ਅਟਮਾਨੇਨ ਪਾਪੇਨ ਦृष੍ਟਾ ਸਾ ਰੂਪਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।
ਉਭਯੋਰ੍ਦਸ਼ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਨਿष੍ਕੇ ਚ ਦਸ਼ਪਞ੍ਚ ਚ
ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਦਸ ਦਸ ਰਤਨ ਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ।
ਏਵਂ ਰਤ੍ਨਾਚਿਤਾਂ ਬਾਲਾਂ ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭਸਮਪ੍ਰਭਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਖਰੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵਾਯੁਮਾਰ੍ਗਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍
ਹਵਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਕੇ, ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਯ ਗੁਹਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਵਰ੍ਣਸਦृਸ਼ਪ੍ਰਭਾਮ੍
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਅਨੇਕੈਰ੍ਮਣਿਵਿਨ੍ਯਾਸੈਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਚਿਤ੍ਰਮਨ੍ਦਿਰਾਮ੍
ਬਹੁਤ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਮਹਲ।
ਭੋਜਨੈਃ ਪਾਨਪਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯੈਰਨੇਕਧਾ
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਬਰਤਨ ਤੇ ਹੋਰ ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ,
ਰੁਦਤੀਮਤਿਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾਂ ਪੀਨਸ਼੍ਰੋਣਿਪਯੋਧਰਾਮ੍
ਉਹ, ਰੋਂਦੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਕੂਹਲ ਤੇ ਉਭਰੇ ਹੋਏ ਸਿਨੇ ਵਾਲੀ,
ਆਜਗਾਮ ਤ੍ਵਰਾਯੁਕ੍ਤਾ ਯਤ੍ਰਾਸੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਉੱਥੇ ਆਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਖੜਾ ਸੀ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਨਿਜਭਰ੍ਤਾਰਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਤੀ ਸਤੀ
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਡਾਂਟਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਤੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ:
ਅਨ੍ਯਾਂ ਸਮੀਹਸੇ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਨਾਹਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਭਵਾਮਿ ਤੇ
ਤੂੰ ਹੋਰ ਪਤਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਂਗੀ।
ਉਵਾਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਹਰ੍षਾਤ੍ਸ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਚਾਰੁਲੋਚਨਾਮ੍
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਦੈਵੋਪਪਾਦਿਤਂ ਦ੍ਵਾਰਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਮਮ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਦੂਜੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਖੜੀ ਹੈ।
ਤਮਾਨਯ ਤ੍ਵਰਾਯੁਕ੍ਤਾ ਯੇਨਾਹਂ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਚਰੇ
ਉਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲਿਆ ਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਖਾ ਸਕਾਂ।
ਮਿਥ੍ਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਿ ਭਰ੍ਤਾ ਤੇ ਭਾषਤੇ ਤ੍ਵਦ੍ਭਯਾਦਯਮ੍
ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਨੇ, ਰਾਕਸ਼ਸੀਏ, ਤੇਰੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਹੈ।
ਸੁਪ੍ਤਾਂ ਪਿਤृਗृਹੇ ਰਾਤ੍ਰੌ ਮਾਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕਾਮਤਃ
ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ,
ਇਤੀਰਿਤਮੁਪਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਨਂ ਰਾਜਕਨ੍ਯਯਾ
ਇਹ ਰਾਜਕੁੰਵਰੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰੂਪਮਾਲੋਕ੍ਯ ਸਤ੍ਯਮੇਵਾਵਧਾਰਯਤ੍
ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਮੰਨ ਲੀ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਮੂਰ੍ਘ੍ਨਿਂ ਕੀਲਂ ਮੇ ਰੋषਯਿष੍ਯਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਰਾਕਸ਼ਸ ਜ਼ਰੂਰ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਕਿਲਾ ਗਾੜੇਗਾ।
ਯਾ ਸਾਪਤ੍ਨ੍ਯੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾ ਹਿ ਜੀਵਤਿ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਦੀ ਹੈ,
ਸਾਮਾਨ੍ਯਦ੍ਰਵ੍ਯਭੋਗਾਦਿ ਨਿष੍ਠਾ ਚੈਵਾਪਰਾ ਭਵੇਤ੍
ਸਾਂਝੀ ਵਸਤੂਆਂ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਵਸਥਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਦੀਯਾ ਮਮ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਯਾਨੀਤਾ ਸੁਲੋਚਨਾ
ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਖਾਣ ਲਈ ਲਿਆਈ ਹੈਂ।
ਤਤਃ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਪ੍ਰਾਹ ਗਚ੍ਛਗਚ੍ਛੇਤਿ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਖਿਆ, 'ਚੱਲ, ਚੱਲ!'
ਤਤਃ ਸਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਘੋਰਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਤਿਸਮੀਰਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ,
ਰੂਪਯੌਵਨਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਹੀਰੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਹृਚ੍ਛਯੇਨ ਸਮਾਵਿष੍ਟਾ ਤਦਨ੍ਤਿਕਮੁਪਾਗਮਤ੍
ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਆ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ।
ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਸ੍ਮਾਦਿਹਾਯਤਃ ਕਿਮਰ੍ਥਮਿਹ ਤਿष੍ਠਸਿ
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਤੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ?
ਸ੍ਵਭਰ੍ਤ੍ਰਾਹਂ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਾਂ ਪਤਿਂ ਕਰ੍ਤੁਮਾਗਤਾ
ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਤੀ ਬਣਾਉਣ ਆਈ ਹਾਂ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਧੈਰ੍ਯਮਾਲਂਬ੍ਯ ਤਾਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਹੌਸਲਾ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਸੁਭਾਗਨ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਮਾਨੁषਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਮृਤਾ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮਨੁੱਖ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।