ਤਤਸ਼੍ਚ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਕਰ੍षਣੇ ਨ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਮੋ ਰੁਦ੍ਰਦ੍ਭਿਬਨ੍ਧੁਜਨੈਰ੍ਵੇष੍ਟਿਤੋ ਵਕ੍ਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਃ ਸ੍ਵਾਰ੍ਜਿਤਧਨਾਦਿਕਂ ਕਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੋ ਬਾष੍ਪਾਵਿਲਵਿਲੋਚਨਃ ਕਣ੍ਠੇ ਵੁਰਘੁਰਾਯਮਾਣੇ ਸਤਿ ਸ਼ਰੀਰਾਨ੍ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਪ੍ਰਾਣੋ ਯਮਦੂਤੈਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨਃ ਪਾਸ਼ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤੋ ਨਰਕਾਦੀਨ੍ਪੂਰ੍ਵਵਦਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਫਿਰ, ਹੱਥ ਪੈਰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਰੋਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਆਪਣੇ ਕਮਾਈ ਹੋਏ ਧਨ ਆਦਿ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਘੁਰ-ਘੁਰ, ਜਦ ਪ੍ਰਾਣ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਨਰਕ ਆਦਿ ਦੀ ਪੀੜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਜੀਵਿਨਃ ਸਰ੍ਵ ਆਕਰ੍ਮਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ ਭृਸ਼ਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਤਕ ਕਰਮ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਭ੍ਯਸੇਤ੍ਪਰਮਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਨ੍ਪੁਯਾਤ੍
ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਸਾਰਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਮਭ੍ਯਸੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹਰਿਂ ਨ ਸੇਵਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਕੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਚੇਤਨਃ
ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੇਸੁਧ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਆਸ੍ਥਿਤੇ ਕਾਮਦੇ ਵਿष੍ਣੋ ਨਰਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਹਿ ਯਾਤਨਾਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੇ, ਉਹ ਪੀੜਾ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਿਤੇ ऽਪਿ ਜ੍ਞਾਨਰਹਿਤਾਃ ਪਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਰਕੇष੍ਵਹੋ
ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਸੜਦੇ ਹਨ — ਹਾਏ!
ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਭਾਵਯਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਞਾ ਮਹਾਮੋਹਸਮਾਵृਤਾਃ
ਅਗਿਆਨੀ, ਵੱਡੀ ਭਟਕਾਵ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਸਂਸਾਰਚ੍ਛੇਦਕਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਨ ਭਜੇਤ੍ਸੋ ऽਤਿਪਾਤਕੀ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ, ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਹੈ।
ਹਰਿਧ੍ਯਾਨਪਰੋ ਵਿਪ੍ਰ ਚਣ੍ਡਾਲੋ ऽਪਿ ਮਹਾਸੁਖੀ
ਹਰੀ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਚੰਡਾਲਾ ਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦ੍ਵੇਗ ਮਾਨਵਾ ਮੂਰ੍ਖਾਃ ਕਿਂ ਨ ਯਾਨ੍ਤਿ ਹਿ ਪਾਪਿਨਃ
ਜੋ ਪਾਪੀ ਤੇ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਸ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ?
ਤਲ੍ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਪਰਲੋਕਾਰ੍ਥਂ ਯਤ੍ਨਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਇਹ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰੇ।
ਲਭਨ੍ਤੇ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਵਿਲਯਂ ਯਾਤਿ ਸ ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਮੋਚਕਃ
ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸਂਸਾਰਾਤ੍ਪਰਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਪਾਸ਼ਬਦ੍ਧਾਨਾਂ ਦੁਃਖਾਨਿ ਸੁਬਹੂਨਿ ਚ
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯੇਨੋਪਾਯੇਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਪੋਧਨ
ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤਪ ਵਾਲੇ।
ਭੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤੇषਾਂ ਨਾਸ਼ਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਤੇ, ਮুনি ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਮਿਟ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਕਾਮਾਲ੍ਲੋਭਾਭਿਭੂਤਃ ਸ੍ਯਾਲ੍ਲੋਭਾਤ੍ਕ੍ਰੋਧਪਰਾਯਣਾਃ
ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਲੋਭੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲੋਭ ਤੋਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਨष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਨੁਜਃ ਪੁਨਃ ਪਾਪਂ ਕਰੋਤਿ ਚ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਕਲ ਮਾਰ ਗਈ, ਉਹ ਮੁੜ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਦੇਹਭ੍ਰਮਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਭਾਕ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਵਦ
ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਬੋਲ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਸਾਰਦੁਃਖਾਨ੍ਨੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋਪਾਯਮਭੀਪ੍ਸਸਿ
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ—
ਹਰਿਸ਼੍ਚ ਪਾਲਕੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਨਾਸ਼ਕਃ ਸ ਹਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਃ
ਹਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰੁਦਰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਨਾਰਾਯਣਮਨਾਮਯਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ, ਨਾਰਾਯਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣੋ।
ਤਮੁਗ੍ਰਮਜਰਂ ਦੇਵਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਦੁਃਖਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਮਹਾਨ, ਅਜਰ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਰੁਪਂ ਸਦਾਨਨ੍ਦਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਵੈਮੋਕ੍ਸ਼ਸਾਧਨਮ੍
ਜੋ ਗਿਆਨ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਮਰ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਛਾਸ਼੍ਵਤਸ੍ਥਾਨਦਂ ਹਰਿਮ੍
ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਵਾਸ ਲਈ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ।
ਹृਦਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਤਂ ਜਾਮੀਹਿ ਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਆਕਾਸ਼ਮਧ੍ਯਗਃ ਪੂਰ੍ਣਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਨृਣਾਮ੍
ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਨੂਪਮੋ ऽਖਿਲਾਧਾਰਸ੍ਤਾਂ ਦੇਵਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ; ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।