ਦੁਰ੍ਲਭਃ ਸ਼ਿष੍ਟਸਂਸਰ੍ਗੋ ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਭਕ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਵੀ ਵਿਰਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕृਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ
ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦ्ध ਕਰਨਾ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧੇਨੁਸ੍ਤਿਲਮਯੀ ਸੁਭ੍ਰੁ ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਵਿਪ੍ਰਗਾਮਿਨੀ
ਸੁੰਦਰ ਭਰਵਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਗਾਂ, ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀ ਔਰਤ, ਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਰਲੇ ਹਨ।
ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਪਰ੍ਵਕਾਲੇ ਤੁ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸ਼ੀਤਲਵਾਰਿਣਾ
ਪ੍ਰਵਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਦਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਤਦ੍ਦੇਵਿ ਭੁਵਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਦੇਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਰਮ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਧੇਰ੍ਵਿਘਾਤਕਰਣਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਤਃ
ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਸਤਾ ਲੱਭਣਾ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਚੋ ਵਰਾਰੋਹੇ ਕੁਰੁ ਮੇ ਧਰ੍ਮਰਕ੍ਸ਼ਕਮ੍
ਸੁੰਦਰ ਕਦ ਵਾਲੀਏ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਸੇਵਿਤਾ ਵਿषਯਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕृਤਂ ਰਾਜ੍ਯਮਕਣ੍ਟਕਮ੍
ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਵਿਸ਼ੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਗ ਲਏ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਔਖੇ-ਸੌਖੇ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਦृष੍ਟਵਿषਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਨਾਹਂ ਹਿਂਸ੍ਯੇ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਂਗਾ।
ਧਰ੍ਮਾਙ੍ਗਦੋ ਨ ਮੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਨਾਹਂ ਹਨ੍ਮਿ ਸੁਤਂ ਤਵ
ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗਾ।
ਵਸੁਧਾਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਰਾਜਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਾਧਿ ਬਹੁਵਤ੍ਸਰਮ੍
ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰ।
ਮਮ ਭੂਮਿਪਤੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਪੁਤ੍ਰਨਿਧਨੇ ਤਵ
ਭੂਮਿ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕਿਂ ਵਿਲਾਪੈਰ੍ਮਹੀਪਾਲ ਏਤੈਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਬਹਿष੍ਕृਤੈਃ
ਮਹੀਪਾਲ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਇਹ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾਂ ਤਾਂ ਰਾਜਨ੍ਮੋਹਿਨੀਂ ਤਨੁਮਧ੍ਯਮਾਮ੍
ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੋਹਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ—
ਏਤਦੇਵ ਗृਹਾਣ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਸ਼ਙ੍ਕਾਂ ਕੁਰੁ ਭਾਮਿਨਿ
ਇਹੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੈ, ਤੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਉਸਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਮਨ੍ਮਾਤੁਰ੍ਵਚਨਂ ਸਤ੍ਯਂ ਕੁਰੁ ਭੂਪ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਰਾਜਾ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੱਚਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰ।
ਅਪਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਕਾਮਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ
ਭੂਮਿ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪੁੱਤਰ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਗਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਵਾਪਿ ਨਿਰ੍ਮਨਾ ਲੋਕਾਃ ਸ੍ਵਵਾਕ੍ਯਪਰਿਪਾਲਨਾਤ੍
ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ, ਰਾਜਾ, ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਨਿਭਾਉਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।
ਦੇਹਤ੍ਯਾਗੇ ਮਮਾਰਂਭੋ ਨਰਦੇਹੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਮੇਰੇ ਲਈ, ਦੇਹ ਛੱਡਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਿਤੁਰਰ੍ਥੇ ਹਤਾ ਯੇ ਤੁ ਮਾਤੁਰਰ੍ਥੇ ਹਤਾਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਪਿਤਾ ਲਈ ਜਾਂ ਮਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ,
ਭੂਮ੍ਯਰ੍ਥੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਰ੍ਥੇ ਵਾ ਦੇਵਤਾਰ੍ਥੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਜੋ ਧਰਤੀ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਤਦਲਂ ਪਰਿਤਾਪੇਨ ਜਹਿ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਵਰਾਸਿਨਾ
ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥੇ ਤਨਯਂ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਵਾਪਿ ਮਹੀਪਤੇ
ਧਰਮ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਘੇ ਮਖਵਰੇ ਨ ਦੋषੋ ਜਾਯਤੇ ਨृਪ
ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਨ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਹ੍ਯਵਿਚਾਰੇਣ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਚਨਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਦੇ, ਤੂੰ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮੋਚਯੇਥਾ ਨृਪਤੇ ਸੁਘੋਰਾਦ੍ਵਾਕ੍ਯਾਨृਤਾਨ੍ਮੋਹਿਨਿਹਸ੍ਤਯੋਗਾਤ੍
ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਝੂਠੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਜਾਲ ਤੋਂ, ਜੋ ਮੋਹਨੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ।
ਯਸ਼ਃ ਪ੍ਕਾਸ਼ਾਦ੍ਭਵਿਤਾ ਹਿ ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਯਾ ਤਾਤ ਨ ਸਂਸ਼ਯੋ ऽਤ੍ਰ
ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਭਾ ਚਮਕ ਉਠੇਗੀ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਰਹੇਗੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਪਿਆਰੇ।
ਸਂਧ੍ਯਾਵਲੀਮੁਖਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਕਮਲੋਪਮਮ੍
ਸੰਧਿਆਵਲੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ, ਵੇਖ ਕੇ,
ਮਾ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤਨਯਂ ਹਿਂਸ ਚੇਤ੍ਯਾਗ੍ਰਹਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ।'