ਵਰ੍ਣਾ ਇਤਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਏਤੇषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ऽਧਿਕਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਮਾਤृਤਸ਼੍ਚੋਪਨਯਨਾਦ੍ਦਿ ਜਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰਿਭਿਃ
ਜਨਮ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ: ਮਾਂ ਤੋਂ, ਉਪਨਯਨ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ।
ਸ੍ਵਵਰ੍ਣਧਰ੍ਮਤ੍ਯਗੇਨ ਪਾषਣ੍ਡਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
ਆਪਣੇ ਵਰਨ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਪਾਠਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਪਤਿਤੋ ਭੂਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਬਹਿष੍ਕृਤਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਾਚਾਰਾਸ੍ਤਥਾਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਿਧਰ੍ਮਾਵਿਰੋਧਤਃ
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏ ਨਾ।
ਅਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਂ ਲੋਕਵਿਦ੍ਵਿष੍ਟਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਮਪ੍ਯਾਚਰੇਨ੍ਨਤੁ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਸਵਰਗ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਫਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮਸਵਰ੍ਣਾਸੁ ਕਨ੍ਯਾ ਸੂਪਯਮਸ੍ਤਥਾ
ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਵਰਨ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ।
ਮਾਂਸਾਦਨਂ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਆਸ਼੍ਰਮਸ੍ਤਥਾ
ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਸ ਖਾਣਾ, ਅਤੇ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ,
ਨੈष੍ਟਿਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚ ਨਰਮੇਧਾਸ਼੍ਚਮੇਧਕੌ
ਜੀਵਨ ਭਰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਬਲੀ,
ਏਤਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਕਲਿਯੁਕੇ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਇਹ ਧਰਮ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਐਸਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਪਤਿਤੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਬਹਿष੍ਕृਤਃ
ਜੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯਤੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਮ ਕਰਤਬ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਯਾਚਯੇਚ੍ਚੈਵ ਅਨ੍ਯਾਨਧ੍ਯਾਪਯੇਤ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਭਿਖ ਮੰਗੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਏ।
ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਚ੍ਚ ਵੇਦਗ੍ਰਹਣਂ ਤਥਾਗ੍ਰੇਸ਼੍ਚ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਉਹ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਯੋਗ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਵੀ ਲਵੇ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਤਂ ਕृਰ੍ਯਾਨ੍ਮृਦੁਵਾਕ੍ਯਮੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
ਨ ਕਸ੍ਯਾਪ੍ਯਹਿਤਂ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਾਪਰੋ ਭਵੇਤ੍
ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੇ।
ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਚ੍ਚ ਵੇਦਗ੍ਰਹਣਂ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਦ੍ਦੇਵਾਨ੍ਯਜੇਤ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ।
ਦੁष੍ਟਾਨਾਂ ਸ਼ਾਸਨਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਚ੍ਛਿष੍ਟਾਨਾਂ ਪਾਲਨਂ ਤਥਾ
ਉਹ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
ਵੇਦਸ੍ਯਾਧ੍ਯਯਨਂ ਚੈਵ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍
ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵੈਸ਼ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯਜਰ੍ਵਾਪਿ ਧਨੈਃ ਕਾਰੁਕ੍ਰਿਯੋਦ੍ਭਵੈਃ
ਉਹ ਖਰੀਦ-ਵੇਚ, ਹਥਕਲਾ ਜਾਂ ਦਸਤੀ ਕੰਮ ਰਾਹੀਂ ਧਨ ਕਮਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਵਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਨਿ ਰਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਤੋषਿਤ੍ਵਂ ਮਙ੍ਗਲਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਤਾ
ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਮੰਗਲ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਮੁਨਿਭਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਮ ਕਰਤਬ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਚਾਰਮਾਸ਼੍ਰਯੇਦਾਪਦਿ ਦ੍ਵਿਜ
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੀ ਰੀਤ ਅਪਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸ਼੍ਰਯੇਚ੍ਛੂਦ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਤੁ ਅਤ੍ਯਾਪਦ੍ਯਪਿ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਪਰ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਵੀ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਵਿਸ਼ਾਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ —
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਗृਹੀ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮ
ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹਨ: ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥੀ ਤੇ ਭਿਖਿਆਰੀ, ਹੇ ਉੱਤਮ।
ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤੁष੍ਯਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਰ੍ਮਯੋਗਰਤਾਤ੍ਮਨਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤੋ ਨਾਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤਨ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਾਵਧਾਨੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮুনি ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮਨ ਲਾ ਕੇ।