ਸ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਸਰ੍ਵਲਪਾਪਾਨਿ ਸ੍ਪृਹਯਾਲੁਰ੍ਨਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਉਸ ਦਿਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਯਦਿ ਮੁਕ੍ਤਿਮਭੀਪ੍ਸਤਿ
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਯਦਿ ਮੁਕ੍ਤਿਮਭੀਪ੍ਸਤਿ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਯਦਿ ਮੁਕ੍ਤਿਮਭੀਪ੍ਸਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ।
ਅਨ੍ਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਿष੍ਟਨ੍ਤਿ ਤਾਨਿ ਵਿਪ੍ਰ ਹਰੇਰ੍ਦਿਨੇ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਨਿष੍ਕृਤਿਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹਰੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਹ ਜੀਵ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਮੁਆਫੀ ਨਹੀਂ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਯਾਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੀ ਰਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸੇਵ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਵਿਪ੍ਰੈਃ ਸਂਸਾਰਚ੍ਛੇ ਦਲਿਪ੍ਸੁਭਿਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਵਿਧਿਵਦ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਪ੍ਰਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਯੀਤ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਰਾਯਣਪਰਾਯਣਃ
ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਨ।
ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਤਸ੍ਤ੍ਵੇ ਵਸੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ ਸ਼ਰਣਂ ਮੇ ਭਵਾਚ੍ਯੁਤ
ਹੇ ਕੰਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਖਾਣਾ ਖਾਵਾਂਗਾ; ਹੇ ਅਚੁਤ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣ।
ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਤੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਉਪਵਾਸਂ ਸਮਰ੍ਪਯੇਤ੍
ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੀਤੈਰ੍ਵਾਦ੍ਯੈਸ਼ਅਚ ਨृਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣਾਦਿਭਿਃ
ਗੀਤਾਂ, ਵਾਜਿਆਂ, ਨੱਚਣ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਧਿਵਦ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਪੂਜਯਤ੍ਪ੍ਰਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪਯਸਾ ਵਿਪ੍ਰ ਹਰਿਸਾਰੁਪਪ੍ਯਮषਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸੀਦ ਸੁਮੁਖੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਦृष੍ਟਿਪ੍ਰਦੋ ਭਵ
ਚੰਗੀ ਸੂਰਤ ਨਾਲ ਦਇਆ ਕਰ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯੇਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਤਥਾ
ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾਓ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਵੀ ਦਿਓ।
ਕृਤਪਞ੍ਚਮਹਾਯਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵਯਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ
ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ ਯਾਤਿ ਵਿष੍ਣੁਭਵਨਂ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਚਾਣ੍ਡਾਲਾਨ੍ਪਤਕਿਤਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਨੇਕ੍ਸ਼ੇਦਪਿ ਕਦਾਚਨ
ਕਦੇ ਵੀ ਚੰਡਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਉਪਵਾਸ ਵ੍ਰਤਪਰੋ ਨਾਲਪੇਚ੍ਚ ਕਦਾਚਨ
ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਵਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇ।
ਅਯਾਜ੍ਯਯਾਜਕਂ ਚੈਵ ਨਾਲਪੇਤ੍ਸਰ੍ਵਦਾ ਵ੍ਰਤੀ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਣ ਜੋ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਿषਜਂ ਕਾਵ੍ਯਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਦੇਵਦ੍ਵਿਜਵਿਰੋਧਿਨਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ, ਕਵੀ ਜਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਨਿਰਤੋ ਵਾਙ੍ਮਾਤ੍ਰੇਣਾਪਿ ਨਾਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਜੋ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹੋਂ ਵੀ ਸਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਉਪਵਾਸਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪਰਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਵਾਨ੍ਪੁਯਾਤ੍
ਉਪਵਾਸ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣੁਸਮਂ ਦੈਵਂ ਤਪੋ ਨਾਨਸ਼ਨਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਤਪ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਜ੍ਞਾਨਸਮੋ ਲਾਭੋ ਲਾਭੋ ਨ ਚ ਧਰ੍ਮ ਸਮਃ ਪਿਤਾ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਧਰਮ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ।
ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਇਥੇ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾ ਹਿਗਾਲਵੋ ਨਾਮ ਮੁਨਿਃ ਸਤ੍ਯਪਰਾਯਣਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਲਵ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸੀ।
ਬਹੁਵृਕ੍ਸ਼ਸਮਾਕੀਰ੍ਣੇ ਗਜਭਲ੍ਲੁਨਿषੇਵਿਤੇ
ਉਹ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖ ਸਨ ਤੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲੈਃ ਪੂਰ੍ਣੇ ਮੁਨਿਵृਨ੍ਦਨਿषੇਦਿਤੇ
ਉਹ ਥਾਂ ਕੰਦ, ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।