ਸ੍ਥਾਣੁ ਸ਼੍ਚਰਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਦਲ੍ਪਕਂ ਚ ਅਸਞ੍ਚ ਸਜ੍ਜੀਵਮਜੀਮਾਸ
ਸਥਿਰ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਛੋਟਾ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਜੀਵ ਤੇ ਅਜੀਵ।
ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਮੇਕਂ ਗੁਣੁਨਾਂ ਗੁਣਂ ਚ ਨਮਾਮਿ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਣਮਾਮਿ ਭੂਯਃ
ਸਵਤੰਤਰ, ਇਕ, ਗੁਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਗੁਣ, ਮੈਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਆਵਿਰ੍ਬਭੂਵ ਭृਪਸ੍ਯ ਸਂਤਤ੍ਪਤਪਸੋਗ੍ਰਤਃ
ਰਾਜੇ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਮੁਦਾਰਾਙ੍ਗਂ ਨਾਗਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿਨਮ੍
ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਉੱਚਾ ਤੇ ਭਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਅਜਗਰ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਵਾਂਗ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗਜਚਰ੍ਮਾਮ੍ਬਰਧਰਂ ਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਪਦਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਉਹ ਹਾਥੀ ਦੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਤਤ ਉਤ੍ਥਾਯ ਸਹਸਾ ਸ਼ਿਵਾਗ੍ਰੇ ਵਿਹਿਤਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਠ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਭਕ੍ਤਿਂ ਭੂਪਸ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ਸ਼ਸ਼ਿਸ਼ੇਖਰਃ
ਰਾਜੇ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਚੰਦਨੂ ਸ਼ਿੰਗ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ,
ਤੋषਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਤ੍ਵਯਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਤਥਾ
ਕਹੇ, 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਜੋਂ, ਤੇਰੀ ਸਤਿਕਾਰ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।'
ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਜਗਤਾਮੀਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾ ਗਙ੍ਗਾਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤॄਣਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਹੇਤਵੇ
'ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਾਨ ਕਰੋ।'
ਤੁਭ੍ਯਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪਰਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਸ਼ਿਵਃ
'ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ,' ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਪਾਵਯਨ੍ਤੀ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਵਗਚ੍ਛਦ੍ਭਗੀਰਥਮ੍
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਗੰਗਾ ਭਾਗੀਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ।
ਭਾਗੀਰਥੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇष੍ਵਭੂਨ੍ਮੁਨੇ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਪ੍ਲਾਵਯਾਮਾਸ ਗਙ੍ਗਾ ਸਰ੍ਵਸਰਿਦ੍ਵਰਾ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦਰਿਆ, ਗੰਗਾ, ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਹਾ ਗਈ।
ਤਦੈਵ ਨਰਕੇ ਮਗ੍ਨਾ ਉਦ੍ਧृਤਾਸ਼੍ਚ ਗਤੈਨਸਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਗਏ।
ਤ ਏਵ ਪੂਚਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਗਙ੍ਗਾਜਲਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਃ
ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪ੍ਰਾਹ ਤਾਨ੍ਪ੍ਰੀਤਮਾਨਸਃ
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਿਮਾਨਮਾਰੁਹ੍ਯ ਗਚ੍ਛਧ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
'ਤੁਸੀਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹੋ, ਹੁਣ ਅਕਾਸੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਓ।'
ਦਿਵ੍ਯਦੇਹਧਰਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਪ੍ਰਪੇਦਿਰੇ
ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ।
ਪਠੇਚ੍ਚ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਗਙ੍ਗਾਸ੍ਨਾਨਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਯਾਤਿ ਵਿष੍ਣੁਭਵਨਂ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸ਼੍ਰਾਵਿਤਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਨ੍ਘਂ ਗਙ੍ਗਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਕਿਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਪੁਨਃ ਸੂਤ ਸਨਕਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ, ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਸੰਨਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ?
ਪृष੍ਟਂ ਪੁਨਰ੍ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਥੈਵ ਤਤ੍
ਜੋ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਤੋ ਭੂਯਃ ਪृष੍ਟਵਾਨਿਦਮਾਦਰਾਤ੍
ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਫਿਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ।
ਗਾਙ੍ਗੇਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਘਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਮੁਨੇ ਕਾਰੁਣਿਕਾਦਭੀष੍ਟਮ੍
ਕਰੁਣਾਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਉਹ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਨੋਪਦੇਸ਼ੈਃ ਸੁਵਿਮੁਗ੍ਧਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਬੋਧਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਸਭਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮ੍
ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਦਦਾਤਿ ਭਕ੍ਤਿਂ ਭਜਤਾਂ ਦਯਾਲੁਰ੍ਮੁਕ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਦਿਤਾ ਹਿ ਦਾਸੀ
ਦਇਆਵਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਦਾਸੀ ਹੀ ਹੈ।
ਭਕ੍ਤਾਨੁਸੇਵਾਸੁ ਮਹਾਪ੍ਰਯਾਸਂ ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਨ ਭਕ੍ਤਿਯੋਗਮ੍
ਭਕਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਦਾ ਯੋਗ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।