ਪ੍ਰਾਵਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਧਾਨਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹਰ ਥਾਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ।
ਗੌਡੀ ਪੈष੍ਟੀ ਚ ਮਾਧ੍ਵੀ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਸੁਰਾ
ਗੌੜੀ, ਪੈਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਮਾਧਵੀ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਘृਤਂ ਵਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰਮੇਤੇष੍ਵਨ੍ਯਤਮਂ ਮੁਨੇ
ਦੂਧ, ਘੀ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਪਿਸਾਬ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ।
ਪਕ੍ਵਾਯਸਨਿਭਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਬੇਜ੍ਚੈਵੋਦਕਂ ਤਤਃ
ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਲੋਹੇ ਵਰਗਾ ਬਣਾਕੇ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਏ।
ਤਾਮ੍ਰੇਣ ਵਾਥਂ ਪਾਤ੍ਰੇਣ ਤਤ੍ਪੀਤ੍ਵਾ ਮਰਣਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਾਦਾਤ੍ਮਬੁਦ੍ਦ੍ਯਾ ਤੁ ਸੁਰਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਚਰੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਲੈ, ਸਮਝ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਜੀਵੇ।
ਯਦਿ ਰੋਗਾਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮੌषਧਾਰ੍ਥਂ ਸੁਰਾਂ ਪਿਬੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਵੇ,
ਸੁਰਾਸਂਸ੍ਪृष੍ਟਪਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸੁਰਾਭਾਣ੍ਡੋਦਕਂ ਤਥਾ
ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਭਾਂਡਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ,
ਤਾਲਂ ਚ ਪਾਨਸਂ ਚੈਵ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਖਾਰ੍ਜੂਰਸਂਭਵਮ੍
ਤਾਲ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ, ਪਾਨਸਾ, ਅੰਗੂਰ, ਤੇ ਖਜੂਰ ਤੋਂ ਬਣੀ ਸ਼ਰਾਬ,
ਗੌਡੀ ਮਾਧ੍ਵੀ ਸੁਰਾ ਮਦ੍ਯਮੇਵਮੇਕਾਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਗੌੜੀ, ਮਾਧਵੀ, ਸ਼ਰਾਬ, ਮਦਿਆ—ਇਹ ਗ्यारਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਏਤੇष੍ਵਨ੍ਯਤਮਂ ਯਸ੍ਤੁ ਪਿਵੇਦਜ੍ਞਾਨਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੀ ਲੈ,
ਸਮਕ੍ਸ਼ਂ ਵਾ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਂ ਵਾ ਬਲਾਚ੍ਚੌਯਣ ਵਾ ਤਥਾ
ਚਾਹੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਲੁਕ ਕੇ ਜਾਂ ਜਬਰ ਨਾਲ,
ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੁ ਮਨ੍ਵਾਦ੍ਯੈਃ ਪਰਿਭਾषਿਤਮ੍
ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਮਨੂ ਆਦਿ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀ ਹੈ:
ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਾਗਤਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਰਸ਼੍ਮਿਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸੋਨਾ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਸਰੇਣ੍ਵष੍ਟਕਂ ਨਿष੍ਕਸ੍ਤਤ੍ਰਯਂ ਰਾਜਸਰ੍षਪਃ
ਅੱਠ ਧੂੜ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਕ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਨਿਸ਼ਕ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸਰੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਯਵਤ੍ਰਯਂ ਕृष੍ਣਲਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਾषਸ੍ਤਤ੍ਪਞ੍ਚਕਂ ਸ੍ਮृਤਃ
ਤਿੰਨ ਜੌ ਦੇ ਦਾਣੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਲਾ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਪੰਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਲਾ ਇੱਕ ਮਾਸ਼ਾ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਹਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਮਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਂਬ੍ਦਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍
ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੁਣਾਂ ਯਜ੍ਞਕਤॄਣਾਂ ਧਾਰ੍ਮਿष੍ਟਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਇਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂਆਂ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲਈ ਵੀ,
ਕृਤਾਨੁਤਾਪੋ ਦੇਹੇ ਚ ਸਂਪੂਰ੍ਣੇ ਲੇਪਯੇਦ੍ ਧृਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਹृਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪਮਵਾਪ੍ਯ ਚ
ਜੇ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲੈ ਲਵੇ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ,
ਤਤ੍ਰ ਸਾਂਤਪਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੋਪਵਾਸਤਃ
ਉਥੇ ਸੰਤਾਪਨ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਨ੍ਤਾਸਨਮਨੁष੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੀਧੇਨੁਭੂਮ੍ਯਾਦਿਕੇषੁ ਚ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜੇ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਜਾਂ ਗਾਂ, ਜਮੀਨ ਆਦਿ ਲੈ ਲਵੇ,
ਤ੍ਰਸਰੇਣੁਸਮਂ ਹੇਮ ਹृਤ੍ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਧੂੜ ਦੇ ਦਾਣੇ ਜਿਤਨਾ ਸੋਨਾ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਤ੍ਰਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧृਤ੍ਵਾ ਨਿष੍ਕਪ੍ਰਮਾਣਕਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਆਕਾਰ ਜਿਤਨਾ ਸੋਨਾ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਗੌਰਸਰ੍षਪਮਾਨਂ ਤੁ ਹृਤ੍ਵਾ ਹੇਮ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਬੁਧੀਮਾਨ ਗਊ ਦੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਭਾਰ ਜਿਤਨਾ ਸੋਨਾ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਵਮਾਤ੍ਰਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ੍ਤੇਯਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧੋ ਭਵੇਦ੍ਦਿਜਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੌ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਜਿਤਨਾ ਸੋਨਾ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੇਮ ਕृष੍ਣਲਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਹृਤ੍ਵਾ ਸਾਂਤਪਨਂ ਚਰੇਤ੍
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਕਾਲੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਜਿਤਨਾ ਸੋਨਾ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤਾਪਨ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਕ੍ਵਯਵਭੁਗ੍ਵਰ੍षੇਣੈਕੇਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ
ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਗਊ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਜੌ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਵ੍ਰਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਾਂਤਪਨਂ ਸਮ੍ਯਗਨ੍ਯਥਾ ਪਤਿਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਸੰਤਾਪਨ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।