ਮੋਹਿਨ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਬੁਦ੍ਧਾਯਾਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮੋ ਦਿਵਾਕਰੇ
ਜਦੋਂ ਮੋਹਿਨੀ ਜਾਗੇਗੀ, ਹੇ ਸੂਰਜ, ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੇ।
ਤਤੋ ਦੇਵ ਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਪੁਰੋਗਮਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ,
ਸਮਾਯਾਤਾ ਮਹੀਪਾਲ ਨਾਰੀਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤੁਮ੍
ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ।
ਤੇਜੋਹੀਨਾਂ ਨਿਰਾਨਨ੍ਦਾਂ ਸ਼ੁष੍ਕਤੋਯਾਂ ਨਦੀਮਿਵ
ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਰਹਿਤ, ਸੁੱਖੀ ਤੇ ਬੇਰੰਗ ਨਦੀ।
ਪਰਾਜਿਤੋ ਯਥਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਲ੍ਮਾਨਕੁਸੁਮਂ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ, ਜਾਂ ਸੁਗੰਧ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਫੁੱਲ।
ਗਤਸ਼ਾਲਿਸ੍ਤੁ ਕੇਦਾਰੋ ਨਿष੍ਪ੍ਰ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਧਾਨ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਖੇਤ ਸੁੰਞਾ ਹੋਵੇ।
ਮਨ੍ਥਾਨਂ ਨਵਨੀਤੇ ਵਾ ਉਦ੍ਧृਤੇ ਧਰਣੀਪਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਮਥਣ ਤੋਂ ਮੱਖਣ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਹਤ ਨਾਥਾਂ ਤੁ ਯੁਵਤੀਂ ਧਾਨ੍ਯਹੀਨਾਂ ਪ੍ਰਜਾਂ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਨਾਥ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕੁੜੀ, ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੰਤਾਨ।
ਪृਥ੍ਵੀਂ ਭੂਪਾਲਹੀਨਾ ਵਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਹੀ ਯਥਾ ਨृਪ
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਵੇ।
ਜਲਹੀਨਂ ਯਥਾ ਕੁਂਭਂ ਪਙ੍ਕਸ੍ਥਂ ਗੋਪਤਿਂ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਘੜਾ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਗੋਪਾਲੀ ਚੀਕੜ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ।
ਭਗ੍ਨਕ੍ਰਿਯਂ ਯਥਾ ਵੈਦ੍ਯਂ ਭਗ੍ਨਸ਼ਾਖਂ ਯਥਾ ਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਵਿਧੂਮ ਇਵ ਸਪ੍ਤਾਰ੍ਚਿਰ੍ਵਿਰਸ਼੍ਮਿਰਿਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੱਤ ਲੌਂ ਦੀ ਅੱਗ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋਵੇ।
ਅਤृਪ੍ਤਃ ਕਾਨ੍ਤਯਾ ਕਾਨ੍ਤਃ ਪਨ੍ਨਗਸ਼੍ਚ ਵਿषੋਜ੍ਝਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸੱਪ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਭ੍ਰष੍ਟਾ ਯਥਾ ਮਾਲਾ ਪਰ੍ਵਤੋ ਧਾਤੁਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਮਾਲਾ ਦਾ ਸਿਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਖਣਿਜ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਵਰਹੀਨਂ ਯਥਾ ਸਾਮ ਪਦ੍ਮਹੀਨਂ ਯਥਾ ਸਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਸਾਮ ਗੀਤ ਬਿਨਾ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੁੰਨ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਮਲਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਝੀਲ ਸੁੰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ—
ਜ੍ਞਾਨਂ ਮਮਤ੍ਵਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪੁਮਾਂਸਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਵਿਨਾ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੈਰਾ-ਤੇਰਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਸਵਭਾਵ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਅਧੂਰਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇਜੋਹੀਨਾਂ ਤਥਾਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਮੋਹਿਨੀਂ ਤੇ ਦਿਵੌਕਸਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੋਹਿਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਵੇਖਿਆ।
ਆਕ੍ਰੋਸ਼ਵਚਨੈਃ ਕ੍ਰੂਰੈਃ ਪੁਤ੍ਰਹਤ੍ਯਾਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਕਠੋਰ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਾਲੇ ਪਾਪ ਸਮੇਤ—
ਸ੍ਵਵਾਕ੍ਯਪਾਲਨਾਂ ਚਣ੍ਡਾਮੁਚੁਰ੍ਦੇਵਾਃ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਬਾਰੇ ਸਖ਼ਤ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਨਹਿ ਮਾਧਵਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਮਾਨਖਣ੍ਡਨਮ੍
ਮਾਧਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ।
ਤਨ੍ਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਸ ਪ੍ਰਯਾਤੋ ऽਧੁਨਾਭਵਮ੍
ਸੁੰਦਰੇ, ਉਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਹੁਣ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਮੋਹਿਨੀ ਮਾਧਵੇ ਸਿਤੇ
ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਦੀ ਇਕਾਦਸੀ, ਜੋ ਮੋਹਿਨੀ ਮਾਧਵ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤਾਰੀਖ ਹੈ—
ਤਸ੍ਯੈਵਾਧ੍ਯੁष੍ਟਿਰਤੁਲਾ ਯਤ੍ਸਤ੍ਯਾਚਚ੍ਚਲਿਤੋ ਨ ਹਿ
ਉਸ ਦੀ ਡਿਗਣ-ਨਾਹੋਣੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੱਚ ਤੋਂ ਕਦੇ ਹਟਿਆ ਨਹੀਂ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਪੁਤ੍ਰਵ੍ਯਾਪਾਦਨੇ ਮਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕੰਮ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲ—all ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ—ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਸ ਵੱਲ ਹੀ ਮਨ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਾਦृਸ਼ਂ ਨਿਕषਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਮਧੁਸੂਦਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਸੌਟੀ ਲਾ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ—
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾਸ਼੍ਚ ਭਾਵਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨृਪਸ੍ਯ ਚ
ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਿਯਾ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ ਵੇਖੇ—
ਸਦੇਹਾਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਕਰ੍ਮਾਣੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਾਰੋ ऽਗ੍ਨਿਰਿਵਾਹਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੇ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਅੱਗ ਵਿਚਲੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਗਏ।
ਸਰ੍ਵਯਤ੍ਨੇਨ ਸੁਭਗੇ ਦੋषਃ ਕੋ ऽਤ੍ਰ ਤਵਾਧੁਨਾ
ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਤੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਦੋਸ਼ ਰਹਿ ਗਿਆ?
ਸਿਦ੍ਧੌ ਵਾਪ੍ਯਥ ਵਾਸਿਦ੍ਧੌ ਕਰ੍ਮਕृਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਦृਥਾ ਨ ਹਿ
ਚਾਹੇ ਸਫਲਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸਫਲਤਾ, ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਸਦ੍ਭਾਵੇ ਘਟਮਾਨਸ੍ਯ ਯਦਿ ਕਰ੍ਮ ਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਕੰਮ ਨਾ ਬਣੇ—