ਮੋਕ੍ਸ਼ਭਾਗੀ ਭਵੇਨ੍ਨृਨਂ ਨਾਤ੍ਰਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕੋਈ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਨਰਕਸ੍ਥਾਨ੍ਪਿਤॄਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨਯਤਿ ਵੈ ਤਦਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ, ਜੋ ਨਰਕ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਮਿਰੇਣੁਪ੍ਰਮਾਣਾਬ੍ਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਤਿਗਃ
ਜਿੰਨੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੇਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੇਰੀਸ਼ਙ੍ਖਾਦਿਨਿਰ੍ਘੋषੈਰ੍ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਨਿਃਸ੍ਵਨੈਃ
ਡੰਡੀ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਗੀਤ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ।
ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਾਨ੍ਯਵਾਪ੍ਯੇਹ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ
ਇਥੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਜ੍ਞਾਨੀ ਚ ਮੋਹਿਨਿ
ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪ ਗਿਆਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੋਹਿਨੀ।
ਪਰਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮਾਪਨ੍ਨਃ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਧਿ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉੱਚਾ ਵੈਰਾਗ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਭਾਗਹੀਨਂ ਗੋਚਰ੍ਮ ਮਾਨਮਾਹ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ, ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਪ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨੇ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਪ੍ਰੀਤ੍ਯੇ ਦੁਰ੍ਗਾਯਾ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ, ਦੁਰਗਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ।
ਤਪੋਵ੍ਰਤੇषੁ ਪੁਣ੍ਯੇषੁ ਯਤ੍ਫਲਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਤਪ, ਵਰਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਕੋਟਿਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ੇ ਵਿਮਾਨੇ ਵੈष੍ਣਵੇ ਪੁਰੇ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਅਸਮਾਨੀ ਮਹਲ ਜੋ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਭੂਮਿਰੇਣ੍ਵਬ੍ਦਸਂਖ੍ਯਾਕਂ ਕਾਲਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤ੍ਰ ਸਃ
ਉਹ ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਦੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਕ੍ਸ਼ਯਾਯਾਂ ਤੁ ਯੋ ਦੇਵਿ ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ षੋਡਸ਼ਮਾਸਿਕਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਅਖੂਤ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਸੋਲਾਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਅਨ੍ਨਦਾਨਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਸ਼ੈਵਂ ਵੈ ਤਿਲਦਾਨਤਃ
ਅੰਨ ਦਾਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਤਿਲ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਲੋਕ।
ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵਾਸੋਭਿਃ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਕਨ੍ਯਾਪ੍ਰਦਾਨਤਃ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਾਂਧਰਵ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਕੁੜੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ।
ਗਂਮਾਤੀਰੇ ਨਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਨਾਨਾਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਾਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਕਦਲੀਨਾਰਿਕੇਰੈਸ਼੍ਚ ਕਪਿਤ੍ਥਾਸ਼ੋਕਚਂਪਕੈਃ
ਕੇਲੇ, ਨਾਰੀਅਲ, ਕਪਿੱਥ, ਅਸ਼ੋਕ ਤੇ ਚੰਪਾ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ,
ਆਮ੍ਰੈਸ੍ਤਾਲੈਰ੍ਨਾਗਰਙ੍ਗੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸਂਯੁਤਮ੍
ਅੰਬ, ਤਾਲ, ਨਾਗਰੰਗ ਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ,
ਨਿਚਿਤਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵੈਵਮਾਵਾਸਂ ਪੁष੍ਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਅਤੇ ਉਹ ਐਸਾ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ ਹੋਵੇ,
ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਤਥਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਪਰਿਕਲ੍ਪ੍ਯ ਚ
ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਾਵਨ੍ਤਿ ਤੇषਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪੁष੍ਪਮੂਲਫਲਾਨਿ ਚ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਫੁੱਲ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ ਹਨ,
ਤਾਵਤ੍ਕਲ੍ਪਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੇषਾਂ ਲੋਕੇषੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਉਤਨੇ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਲਪਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਤ੍ਵਨ੍ਮੁਖਾਂਭੋਜਾਦ੍ਗਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸੁਣੀ,
ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੀਨਾਮੀਦृਸ਼ਂ ਪੁਣ੍ਯਮੀਰਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਐਸਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ,
ਤਥਾ ਕਥਯਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਭਕ੍ਤਾਹਂ ਤਵ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੈਦਿਕ ਜਨ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਹਾਂ।
ਵੇਦਾਗਮਾਨਾਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸ੍ਮਯਮਾਨ ਉਵਾਚ ਹ
ਵੇਦ ਤੇ ਆਗਮਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ:
ਗੁਡਧੇਨੁਵਿਧਾਨਂ ਚ ਯਥਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਗੁੜ ਦੀ ਗਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ,
ਗੋਮਯੇਨੋਪਲਿਪ੍ਤਾਯਾਂ ਕੁਸ਼ਾਨਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਗੋ-ਮੈ ਦੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਥਾਂ ਤੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਵਿਛਾ ਕੇ,
ਉਤ੍ਤਮਾ ਗੁਡਧੇਨੁਸ੍ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਭਾਰੈਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁੜ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਚਾਰ ਭਾਰ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰ੍ਦ੍ਧਭਾਰੇਣ ਵਤ੍ਸਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਨਿष੍ਠਾ ਭਾਰਕੇਣ ਤੁ
ਵੱਛਾ ਅੱਧ ਭਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਵੱਛਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਭਾਰ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।