ਵਸੁਧਾਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਰਾਜਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਾਧਿ ਬਹੁਵਤ੍ਸਰਮ੍
ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰ।
ਮਮ ਭੂਮਿਪਤੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਪੁਤ੍ਰਨਿਧਨੇ ਤਵ
ਭੂਮਿ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕਿਂ ਵਿਲਾਪੈਰ੍ਮਹੀਪਾਲ ਏਤੈਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਬਹਿष੍ਕृਤੈਃ
ਮਹੀਪਾਲ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਇਹ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾਂ ਤਾਂ ਰਾਜਨ੍ਮੋਹਿਨੀਂ ਤਨੁਮਧ੍ਯਮਾਮ੍
ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੋਹਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ—
ਏਤਦੇਵ ਗृਹਾਣ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਸ਼ਙ੍ਕਾਂ ਕੁਰੁ ਭਾਮਿਨਿ
ਇਹੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੈ, ਤੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਉਸਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਮਨ੍ਮਾਤੁਰ੍ਵਚਨਂ ਸਤ੍ਯਂ ਕੁਰੁ ਭੂਪ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਰਾਜਾ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੱਚਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰ।
ਅਪਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕਾਮਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ
ਭੂਮਿ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪੁੱਤਰ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਗਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਵਾਪਿ ਨਿਰ੍ਮਨਾ ਲੋਕਾਃ ਸ੍ਵਵਾਕ੍ਯਪਰਿਪਾਲਨਾਤ੍
ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ, ਰਾਜਾ, ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਨਿਭਾਉਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।
ਦੇਹਤ੍ਯਾਗੇ ਮਮਾਰਂਭੋ ਨਰਦੇਹੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਮੇਰੇ ਲਈ, ਦੇਹ ਛੱਡਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਿਤੁਰਰ੍ਥੇ ਹਤਾ ਯੇ ਤੁ ਮਾਤੁਰਰ੍ਥੇ ਹਤਾਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਪਿਤਾ ਲਈ ਜਾਂ ਮਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ,
ਭੂਮ੍ਯਰ੍ਥੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਰ੍ਥੇ ਵਾ ਦੇਵਤਾਰ੍ਥੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਜੋ ਧਰਤੀ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਤਦਲਂ ਪਰਿਤਾਪੇਨ ਜਹਿ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਵਰਾਸਿਨਾ
ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥੇ ਤਨਯਂ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਵਾਪਿ ਮਹੀਪਤੇ
ਧਰਮ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਘੇ ਮਖਵਰੇ ਨ ਦੋषੋ ਜਾਯਤੇ ਨृਪ
ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਨ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਹ੍ਯਵਿਚਾਰੇਣ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਚਨਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਦੇ, ਤੂੰ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮੋਚਯੇਥਾ ਨृਪਤੇ ਸੁਘੋਰਾਦ੍ਵਾਕ੍ਯਾਨृਤਾਨ੍ਮੋਹਿਨਿਹਸ੍ਤਯੋਗਾਤ੍
ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਝੂਠੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਜਾਲ ਤੋਂ, ਜੋ ਮੋਹਨੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ।
ਯਸ਼ਃ ਪ੍ਕਾਸ਼ਾਦ੍ਭਵਿਤਾ ਹਿ ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਯਾ ਤਾਤ ਨ ਸਂਸ਼ਯੋ ऽਤ੍ਰ
ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਭਾ ਚਮਕ ਉਠੇਗੀ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਰਹੇਗੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਪਿਆਰੇ।
ਸਂਧ੍ਯਾਵਲੀਮੁਖਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਕਮਲੋਪਮਮ੍
ਸੰਧਿਆਵਲੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ, ਵੇਖ ਕੇ,
ਮਾ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤਨਯਂ ਹਿਂਸ ਚੇਤ੍ਯਾਗ੍ਰਹਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ।'
ਅਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਗਤਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਧੈਰ੍ਯਾਵਲੋਕਕਃ
ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਧਰ੍ਮਾਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਵੀਰਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਰੁਕ੍ਮਾਙ੍ਗਦਸ੍ਯ ਤੁ
ਧਰਮਾਂਗਦ, ਜੋ ਵਿਰਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੁਕਮਾਂਗਦ,
ਵਚਨੇ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਤਿ ਮੋਹਿਨ੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਹृਤੇ ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮੋਹਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੋਲਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 'ਖਾ, ਖਾ' ਆਖਿਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਖਙ੍ਗਹਸ੍ਤਂ ਤੁ ਪਿਤਰਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮਂਭੂषਣਃ
ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਸੀ,
ਵਦਨਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਾਦੀਨਂ ਜਨਨ੍ਯਾ ਨृਪਪੁਙ੍ਗਵਃ
ਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁਖੀ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ,
ਕਂਬੁਗ੍ਰੀਵਾਂ ਸਮਾਨਾਂ ਤੁ ਸੁਵਰ੍ਣਾ ਸੁਕੋਮਲਾਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਸਾਂਪ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨਰਮ ਸੀ,
ਪਿਤृਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੁਤੇਨੈਵ ਮਾਤृਭਕ੍ਤ੍ਯਾਧਿਕੇਨ ਵੈ
ਪਿਤਾ ਲਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਮਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਵੱਧ ਭਗਤੀ ਨਾਲ,
ਗृਹੀਤਖਙ੍ਗੇ ਜਗਦੀਸ਼ਨਾਥੇ ਚਚਾਲ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਸਨਗਾ ਸਮਗ੍ਰਾ
ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜੀ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਹਾੜ ਕੰਬ ਉਠੇ।
ਨਿਪੇਤੁਰੁਲ੍ਕਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਧਰਾਯਾਂ ਨਿਰ੍ਘਾਤਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਤਡਿਤ੍ਖਮਧ੍ਯਾਤ੍
ਸੈਂਕੜੇ ਤਾਰਿਆਂ, ਗਰਜ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਨਿਰਰ੍ਥਕਂ ਜਨ੍ਮ ਮਮਾਧੁਨਾਭੂਤ੍ਕृਤਂ ਤੁ ਦੈਵੇਨ ਦਜਗਦ੍ਵਿਧਾਯਿਨਾ
ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੇਮਤਲਬ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕਿਸਮਤ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।