ਕਨਿष੍ਟਾਙ੍ਗੁष੍ਟਯੋਗੇਨ ਨਾਭਿਦੇਸ਼ੇ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ
ਅੰਗੂਠਾ ਤੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਨਾਭੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹੇ।
ਤਲੇਨ ਚਾਙ੍ਗੁਲਾਗ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਦਂਸੌ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਹਥੇਲੀ ਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਛੂਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਟਂ ਤਤਃ ਖਾਦੇਤ੍ਸਤ੍ਵਚਂ ਸ਼ਸ੍ਤਵृਕ੍ਸ਼ਜਮ੍
ਫਿਰ, ਚੰਗੇ ਦਰਖ਼ਤ ਤੋਂ ਛਾਲ ਸਮੇਤ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜ ਚਬਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਵਾਰਿਣਾ ਚੈਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਪ੍ਯਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ ਜਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਚ ਮੇਧਾਂ ਚ ਤ੍ਵਨ੍ਨੋ ਧੇਹਿ ਵਨਸ੍ਪਤੇ
‘ਹੇ ਦਰਖ਼ਤ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਝ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਦੇ।’
ਨਵਾਙ੍ਗੁਲਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚਾष੍ਟਾਙ੍ਗੁਲੋਨ੍ਮਿਤਮ੍
ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨੌਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਵੈਸ਼ ਲਈ ਅੱਠ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ।
ਅਲਾਭੇ ਦੈਤਕਾष੍ਟਾਨਾਂ ਗਣ੍ਡੂषੈਰ੍ਭਾਨੁਸਂਮਿਤੈਃ
ਜੇ ਚੰਗੀ ਲੱਕੜ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਮਾਪ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗਿਲਾਸ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਧੋ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਰੇਣਾਦਾਯ ਵਾਮੇਨ ਸਂਚਰ੍ਵੇਦ੍ਵਾਮਦਂष੍ਟ੍ਰਯਾ
ਉਸ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਖੱਬੀ ਦੰਦ ਨਾਲ ਰਗੜੋ।
ਜਿਹ੍ਵਾਮੁਲ੍ਲਿਖ੍ਯ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਦਲੁਭ੍ਯਾਂ ਨਿਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਨਾਲ ਜੀਭ ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਕੇ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,
ਤਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਨਦ੍ਯਾਦੌ ਵਿਮਲੇ ਜਲੇ
ਫਿਰ, ਨਦੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਤੇ ਜਾਂ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਆਵਾਹ੍ਯ ਰਵਿਮਣ੍ਡਲਾਤ੍
ਉਥੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਕਰ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ,
ਸ੍ਨਾਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਮਰਨ੍ਪੁਣ੍ਯਾਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਚ ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਜ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਰ੍ਮਦੇ ਸਿਂਧੁਕਾਵੇਰਿ ਜਲੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸਨ੍ਨਿਧਿਂ ਕੁਰੁ
ਨਰਮਦੇ, ਸਿੰਧੂ ਤੇ ਕਾਵੇਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਓ।
ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਸ੍ਨਾਨਕਾਲੇ ਸਦਾ ਮਮ
ਜੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵੇਲੇ ਆਉਣ।
ਪੁਰੀ ਦ੍ਵਾਰਾਵਤੀ ਜ੍ਞੇਯਾ ਸਤ੍ਪੈਤਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਯਿਕਾਃ
ਪੁਰੀ ਦੁਆਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਨਾਙ੍ਗਂ ਤਰ੍ਪਣਂ ਕृਤ੍ਵਾਚਮ੍ਯਾਰ੍ਧ੍ਯਂ ਭਾਨਵੇਰ੍ऽਪਯੇਤ੍
ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਧਾਯਾਹਤਂ ਧੌਤਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਪਰਿਵੀਯ ਚ
ਧੋਇਆ ਹੋਇਆ, ਬਿਨਾ ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਪਾ ਕੇ, ਦੂਜਾ ਕੱਪੜਾ ਵੀ ਲਪੇਟ ਲਓ।
ਈਸ਼ਾਨਾਭਿਮੁਖੋ ਵਿਪ੍ਰ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਚਮ੍ਯ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜ
ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜਲ ਚੱਖ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਕਰ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਵਾਰਿਣਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵੇष੍ਟਯਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ
ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਿੜਕ ਕੇ ਤੇ ਧੋ ਲਓ।
ਭੂਰਾਦਿਭਿਰ੍ਵ੍ਯਾਹृਤਿਭਿਃ ਸਤ੍ਪਭਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਸ੍ਤਕਮ੍
ਭੂਰ ਆਦਿਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕੋ।
ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਹृਦਯੇ ਤਾਰਂ ਭੂਃ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਥ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍
‘ਓਮ’ ਅੱਖਰ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਧਰੋ, ਫਿਰ ‘ਭੂ’ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ।
ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਥਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਤਾਲਤ੍ਰਯਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍
‘ਭੂ’, ‘ਭੁਵਹ’ ਤੇ ‘ਸਵਹ’ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰੋ।
ਆਗਚ੍ਛ ਵਰਦੇ ਦੇਵਿ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਿ
ਆਓ, ਦਾਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਵृषਭਾਰੁਢਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂਬਰਸਮਾਵृਤਾਮ੍
ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਫੇਦ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਵੱਛ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਵੇਖੋ।
ਸਾਯਂ ਤੁ ਗਰੁਡਾਰੁਢਾਂ ਪੀਤਾਂਬਰਸਮਾਵृਤ੍ਤਾਮ੍
ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਵੇਖੋ।
ਤਾਰਂ ਚ ਵ੍ਯਾਹृਤੀਃ ਸਤ੍ਪ ਤ੍ਰਿਪਦਾਂ ਚ ਸਮੁਚ੍ਚਰਨ੍
ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਅੱਖਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਰ ਆਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਇਕੱਠੇ ਉਚਾਰੋ।
ਵਾਮਮਧ੍ਯਾਤ੍ਪਰੈਰ੍ਵਾਯੁਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪ੍ਰਾਣਸਂਯਮੇ
ਖੱਬੇ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ ਸਾਹ ਰੋਕੋ।
ਆਪਃ ਪੁਨਨ੍ਤੁ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸਾਯਮਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚਮੇਤਿ ਚ
ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ, ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਅੱਗ, ਇਹੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੁਮੁਤ੍ਰਿਯਾ ਨ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਾਸਾਸ੍ਪृष੍ਟਜਲੇਨ ਚ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਕਿ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਕਰੋ।
ऋਤਂ ਚ ਸਤ੍ਯਮੇਤੇਨ ਕृਤ੍ਵਾ ਚੈਵਾਧਮਰ੍षਣਮ੍
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਕੇ, ‘ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ’ ਵੀ ਉਚਾਰੋ।