ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ੈਵਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਸ਼ਿਵਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕृਪਯਾ ਸਂਪਰੀਤਸ੍ਯ ਮਾਧਵਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਮਾਧਵ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਜੋ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੁਜਜਨਮ।
ਮਾਧਵਸ੍ਯਾਜ੍ਞਯਾ ਤਤ੍ਰ ਸਸ੍ਨੌ ਦੇਵੋ ਵृषਧ੍ਵਜਃ
ਮਾਧਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਥੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਕਪਾਲਮੋਚਨਂ ਨਾਮ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਖ੍ਯਾਤਿਮਾਗਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ 'ਕਪਾਲਮੋਚਨ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ।
ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਸ਼ਂਭੁਸ੍ਤੁ ਨਿਬਦ੍ਧਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾਇਆ।
ਸੂਰ੍ਯਾਯੁਤਸਮਪ੍ਰਖ੍ਯ ਦਿਗਂਬਰਨਿषੇਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਨੰਗ ਧਾਰੀ ਤਪਸਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਯੈਰ੍ਵਿਘ੍ਨੈਰਭਿਭੂਤਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਚਕਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਨਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰ ਸ਼ੈਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਰਾਕੁਲਾਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਹੁਪੁਣ੍ਯਯੁਤਾਃ ਸਂਤੋ ਨਿਵਸਂਤ੍ਤਯਤ੍ਰ ਨੀਰੁਜਃ
ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਤ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਨਾਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਂਤਿ ਨ ਜਪਂ ਨ ਸੁਰਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਪ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਮृਤ੍ਯੁਂ ਪ੍ਰਾਤ੍ਯੁਂ ਨਰਃ ਕਾਮਂ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਨ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਥੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੋਗਿਨੀਮਪਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਰਤਧਾਰਿਣਾਮ੍
ਇਥੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਿਆ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ।
ਵਿਯੋਜਿਤਾ ਤੁ ਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇਨ ਦੁष੍ਟੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਮੰਦ ਰਾਖਸ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਸੀ—
ਏष ਪ੍ਰਭਾਵੋ ऽਪਿ ਹਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਮ
ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਵੀ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਭੂਤਵ੍ਯਭਵਿष੍ਯਾਣਿ ਜ੍ਞਾਨਾਜ੍ਞਾਨਕृਤਾਨਿ ਚ
ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ, ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ—
ਯਸ੍ਯਾਂ ਮृਤਾ ਦੁਃਖਮਨਨ੍ਤਮੁਗ੍ਰਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਯਮਯਾਤਨਾਂ ਨੋ
ਹੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਇਥੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਦੀਆਂ ਅੰਤਹੀਣ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪੀੜਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦਾ।
ਪृष੍ਠਾਤ੍ਕਰੋਣੁਰੂਪਿਣ੍ਯਾਃ ਸਕਨ੍ਯੋ ऽਵਾਤਰਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ
ਹਿਰਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਇਕ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਤਰੇ।
ਕ੍ਸ਼ਪਾਚਰੀ ਕ੍ਸ਼ਪਾਨਾਥਵਕ੍ਤ੍ਰਾ ਪੀਨੋਨ੍ਨਤਸ੍ਤਨੀ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ, ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਉਸਦੇ ਸਿਨੇ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਸਨ।
ਬਾਹ੍ਯਰਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਥਿਤ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪੁਰਪਾਲਮੁਵਾਚ ਹ
ਬਾਹਰੀ ਰਖਿਆ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਾਖੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਾਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਰਤ੍ਨਸ਼ਾਲਾਂ ਪੁਰਾ ਹृਤਾਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਆ ਗਈ ਹਾਂ—ਉਹ ਰਤਨ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ?
ਤਲ੍ਪਸ੍ਥਾ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ੍ਵਪੁਰਸ੍ਥਾ ਹृਤਾ ਦ੍ਵਿਜ
ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਰਾਖਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲੈ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।
ਸਮਾਸ਼੍ਵਸਿਹਿ ਸ਼ੋਕਂ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਕृਥਾ ਮਤ੍ਕृਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਹੌਸਲਾ ਰੱਖੋ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰੋ।
ਤਵ ਕੀਰ੍ਤਿਕਰੀ ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਾਤੁਃ ਸੌਸ਼ੀਲ੍ਯਸੂਚਿਕਾ
ਇਹ ਕੰਮ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਜ਼ਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਲੋਕੀ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਬਾਹੁਰਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਰਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਅਬਾਹੂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸੁਦਯੁਮਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।
ਰਾਜਨ੍ਨੁਪਾਗਤਾ ਨष੍ਟਾ ਦਿਹਿਤਾ ਤਵ ਮਾਨਦ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਧੀ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਇਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
ਪੁਰਬਾਹ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦृष੍ਟਾ ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਤਾ ਨ ਚਾਭਵਤ੍
ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜੀ ਦੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣੀ ਨਹੀਂ।
ਅਵਿਪ੍ਲੁਤਾਹਂ ਵਦਤਿ ਮਾਂ ਜਾਨਾਤੁ ਸਮਾਗਤਾਮ੍
ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਠੀਕ ਹਾਂ; ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਹਾਂ।'
ਤਦਦ੍ਭੁਤਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰਪਾਲਸ੍ਯ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੱਖਵੇ ਦੀਆਂ ਉਹ ਅਜੀਬ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ,
ਸ ਤੁ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਯੇ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਸਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ।
ਸਹਜੇ ਨੈਵ ਵੇषੇਣ ਭੂषਿਤਾਂ ਭੂषਣਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਮ ਪਹਿਨਾਵੇ 'ਚ ਸੀ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ, ਤੇ ਸਜੀ ਹੋਈ।