ਯਾਵਨ੍ਤਿ ਤੇषਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪੁष੍ਪਮੂਲਫਲਾਨਿ ਚ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਫੁੱਲ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ ਹਨ,
ਤਾਵਤ੍ਕਲ੍ਪਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੇषਾਂ ਲੋਕੇषੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਉਤਨੇ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਲਪਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਤ੍ਵਨ੍ਮੁਖਾਂਭੋਜਾਦ੍ਗਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸੁਣੀ,
ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੀਨਾਮੀਦृਸ਼ਂ ਪੁਣ੍ਯਮੀਰਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਐਸਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ,
ਤਥਾ ਕਥਯਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਭਕ੍ਤਾਹਂ ਤਵ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੈਦਿਕ ਜਨ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਹਾਂ।
ਵੇਦਾਗਮਾਨਾਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸ੍ਮਯਮਾਨ ਉਵਾਚ ਹ
ਵੇਦ ਤੇ ਆਗਮਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ:
ਗੁਡਧੇਨੁਵਿਧਾਨਂ ਚ ਯਥਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਗੁੜ ਦੀ ਗਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ,
ਗੋਮਯੇਨੋਪਲਿਪ੍ਤਾਯਾਂ ਕੁਸ਼ਾਨਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਗੋ-ਮੈ ਦੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਥਾਂ ਤੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਵਿਛਾ ਕੇ,
ਉਤ੍ਤਮਾ ਗੁਡਧੇਨੁਸ੍ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਭਾਰੈਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁੜ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਚਾਰ ਭਾਰ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰ੍ਦ੍ਧਭਾਰੇਣ ਵਤ੍ਸਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਨਿष੍ਠਾ ਭਾਰਕੇਣ ਤੁ
ਵੱਛਾ ਅੱਧ ਭਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਵੱਛਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਭਾਰ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭੁਃ ਪ੍ਰਥਮਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਯੋ ऽਨੁਕਲ੍ਪੇਨ ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍
ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧੇਨੁਵਤ੍ਸੌ ਘृਤਸ੍ਯੈਤੌ ਸਿਤਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਾਂਬਰਾਵृਤੌ
ਘੀ ਲਈ ਗਾਂ ਤੇ ਵੱਛਾ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਮਸੂਤ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਢੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਿਤਸੂਤ੍ਰਸ਼ਿਰਾਲੌ ਚ ਸਿਤਕਂਬਲਕਂਬਲੌ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਧਾਗੇ ਹੋਣ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਉਨ ਦੇ ਕੰਬਲ ਪਾਏ ਜਾਣ।
ਵਿਦ੍ਰੁਮਕ੍ਰਮਗੋ ਪੇਤੌ ਨਵਨੀਤਸ੍ਤਨਾਨ੍ਵਿਤੌ
ਕੋੜਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਥਣ ਨਵੇਂ ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ।
ਸੁਵਰ੍ਣਸ਼ृਙ੍ਗਾਭਰਣੌ ਸ਼ੁਦ੍ਧਰੌਪ੍ਯਖੁਰਾਵੁਭੌ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੁਰ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਪਾਏ ਜਾਣ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਰਚਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਧੂਪਦੀਪੈਰਥਾਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾ ਕੇ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਧੇਨੁਰੂਪੇਣ ਸਾ ਦੇਵੀ ਮਮ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤੁ
ਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖਸ਼ੇ।
ਧੇਨੁਰੂਪੇਣ ਸਾ ਦੇਵੀ ਮਮ ਪਾਪਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤੁ
ਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰੇ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਸ਼ਕ੍ਰਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਯਾ ਧੇਨੁਰੂਪਾਸ੍ਤੁ ਸਾ ਸ਼੍ਰਿਯੇ
ਜੋ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇਵੇ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਯਾ ਲੋਕਪਾਲਾਨਾਂ ਸਾ ਧੇਨੁਰ੍ਵਰਦਾਸ੍ਤੁ ਮੇ
ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਗਾਂ ਮੇਰੀ ਹੋਵੇ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾ ਧੇਨੁਃ ਸਾ ਮੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤੁ
ਜੋ ਗਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖਸ਼ੇ।
ਵਿਧਾਨਮੇਤਦ੍ਧੇਨੂਨਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸਾਮਿਹ ਪਠ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸਭ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਾਸਾਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਕਂ ਸ਼ृਣੁ ਮੋਹਿਨਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ; ਸੁਣੋ ਮੋਹਿਨੀ।
ਤਿਲਧੇਨੁਸ੍ਤृਤੀਯਾ ਚ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਜਲਸਂਜ੍ਞਿਤਾ
ਤੀਜੀ ਤਿਲ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਹੈ, ਚੌਥੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਮੀ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਧੇਨੁਰ੍ਦਧਿਧੇਨੁਸ੍ਤਥਾष੍ਟਮੀ
ਸੱਤਵੀਂ ਸ਼ੱਕਰ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਅਠਵੀਂ ਦਹੀਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਹੈ।
ਕੁਂਭਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਦ੍ਰਵਧੇਨੂਨਾਂ ਚੇਤਰਾਸਾਂ ਤੁ ਰਾਸ਼ਯਃ
ਦਰਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਕੁੰਭਾਂ ਵਿਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ।
ਨਵਨੀਤੇਨ ਤੈਲੇਨ ਤਥਾ ਕੇ ऽਪਿ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਕਈ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਨਵੀਂ ਮੱਖਣ ਤੇ ਤੇਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਵਾਹਨਸਂਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਦਾ ਪਰ੍ਵਣਿ ਪਰ੍ਵਣਿ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਨਾਲ, ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ, ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਨੇਕਯਜ੍ਞਫਲਦਾਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਇਹ ਕਈ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਨ।
ਯੁਗਾਦੌ ਚੈਵ ਮਨ੍ਵਾਦੌ ਚੋਪਰਾਗਾਦਿਪਰ੍ਵਸੁ
ਯੁਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ 'ਤੇ, ਮਨੂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਣ ਆਦਿ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ,