ਮृਤ੍ਯੁਂ ਪ੍ਰਾਤ੍ਯੁਂ ਨਰਃ ਕਾਮਂ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਨ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਥੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੋਗਿਨੀਮਪਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਰਤਧਾਰਿਣਾਮ੍
ਇਥੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਿਆ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ।
ਵਿਯੋਜਿਤਾ ਤੁ ਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇਨ ਦੁष੍ਟੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਮੰਦ ਰਾਖਸ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਸੀ—
ਏष ਪ੍ਰਭਾਵੋ ऽਪਿ ਹਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਮ
ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਵੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਭੂਤਵ੍ਯਭਵਿष੍ਯਾਣਿ ਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਞਾਨਕृਤਾਨਿ ਚ
ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ, ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ—
ਯਸ੍ਯਾਂ ਮृਤਾ ਦੁਃਖਮਨਨ੍ਤਮੁਗ੍ਰਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਯਮਯਾਤਨਾਂ ਨੋ
ਹੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਇਥੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਦੀਆਂ ਅੰਤਹੀਣ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪੀੜਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦਾ।
ਪृष੍ਠਾਤ੍ਕਰੋਣੁਰੂਪਿਣ੍ਯਾਃ ਸਕਨ੍ਯੋ ऽਵਾਤਰਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ
ਹਿਰਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਇਕ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਤਰੇ।
ਕ੍ਸ਼ਪਾਚਰੀ ਕ੍ਸ਼ਪਾਨਾਥਵਕ੍ਤ੍ਰਾ ਪੀਨੋਨ੍ਨਤਸ੍ਤਨੀ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ, ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਉਸਦੇ ਸਿਨੇ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਸਨ।
ਬਾਹ੍ਯਰਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਥਿਤ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪੁਰਪਾਲਮੁਵਾਚ ਹ
ਬਾਹਰੀ ਰਖਿਆ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਾਖੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਾਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਰਤ੍ਨਸ਼ਾਲਾਂ ਪੁਰਾ ਹृਤਾਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਆ ਗਈ ਹਾਂ—ਉਹ ਰਤਨ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ?
ਤਲ੍ਪਸ੍ਥਾ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ੍ਵਪੁਰਸ੍ਥਾ ਹृਤਾ ਦ੍ਵਿਜ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਰਾਖਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲੈ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।
ਸਮਾਸ਼੍ਵਸਿਹਿ ਸ਼ੋਕਂ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਕृਥਾ ਮਤ੍ਕृਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਹੌਸਲਾ ਰੱਖੋ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰੋ।
ਤਵ ਕੀਰ੍ਤਿਕਰੀ ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਾਤੁਃ ਸੌਸ਼ੀਲ੍ਯਸੂਚਿਕਾ
ਇਹ ਕੰਮ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਜ਼ਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਲੋਕੀ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਬਾਹੁਰਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਰਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਅਬਾਹੂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸੁਦਯੁਮਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।
ਰਾਜਨ੍ਨੁਪਾਗਤਾ ਨष੍ਟਾ ਦਿਹਿਤਾ ਤਵ ਮਾਨਦ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਧੀ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਇਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
ਪੁਰਬਾਹ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦृष੍ਟਾ ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਤਾ ਨ ਚਾਭਵਤ੍
ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜੀ ਦੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣੀ ਨਹੀਂ।
ਅਵਿਪ੍ਲੁਤਾਹਂ ਵਦਤਿ ਮਾਂ ਜਾਨਾਤੁ ਸਮਾਗਤਾਮ੍
ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਠੀਕ ਹਾਂ; ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਹਾਂ।'
ਤਦਦ੍ਭੁਤਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰਪਾਲਸ੍ਯ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੱਖਵੇ ਦੀਆਂ ਉਹ ਅਜੀਬ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ,
ਸ ਤੁ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਯੇ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਸਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ।
ਸਹਜੇ ਨੈਵ ਵੇषੇਣ ਭੂषਿਤਾਂ ਭੂषਣਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਮ ਪਹਿਨਾਵੇ 'ਚ ਸੀ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ, ਤੇ ਸਜੀ ਹੋਈ।
ਦੂਰਾਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾਨ੍ਤਿਕਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਯष੍ਵਜਤ ਭੂਪਤਿਃ
ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸਂਗਮ੍ਯ ਹृष੍ਟਯਾ ਹਰ੍षਿਤਾਨ੍ਤਰਾ
ਫਿਰ, ਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।
ਸੁਪ੍ਤਾਹਂ ਰਤ੍ਨਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਸਖੀਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਾ
ਮੈਂ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ਨੀ ਭਰ੍ਤृਯੋਗਂ ਨਿਸ਼ੀਥੇ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਹृਤਾ
ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰਾਖਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਮਯੇ ਤਤ੍ਰ ਗੁਹਾਯਾਂ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਹ੍ਯਹਮ੍
ਉਥੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤ੍ਵਿਯਂ ਸੁਭ੍ਰੂਰ੍ਯਾ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ
ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਭਵਾਂ ਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਇਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਖੜੀ ਹੈ।
ਅਨਯਾ ਬੁਦ੍ਧਿਯੋਗੇਨ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇ
ਇਸ ਦੀ ਅਕਲ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਪੁਰੈਵ ਮਮ ਤਂ ਸ਼ੈਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੇਵੇਨ ਭੂਸੁਰਃ
ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਭੂਸੁਰ, ਦੇਵਤਾ ਖੁਦ ਮੇਰੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਸਂਵਿਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਾਂਪਤ੍ਯੇ ਨਿਜਕਰ੍ਮਣਾ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਫਰਜ ਅਨੁਸਾਰ,
ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਤਿਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਹਸ੍ਤਿਨੀਰੂਪਧਾਰਿਣੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਹਾਥੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਕੋਲ ਆਈ,