ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਿਪਰਾਡ੍ਮੁਖਃ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਵੰਜਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇ—
ਸ੍ਮृਤਿਵਿਕ੍ਰਯਿਣਸ਼੍ਚੈਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਕ੍ਰਯਿਣਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਗ੍ਰੰਥ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਮੰਤਰ ਵੇਚਦਾ ਹੈ—
ਵੇਦਨਿਨ੍ਦਾਪਰਸ਼੍ਚੈਵ ਗ੍ਰਾਮਾਪਣ੍ਯਪ੍ਰਦਾਹਕਃ
ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਕੂਟਯੁਕ੍ਤਿਰਤਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਜੋ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤੋ ਭਵੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੱਦਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਂ ਦਰ੍ਭਪਾਣਿਰ੍ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਸਮਝਦਾਰ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਮਾਚਰੇਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਕਾਲੇ ਕੁਤਪਸਂਜ੍ਞਿਤੇ
ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ 'ਕੁਟਪ' ਨਾਮਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ ਕਾਲਃ ਕੁਤਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਿਤॄਣਾਂ ਦਤ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਉਹ ਸਮਾਂ 'ਕੁਟਪ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਤ੍ਕਾਲ ਏਵ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਕਵ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਤਦ੍ਧਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਨੋਪਤਿष੍ਟਤਿ
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸਮਝੋ; ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।
ਦਾਤਾ ਨਰਕਮਾਨ੍ਪੋਤਿ ਭੋਕ੍ਤਾ ਚ ਨਰਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਧਾਪਰਾਹ੍ਨਿ ਕਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨਤਾ
ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਦਿਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਹਰ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰੇ।
ਪੂਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਯੇ ਤੁ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵृਦ੍ਵੌ ਕਾਰ੍ਯਾ ਤਥੋਤ੍ਤਰਾ
ਪਿਛਲੇ ਤਿਥੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਨਵੀਂ ਦੋਵਾਂ ਮਨਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਿਥਿਃ ਸਾਯਾਹ੍ਨਗਾ ਯਤ੍ਰ ਪਰਾ ਕਾਵ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਜਿਸ ਤਿਥੀ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੈਤਨ੍ਮਤਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਾਵ੍ਯਦਾਨੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸਭ ਦੀ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਤੇਭ੍ਯੋ ऽਨੁਜ੍ਞਾਂ ਸਮਾਹਰੇਤ੍
ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਭੌ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਰ੍ਥਂ ਪਿਘਤ੍ਰਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰੀਨ੍ਯਥਾਵਿਧਿ
ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵਾਂ ਲਈ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ, ਦੋਵਾਂ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਦਾਨ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਕਾਰਯੇਨ੍ਮਣ੍ਡਲਦ੍ਵਯਮ੍
ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਦੋ ਮੰਡਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤੁਲਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯਾਭ੍ਯਾਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਭਵੇਤ੍
ਵੈਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਗੋਲ ਮੰਡਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਸਿਰਫ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਨਿਯੁਞ੍ਜੀਤ ਨ ਵਿਪ੍ਰਂ ਵੇਦਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਵਿਦਿਆ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
ਯਥਾਵਦਰ੍ਚਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਮਰਨ੍ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਰੀਏ।
ਅਪਹਤਾ ਇਤ੍ਯृਚਾ ਵੈ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਤੁ ਵਿਕਿਰੇਤ੍ਤਿਲਾਨ੍
‘ਅਪਹਤਾ’ ਰਿਚ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਕਰਤਾ ਤਿਲ ਛਿੜਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵੇਤਿ ਭੂਯੋ ਦਦ੍ਯਚ੍ਚ ਦੈਵੇ ਕ੍ਸ਼ਣਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਿਰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਵਾਰੀ ਦਿਵਿਆ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਅਨ੍ਨਦਾਨੇ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛੇषਾਃ ਸਂਪੁਦ੍ਧਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਅੰਨ ਦੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਪਾਤ੍ਰੇ ਸੇਚਯੇਤ੍ਤੋਯਂ ਸ਼ਨ੍ਨੋਦੇਵੀਤ੍ਯृਚਾ ਤਤਃ
ਉਸ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਸਮੇਂ ‘ਸ਼ੰਨੋ ਦੇਵੀ’ ਰਿਚ ਉਚਾਰ ਕਰੀਏ।
ਆਵਾਹਯੇਤ੍ਤਤੋ ਦੇਵਾਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾਃਸ ਇਤ੍ਯृਚਾ
ਫਿਰ ‘ਵਿਸ਼ਵੇ ਦੇਵਾਹ’ ਰਿਚ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਵਾਹਨ ਕਰੀਏ।
ਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਪਤ੍ਰਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਧੂਪੈਰ੍ਦੀਪੈਰ੍ਯਜੇਤ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ, ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ।
ਤਿਲਸਂਯੁਕ੍ਤਦਰ੍ਭੈਸ਼੍ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਸਦਾਸਨਮ੍
ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਤੇ ਤਿਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਸਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਨ੍ਨੋਦੇਵ੍ਯਾ ਜਲਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਲੋਸੀਤਿ ਤਿਲਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਘਿਪੇਤ੍
‘ਸ਼ੰਨੋ ਦੇਵੀ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ‘ਤਿਲੋਸੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਤਿਲ ਛਿੜਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਯਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਘ੍ਯਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍
‘ਯਾ ਦਿਵਿਆ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅਰਘ ਪੇਸ਼ ਕਰੀਏ।