ਏਤੇਨੈਵ ਕृਤਾਰ੍ਥੋ ऽਸ੍ਮਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨ ਜਗਦ੍ਧਰੋ
'ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।'
ਤਤ੍ਪਦੇ ਪਰਮਂ ਯਾਨ੍ਨਿ ਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਿषੁਨਾਚ੍ਯੁਤ
'ਉਸ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—'
ਮਦृਰ੍ਸ਼ਨਂ ਹਿ ਵਿਫਲਂ ਨ ਕਦਾਚਿਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
'ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਤਦੇਵ ਪਾਲਯਿष੍ਯਾਮਿ ਮਜ੍ਜਨੋ ਨਾਨृਤਂ ਵਦੇਤ੍
'ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਮੈਂ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ।'
ਸਮਸ੍ਤਗੁਣਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਦੀਰ੍ਘਜੀਵੀ ਸ੍ਵਰੁਪਵਾਨ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਮਯਿ ਤੁष੍ਟੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਿਮਸਾਧ੍ਯਂ ਜਗਤ੍ਰਯੇ
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਦ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅਸੰਭਵ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਅਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਮृਕਣ੍ਡੁਸ਼੍ਚ ਤਪਸਃ ਸਮਵਰ੍ਤਤ
ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਅਚਾਨਕ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਚ ਤਦ੍ਬ੍ਰੁਹਿ ਹਰਿਰ੍ਭਾਰ੍ਗਵਵਂਸ਼ਜਃ
ਦੱਸੋ, ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ਵੈष੍ਣਵੀਂ ਮਾਯਾਂ ਚਿਰਞ੍ਜੀਵ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਪ੍ਲਵੇ
ਉਸਨੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾਂ ਮਾਰ੍ਕੁਣ੍ਡੇਯਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਮੁਨੀ ਵੱਲ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।
ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਮਕਰੋਦ੍ਧृष੍ਟਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਦਾਨ੍ਤਃ ਕृਤਾਰ੍ਥਕਃ
ਉਹ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਯੰਮ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਮਨਸਾ ਵਚਸਾ ਚਾਪਿ ਦੇਹੇਨ ਚ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਉਹ ਪਤਿਵਰਤਾ ਆਪਣੇ ਮਨ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੀ।
ਰੁषੁਵੇ ਦਸ਼ਮਾਸਾਨ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਂ ਪਰਮ੍
ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਜਾਤਕਂ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਮਙ੍ਗਲਂ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਸ਼ੁਭਤਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਈਆਂ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਮੇ ਵਰ੍षੇ ਉਪਨੀਯ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਫਿਰ ਪੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਉਪਨਯਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਪੁਤ੍ਰ ਸਦਾਦृष੍ਟਾ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਪੁੱਤਰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਵੈਦਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਤਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਵੈਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਿषਿਦ੍ਧਂ ਵਰ੍ਜਨੀਯਂ ਸ੍ਯਾਦृष੍ਟਸਂਭਾषਣਾਦਿਕਮ੍
ਜੋ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਣਉਚਿਤ ਗੱਲਬਾਤ ਆਦਿ।
ਨ ਦ੍ਵੇषਃ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕਾਰ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਹਿਤਮਾਚਰੇਤ੍
ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਮਾਦਿष੍ਟੋ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਅਮਲ ਕੀਤਾ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਮਹਾਭਾਗੋ ਦਯਾਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਃ
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਮਹਾ ਭਾਗ, ਦਇਆਲੂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਵਸ਼ੀਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਮਹਾਜ੍ਞਾਨੀ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਕੋਵਿਦਃ
ਉਹ ਸਯੰਮ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਆਰਾਧਿਤੋ ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਮਾਕ੍ਰਣ੍ਡੇਯੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਸਾਰਿਆਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਮਾਰਕੰਡੇ ਨੇ ਬੜੀ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਮੁਨਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਗਤ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵੀਭੂਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਰਭਾਵਂ ਜਨਾਰ੍ਦ੍ਦਨਃ
ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਇਕ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਈ, ਤਾਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।
ਮृਕਣ੍ਡੁਤਨਯੋ ਧੀਮਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਦਾ ਬੁਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਚ੍ਛੇਤੇ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਮਾਰਕੰਡੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ ਜਦ ਤੱਕ ਹਰੀ ਆਪ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ।
ਦਸ਼ਭਿਃ ਪਞ੍ਚਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਮੇषੈਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਛਿਨਕ ਦੇ ਸਮਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤੋ ਕ੍ਸ਼ਣੋ ਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤੈਃ ਪਙ੍ਭਰ੍ਘਟਿਕਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਹ ਛਿਨਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਘੜੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਿਨੇਰ੍ਭਵੇਨ੍ਯਾਸਃ ਪਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਿਤਯਸਂਯੁਤਃ
ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।