰਵਣੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: 'ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਜਾਣਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।'
ਤਯੋਰਭੇਦਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਯੋਗ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਯੋਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਰਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਭਿਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਪਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸਿਆਣੇ ਨੀਵਾਂ ਰੂਪ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਃ ਪਰਮਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣ ਉਦਾਹृਤਃ
ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਵੇਤ੍ਤਦਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪਾਸ਼ਚ੍ਛੇਦੋ ऽਪਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਲੱਗ ਅਤਮਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨृਣਾਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਭੇਦੇਨ ਭੇਦਵਾਨਿਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਦੇ ਫਰਕ ਕਰਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੀਯਮਾਨਂ ਚ ਵੇਦਾਨ੍ਤੈਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਰਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਕਰ੍ਤ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਵਾਪਿ ਭੋਕ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਸ੍ਯ ਪਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਸਰਵੋਚ ਅਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ।
ਕਿਮਪ੍ਯਨ੍ਯਦ੍ਯਤੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਮੁਕ੍ਤਿਹੇਤਵੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਜਾਣਨਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਾਣੋ।
ਤਦ੍ਵਿਚਾਰੋਦ੍ਭਵਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਾਧਨਮ੍
ਉਸ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਗਿਆ ਗਿਆਨ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਹੈ।